Ðể trẻ không phải sống cảnh xa cha mẹ
Từ nỗi lo "cơm, áo, gạo, tiền", nhiều lao động trẻ phải gửi con lại cho ông bà chăm nom giúp để đi làm kinh tế, từ đây ở nhiều thôn quê, lao động chính phần lớn là người già. Ngôi nhà rộng chưa đầy 50m2 của mẹ con em L.T.A, đang học lớp 5, ở xã Lục Ba (huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên) lâu nay đóng im ỉm. Mẹ của em là chị Đ.T.T đi làm cho một công ty đồ nhựa ở Hưng Yên, vài tháng mới về một lần nên gửi em lại cho ông bà ngoại trông nom. Tuổi còn nhỏ nhưng em L.T.A đã thông thạo nhiều việc nhà, phụ giúp ông bà.
Bà ngoại của em L.T.A, kể: Bố cháu không may mất khi cháu còn nhỏ, mẹ thì đi làm ăn xa. Chúng tôi nay đều già yếu, mẹ cháu không có thu nhập ổn định nên đành để con lại để đi làm công nhân, kiếm tiền trang trải cuộc sống. Vì mẹ không thường xuyên ở nhà, nên mọi việc học tập, sinh hoạt hằng ngày cháu đều trao đổi với mẹ qua chiếc điện thoại của bà. Cứ 8 giờ tối là mẹ lại gọi cho con, hỏi tình hình học tập, sinh hoạt trong ngày. Cháu rất nhớ mẹ, nên chỉ mong mỗi lần mẹ về sẽ ở lại thật lâu…
Nhiều trẻ như trường hợp em L.T.A, không có bố mẹ thường xuyên bên cạnh khiến các em thiệt thòi nhiều về tình cảm, phát triển tâm lý... Bởi vậy, ở Đại Từ một số gia đình gần đây có sự thay đổi vai trò giới khi người đàn ông ở nhà nội trợ để người phụ nữ chuyên tâm đi làm xa nhà. Trong đó, đáng quan tâm, nhiều lao động chọn giải pháp lập nghiệp trên mảnh đất quê hương để được gần gũi, chăm sóc con cái. Như trường hợp anh Nguyễn Văn Hiếu, ở xã Phú Lạc (Đại Từ) chia sẻ: Sau khi thử sức nhiều công việc ở thành phố, năm 2019 tôi quyết định về quê lập nghiệp với mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Cùng 800 triệu đồng được hỗ trợ thông qua dự án nông nghiệp của huyện, tôi dùng số vốn tích lũy được để san gạt đất đai, xây dựng nhà lưới, hệ thống tưới... Gần 5 năm, đến nay vườn cây trái trong nhà lưới cho doanh thu khoảng 300 triệu đồng/năm. Thu nhập ổn định, con cái có điều kiện hơn để học hành, không phải chịu cảnh thiếu vắng cha mẹ, tôi nghĩ mình đã quyết định đúng.
Song không phải ai cũng thuận lợi về nguồn vốn, khởi nghiệp may mắn như anh Nguyễn Văn Hiếu. Vậy nên, thời gian qua các địa phương trong tỉnh Thái Nguyên đã nỗ lực đưa ra các giải pháp khả thi để người trong độ tuổi lao động gắn bó với nghề nông. Đáng chú ý như: Đề án "Phát triển sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030"; Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, định hướng đến 2030; Đề án "Mỗi xã một sản phẩm" giai đoạn 2019-2025... Bên cạnh đó, Trung tâm Khuyến công (Sở Công thương) đã tham mưu, xây dựng nhiều đề án khuyến công hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn, cũng như khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống; phối hợp tổ chức nhiều lớp đào tạo nghề, nâng cao tay nghề cho bà con nông dân; tạo điều kiện hỗ trợ, thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát triển nghề mới để giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn.
Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có nhiều nhà máy, cơ sở sản xuất của các doanh nghiệp được xây dựng ở vùng nông thôn, giúp nhiều công nhân có thể đi về nhà trong ngày. Từ đó, họ có thời gian quan tâm con cái, giảm tỷ lệ trẻ em phải sống xa cha mẹ. "Những năm gần đây, tỷ lệ lao động đi làm ăn xa của huyện giảm nhiều, do sự phát triển của các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn. Điều này đã góp phần giải quyết việc làm đáng kể cho lao động nông thôn, người dân không cần đến các đô thị lớn để tìm việc làm như trước, đóng góp tích cực vào sự ổn định kinh tế-xã hội địa phương", bà Nguyễn Thị Hiền, Trưởng phòng Lao động-Thương binh và Xã hội huyện Phú Bình, cho hay.
Tạo nghề và "cấy" nghề giữ chân lao động
Theo các chuyên gia, nhằm hạn chế tình trạng nông dân ồ ạt "ly hương" đến các thành phố lớn tìm việc làm, ngoài cách làm như tỉnh Thái Nguyên, thì cần làm tốt công tác quy hoạch mạng lưới các cơ sở đào tạo ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn trong toàn quốc, phù hợp định hướng phát triển ngành, vùng và địa phương về nông nghiệp và nông thôn. Thực hiện đồng bộ các chính sách thu hút và phát triển nhân lực lĩnh vực nông nghiệp-cải thiện môi trường làm việc, thu nhập và các điều kiện sinh sống.
Đưa ra giải pháp giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, ông Vũ Quốc Tuấn, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho rằng, nước ta có 216.357 cơ sở sản xuất, kinh doanh, thu hút hơn 672.000 lao động, bao gồm 2.141 doanh nghiệp, 715 hợp tác xã, 712 tổ hợp tác và hơn 212.700 hộ gia đình, khả năng giải quyết việc làm trong làng nghề còn rất lớn. Cần tích cực tạo nghề, "cấy" nghề ở các địa phương chưa có nghề, qua đó phát triển ngành nghề sản xuất, kinh doanh các sản phẩm làng nghề. Cần mở rộng các hình thức đào tạo nghề nghiệp do các làng nghề tổ chức, do các nghệ nhân hướng dẫn..., thông qua các hình thức du nhập, học tập, phổ biến, nhân rộng từ các mô hình, làng nghề, làng nghề truyền thống đang hoạt động có hiệu quả.
Thiết nghĩ địa bàn nông thôn hiện nay rất thiếu lao động có trình độ, chất lượng cao khi lao động trẻ đều có xu hướng thoát ly nên phần lớn ở nhiều khu vực nông thôn chỉ còn người già và trẻ nhỏ. Vì vậy, khi người lao động ở nông thôn có đủ việc làm và có kỹ năng để đáp ứng đòi hỏi của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn thì họ sẽ yên tâm ở lại địa phương làm giàu cho bản thân, gia đình và quê hương.
