Gian nan xử lý tài sản sau khi tuyên án

Không có tài sản, lấy gì thu?

Theo ông Vũ Quốc Doanh, Trưởng phòng THA quận 10 (TP Hồ Chí Minh), khó khăn lớn nhất trong THA cho ngân sách nhà nước là người phải THA không có tài sản.

Ở quận 10 có rất nhiều chung cư thuộc sở hữu của nhà nước, mỗi lần đọc bản án thấy người phải THA sống tại các chung cư này là cán bộ THA nghĩ đến khả năng sẽ không thu được đồng nào cho nhà nước! Bởi lẽ, nếu người phải THA ở nhà sở hữu tư nhân thì còn kê biên, phát mãi nhà của họ để THA, chứ nhà thuộc sở hữu Nhà nước thì không thể.

Hiện nay, ở thành phố, án mua bán ma túy xảy ra rất nhiều. Ngoài hình phạt tù, bị cáo còn bị phạt tiền và số tiền phạt có khi lên đến 30 triệu đồng. Tòa tuyên như vậy nhưng thực tế có nhiều bị cáo là con nghiện, lúc chưa phạm tội sống bám vào gia đình, bây giờ đi tù làm gì có tài sản để THA.

Không chỉ khó khăn trong chuyện THA phần nộp phạt, phần thu án phí hình sự (50.000 đồng) cũng rất trầy trật vì bị cáo thì đang ở tù, cán bộ THA phải động viên gia đình bị cáo nộp nhưng nếu gia đình không nộp thì phải chờ bị cáo ra tù... Nhưng khi ra tù rồi, bị cáo bảo thất nghiệp chưa có tiền nộp thì cũng đành chịu.

Chính vì những khó khăn này mà từ đầu năm đến nay, Đội THA quận 10 chỉ thu được 670 triệu đồng trên tổng số tiền 8 tỷ đồng được xem là “án có điều kiện thi hành”.  Trong số 8 tỷ đồng phải thu cho Nhà nước, nếu áp dụng chế độ miễn giảm THA cho các đối tượng không có khả năng thi hành theo quy định tại Pháp lệnh THA mới, thì có đến 2 tỷ đồng sẽ không thu được.

Có tài sản: chưa phải dễ!

Các chấp hành viên ở Phòng THA thành phố được giao THA các vụ án lớn như: “Epco – Minh Phụng”, “Tân Trường Sanh” và “Năm Cam” đều bức xúc khi nói về chuyện bị cáo có tài sản nhưng việc THA vẫn chậm chạp.

Hiện nay, trong vụ án “Epco-Minh Phụng”, phần THA cho Nhà nước còn lại khoảng 1,5 tỷ đồng án phí dân sự. Phần này chủ yếu là án phí mà Phạm Nhật Hồng (đã bị THA tử hình) phải đóng. Để bảo đảm cho khoản THA này, tòa án đã tuyên tạm kê biên căn nhà của Phạm Nhật Hồng ở đường Lý Tự Trọng (quận 1, TP Hồ Chí Minh).

Trong vụ án “Tân Trường Sanh”, tòa tuyên Trần Đàm phải nộp phạt hơn 900 tỷ đồng, nhưng vụ án này xảy ra đã 5 năm nay mà cơ quan THA chỉ mới thu được hơn 22 tỷ đồng - số tiền, tài sản mà cơ quan điều tra đã tạm giữ của Trần Đàm từ giai đoạn điều tra. Để thu cho Nhà nước số tiền gần 880 tỷ đồng còn lại, cơ quan THA sẽ phát mãi 13 căn nhà của Trần Đàm mà tòa án đã kê biên. Nhưng việc này thực hiện rất chậm chạp. Ông Lê Tấn Nê, chấp hành viên được phân công theo dõi THA vụ án “Tân Trường Sanh” cho biết nguyên nhân là do Phòng THA thành phố không có kinh phí để chi cho các công việc cần thiết khi phát mãi tài sản và phải lệ thuộc vào các thành viên trong hội đồng định giá tài sản. Về kinh phí, chưa kể số tiền chi phí cho việc đi lại xác minh tài sản của bị cáo, chỉ tính riêng số tiền thuê vẽ một bản vẽ nhà đã tốn hơn chục triệu đồng. Phòng THA thành phố đề nghị giải quyết kinh phí thì cơ quan có thẩm quyền yêu cầu tạm ứng từ tiền bán tài sản trong vụ án để chi, nhưng tài sản chưa định giá làm sao bán được để tạm ứng?

Ông Bùi Liên Hiệp, một trong tám chấp hành viên được phân công THA vụ án “Năm Cam” cho biết: Đôi khi chỉ vì một thành viên trong hội đồng định giá vắng mặt mà không định giá tài sản được, bản án phải xếp xó để chờ đợi…

Một khó khăn rất lớn khác làm ảnh hưởng đến tiến độ THA cho Nhà nước là người phải THA đang ở tù nhưng trại giam không đồng ý xác nhận việc họ ủy quyền cho người thân đứng ra THA.

Ông Hà Quốc Dũng, chấp hành viên được giao THA 11 tỷ đồng/42 tỷ đồng phải THA trong vụ án “Năm Cam” (trong số này phần THA cho Nhà nước hơn 39 tỷ đồng) cho biết án tuyên tịch thu 1/2 tài sản của Năm Cam. Hiện nay, Năm Cam còn hai căn nhà, muốn thu 1/2 tài sản của Năm Cam cho ngân sách Nhà nước phải tổ chức định giá tài sản. Năm Cam đã bị THA tử hình, vợ Năm Cam là Phan Thị Trúc đang ở tù. Chấp hành viên yêu cầu trại giam xác nhận vào giấy ủy quyền do Phan Thị Trúc ủy quyền cho con ở nhà tham gia vào quá trình THA như chứng kiến việc định giá tài sản, bàn giao tài sản…nhưng trại giam không đồng ý xác nhận vì pháp luật không quy định trại giam phải làm việc này! Vì vậy, việc THA phần tịch thu 1/2 tài sản của Năm Cam đang bị… bí!

Theo các chấp hành viên, để THA cho Nhà nước có hiệu quả hơn, pháp luật cần bổ sung các quy định như: quy định chế tài trong trường hợp thành viên hội đồng định giá không tham gia định giá; quy định trường hợp người phải THA đang ở tù thì thủ tục ủy quyền THA thực hiện thế nào; quy định người không có tài sản để THA cho Nhà nước phải lao động công ích trong một thời gian nhất định tùy thuộc vào số tiền phải THA…