Gìn giữ những “mảnh ký ức” đô thị

Trong bối cảnh dịch vụ, thương mại ngày một hiện đại, nhiều chợ đang rơi vào cảnh vắng khách, buôn bán khó khăn. Làm mới chợ truyền thống vì thế không chỉ là sửa sang, bày trí kệ sạp, bộ mặt cửa hàng mà cần tìm cách để những giá trị cũ tiếp tục sống trong phương thức kinh doanh mới.

Một phần của cuộc sống

Nằm giữa khu phố sầm uất trên đường Hai Bà Trưng, chợ Tân Định nổi bật với gam màu vàng đặc trưng, những tháp chuông vươn cao và dáng vẻ cổ kính hiếm thấy giữa lòng đô thị hiện đại. Một thế kỷ đi qua, ngôi chợ này đã trở thành một phần ký ức đô thị của nhiều thế hệ người dân thành phố.

Chợ Tân Định được xây dựng năm 1926 từng được đánh giá là một trong những công trình có kiến trúc hiện đại của Sài Gòn đầu thế kỷ 20. Hơn 40 năm gắn bó với chợ Tân Định, bà Nguyễn Thị Thoa xem quầy hàng nhỏ của mình không chỉ là kế sinh nhai mà là một phần cuộc sống với biết bao ký ức...

Cách đó không xa, chợ Bến Thành cũng là biểu tượng thương mại, văn hóa và lịch sử đặc biệt trên thành phố mang tên Bác. Trải qua nhiều thăng trầm, ngôi chợ lâu đời này vẫn là địa điểm quen thuộc với người dân và là điểm đến của nhiều du khách trong và ngoài nước khi đến thành phố.

Chợ Tân Định tròn 100 năm tuổi

24/07/2026 14:59

Không đơn thuần là điểm kinh doanh hàng hóa, giá trị của các ngôi chợ này còn là sự hiện diện đời sống cộng đồng được tích tụ qua thời gian. Đó là những tiểu thương nhiều năm gắn bó với các kệ hàng, những mối khách quen được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, những cuộc trò chuyện giữa người bán với người mua và giữa những người cùng buôn bán trong chợ... Trong nhịp sống hiện đại, hối hả của đô thị, những phần ký ức như thế đang bị tác động và chi phối mạnh mẽ.

Theo đánh giá của Sở Công thương, sự phát triển mạnh của siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và nhất là thương mại điện tử đã làm thay đổi đáng kể hành vi tiêu dùng. Người dân đô thị, nhất là giới trẻ, ngày càng ưu tiên những hình thức mua sắm nhanh, thuận tiện và an toàn.

Trong bối cảnh đó, nhiều chợ truyền thống đang bộc lộ nhiều hạn chế: hạ tầng xuống cấp, công tác quản lý chưa hiệu quả, lực lượng tiểu thương ngày càng lớn tuổi, thiếu người kế thừa và tình trạng buôn bán tự phát quanh khu vực chợ.

Nhiều người tiêu dùng cho rằng, các sản phẩm tại chợ truyền thống tươi ngon hơn hàng hóa mua qua các kênh trực tuyến. Tuy nhiên, mức độ an toàn thực phẩm tại chợ lại chưa được đánh giá cao vì thiếu sự minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ. Khả năng đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng cũng chưa tương xứng so với dịch vụ nhiều kênh mua sắm trực tuyến đang cung cấp.

Tự làm mới bằng nhiều hình thức

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 405 chợ (ba chợ đầu mối và 402 chợ dân sinh). Trước sức ép mới, thành phố định hướng chuyển đổi mô hình hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh bằng công nghệ, số hóa và tổ chức lại mạng lưới theo hướng hiện đại hơn.

Đánh giá về kỹ năng bán hàng trực tuyến của tiểu thương chợ Bến Thành, ông Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc TikTok Việt Nam cho rằng, tiểu thương ở đây vốn có kỹ năng giao tiếp tốt với khách hàng, am hiểu sâu về sản phẩm nhưng họ đang thiếu về mặt kỹ thuật thực hiện.

