Đây là bước đi có tính toán kỹ lưỡng trong chiến lược tái định hình các tuyến thương mại và năng lượng nối châu Âu với Trung Á, giữa bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang trải qua những dịch chuyển sâu sắc.
Sự kiện được công bố tại cuộc họp cấp Bộ trưởng do ba Ủy viên châu Âu đồng chủ trì, gồm Ủy viên phụ trách Mở rộng Marta Kos, Ủy viên phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế Jozef Síkela và Ủy viên phụ trách Giao thông bền vững Apostolos Tzitzikostas.
Hội nghị quy tụ các Bộ trưởng giao thông và đại diện cấp cao từ các nước thành viên EU cùng Armenia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Moldova, Tajikistan, Turkmenistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Uzbekistan, bên cạnh đại diện G7 và các định chế tài chính quốc tế.
Điểm cốt lõi của sáng kiến lần này là Hành lang Giao thông xuyên Caspi (Trans-Caspian Transport Corridor) - tuyến đường được xem là giải pháp thay thế chiến lược trong bối cảnh xung đột tại Ukraine đã làm đứt gãy nhiều tuyến thương mại truyền thống đi qua lãnh thổ Nga.
Các bên tham gia đã nhất trí tăng cường hiệu suất vận hành của hành lang này và mời EC tiến hành đánh giá toàn diện các chức năng, từ đó đề xuất các hành động ưu tiên nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ủy viên Marta Kos nhận định: "Trong thời điểm xung đột vẫn chưa kết thúc, chúng ta cần những tuyến thương mại đáng tin cậy, và Hành lang giao thông xuyên Caspi đã nổi lên như chính xác điều đó".
Bà Kos cũng đưa ra dự báo đầy lạc quan rằng thương mại dọc tuyến đường này có thể tăng gấp năm lần trong vòng 15 năm tới. Theo bà, nền tảng mới sẽ "kết nối các dự án hiện có lại với nhau, lấp đầy những khoảng trống hạ tầng còn lại và liên kết tuyến đường từ đầu đến cuối".
Về mặt tài chính, EC đã ký kết các tuyên bố ý định với nhiều định chế tài chính quốc tế, dự kiến huy động tới 2 tỷ euro để đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, hiện đại hóa các cửa khẩu biên giới và tạo thuận lợi thương mại tại khu vực Biển Đen và Nam Kavkaz.
Ủy viên Jozef Síkela nhấn mạnh các khoản đầu tư này sẽ hỗ trợ trực tiếp việc hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và thúc đẩy luồng hàng hóa xuyên biên giới. Ủy viên Apostolos Tzitzikostas thì khẳng định mạng lưới giao thông vững mạnh là điều kiện tiên quyết để duy trì khả năng cạnh tranh kinh tế, đồng thời nhấn mạnh dự án sẽ mở ra các cơ hội kinh tế mới cho cả EU lẫn các đối tác.
Nền tảng mới được xây dựng trên hai trụ cột song song: một mặt, tạo ra khuôn khổ để các quốc gia tham gia, các định chế tài chính quốc tế và các bên liên quan phối hợp đầu tư và hành động chính sách trên các lĩnh vực giao thông, năng lượng, kết nối số và thương mại; mặt khác, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào các tuyến đường đi qua lãnh thổ của những quốc gia được đánh giá là "không ổn định" hoặc "không thân thiện" - một tín hiệu rõ ràng về định hướng địa chính trị của Brussels.
Theo kế hoạch, các cuộc họp chuyên đề dành riêng cho kết nối năng lượng và kết nối số sẽ được tổ chức trong nửa cuối năm nay, tiếp tục triển khai các cam kết đã được thống nhất tại hội nghị lần này.