Do vậy, nâng cao kỹ năng bán hàng là yếu tố quan trọng để tiểu thương tiếp cận thêm các tệp khách hàng mới. Thời gian qua, TikTok Shop đã phối hợp các cơ quan chức năng tiếp tục nhân rộng mô hình, tổ chức tập huấn chuyên sâu tại các chợ truyền thống và đồng hành với tiểu thương trong việc bán hàng trên sàn thương mại điện tử.

Chị Nguyễn Thị Lương, tiểu thương chợ Bến Thành chia sẻ: "Tôi đã mở sạp bán gần 20 năm nhưng chủ yếu giao dịch theo phương thức truyền thống khiến nhiều lợi thế bị đánh mất so với những hình thức kinh doanh, quảng bá hiện đại trên nền tảng số. Vì vậy, tôi và nhiều tiểu thương khác đã chủ động tìm hiểu cách bán hàng mới trên nền tảng số dù quá trình làm quen còn nhiều khó khăn".

Tại chợ Tân Định, chị Nguyễn Thị Kim Loan, sinh năm 1999 cho biết: Gần một năm qua, mỗi khi rảnh rỗi, chị tự tìm hiểu các clip hướng dẫn bán hàng trực tuyến. “Tôi không mong khi livestream, sẽ có ngay các đơn hàng được đặt, nhưng khi mình chủ động thay đổi được hình thức bán hàng trong bối cảnh hiện nay cũng đã là một sự tiến bộ rồi”, chị Loan bộc bạch.

Ở cấp độ quản lý, bà Trần Như Quỳnh, Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công thương cho biết: Thời gian qua, Sở đã phối hợp các đơn vị, doanh nghiệp triển khai mô hình chợ trực tuyến và tập huấn livestream cho tiểu thương. Đến nay, mô hình đã được triển khai tại hơn 30 chợ dân sinh với hàng chục nghìn đơn hàng online được thiết lập. Bên cạnh ứng dụng công nghệ, giải pháp làm mới chợ truyền thống phải bắt đầu từ việc lấy lại niềm tin.

Theo bà Quỳnh, vệ sinh an toàn thực phẩm là yếu tố được người tiêu dùng quan tâm hơn cả. Đây cũng là vấn đề đang được thực hiện quyết liệt theo đề án về thí điểm chợ an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Ngoài ra, tình trạng kinh doanh tự phát quanh chợ cũng cần được giải quyết dứt điểm. Mục tiêu sẽ rất khó đạt khi bên trong chợ xây dựng môi trường văn minh nhưng bên ngoài vẫn tồn tại các điểm buôn bán thiếu lành mạnh.

Tại chợ Búng, ông Huỳnh Minh Triết, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Thuận An cho biết, đơn vị đang triển khai phương án sắp xếp lại diện tích lô, sạp phù hợp từng ngành hàng, tối ưu hóa không gian, giải quyết tình trạng lấn chiếm lòng lề đường và vi phạm an toàn phòng cháy, chữa cháy. Song song đó là áp dụng công nghệ số, hỗ trợ kỹ thuật để chuyển đổi sang mô hình chợ số cho các tiểu thương.

Theo các chuyên gia, với những ngôi chợ có giá trị văn hóa, lịch sử như Bến Thành, Tân Định, Bình Tây,… việc chỉnh trang để phát triển thành điểm đến du lịch, những phiên chợ chuyên đề, hoạt động văn nghệ, âm nhạc đường phố là những gợi ý để thu hút khách du lịch, nhất là giới trẻ.

Lãnh đạo Sở Công thương khẳng định, việc một số chợ nằm trong diện đóng cửa, xóa bỏ hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng không đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn kênh phân phối truyền thống. Giữ được hồn xưa nhưng bán hàng bằng cách mới là cách để những ngôi chợ lâu đời của thành phố không chỉ tồn tại mà tiếp tục giữ một vị trí quan trọng trong đời sống đô thị hiện đại.