Phiến đá ấy được phát hiện vào năm 1932. Nó ghi nhận rằng đoàn thám hiểm của Nga, do viên tướng Emmanuel dẫn đầu, là những người đầu tiên đặt chân đến vùng núi này. Và dòng chữ khắc trên tảng đá là một dấu ấn vĩnh cửu về chuyến đi thành công đầu tiên của con người lên đỉnh Elbrus, một trong “bảy thượng đỉnh của thế giới”, tức là bảy ngọn núi cao nhất ở các châu lục.
Đã nhiều năm trôi qua kể từ đó, ngọn Elbrus vẫn tiếp tục vẫy gọi các nhà leo núi. Bất chấp điều kiện thời tiết nhiều khi “đỏng đảnh” khó đoán định, vào mùa leo núi lý tưởng, thường từ tháng 5 đến tháng 10, có tới hàng trăm, hàng nghìn lượt người đã cố gắng để được đặt chân tới đó, cho dù độ cao ngọn núi luôn tỷ lệ thuận với mức độ nguy hiểm.
Thống kê của Liên đoàn Leo núi Nga cho biết, hằng năm có khoảng 10.000 nhà leo núi từng thử sức cùng Elbrus. Nhiều người đã chinh phục được Elbrus, song cũng có không ít người đành phải bỏ cuộc, thậm chí bỏ mạng. Con số 15 đến 30 người chết trong những rặng núi nơi này mỗi năm, có lẽ là lý do giải thích vì sao có những ý kiến cho rằng Elbrus là một trong những đỉnh núi “bội bạc” nhất.
Song dù thế nào, tại một cuộc thi có tên gọi “Bảy kỳ quan của nước Nga”, được bình chọn qua mạng, có 14 trong tổng số 600 địa danh đã lọt vòng chung kết. Và ngọn núi Elbrus, nằm ở phía bắc dãy Kavkaz hùng vĩ, là một trong số đó.
Elbrus là ngọn núi khổng lồ với hai đỉnh vươn cao trên bầu trời Kavkaz. Khoảng cách giữa các đỉnh là 3.000 mét, được nối với nhau bằng “một chiếc yên”- đèo Elbrus Saddle, có chiều dài 1.500 mét và chiều cao 5.416 mét. Đỉnh phía tây của Elbrus có độ cao 5.642 mét so với mực nước biển, còn đỉnh phía đông, cao 5.621 mét. Với những độ cao này, Elbrus của nước Nga được ghi nhận là đỉnh cao nhất ở châu Âu và đã trở nên thân thuộc bằng tên gọi “nóc nhà châu Âu”.
 |
| Con người thật nhỏ bé trước thiên nhiên hùng vĩ.Ảnh | QUẾ ANH |
Từ xa xưa, Elbrus là ngọn núi lửa, được hình thành 2-3 triệu năm trước và lần phun trào mạnh mẽ cuối cùng diễn ra khoảng thế kỷ I-II sau Công nguyên. Dòng dung nham của nó cao tới 24 km, diện tích các cánh đồng đá vụn của núi lửa vào khoảng 260 km2. Lần phun trào cuối cùng với cường độ thấp diễn ra cách đây hơn 900 năm.
Những mạch suối khoáng trên sườn phía đông của Elbrus và mầu đỏ sẫm của núi đá là minh chứng rằng xưa kia ngọn núi này đã từng phun lên những dòng nham thạch. Ngày nay, Elbrus nổi tiếng bởi những núi băng khổng lồ, với diện tích đóng băng ở đây lên đến 144 km2, bảo đảm nguồn nước cho vùng đồng bằng và hàng chục con suối đêm ngày róc rách.
Người ta đã dành biết bao tên gọi cho “người khổng lồ” ở dãy Kavkaz này. Đó là Mingi-Tau, “Ngọn núi vĩnh cửu”, “Núi hạnh phúc”, hay “Ngọn núi của những phước lành”... Có đến hơn 40 tên gọi bằng những ngôn từ khác nhau, nhưng cái tên Elbrus bằng tiếng Chiurkski, nghĩa là “Ngọn núi mây vờn quanh” có lẽ là cái tên lột tả xác thực nhất vẻ đẹp lộng lẫy của Elbrus.
Không những mây tuyết bao phủ, Elbrus còn được bao bọc bởi vô số câu chuyện kỳ bí, bởi thế các nhà leo núi gọi Elbrus là ngọn núi bí hiểm nhất hành tinh. Người leo núi và các nhà tổ chức leo núi chuyên nghiệp cho biết: Elbrus lúc thì như một người mẹ trìu mến, mỉm cười với bạn bằng những tia nắng rực rỡ từ trên cao, nhưng lúc lại như người đàn bà cuồng nộ, có thể hạ gục mọi bước chân leo núi bằng những hạt tuyết lớn và những ngọn gió gào thét, quất vào mặt bạn với tốc độ siêu bão 50 m/giây.
Nhân viên Đội cứu hộ “Seld” Vladimir Gonchar nhớ lại một trải nghiệm của mình: “Elbrus gầm lên cùng những cơn gió dữ dội, những tia chớp chói loà. Rồi cả ngọn núi khổng lồ được bao phủ bởi một màn sương mù dày đặc, xóa nhòa mọi ranh giới. Trong thứ ánh sáng nhờ nhờ ấy, bạn sẽ không thể phân biệt được đâu là đất và đâu là trời”. Và thường thì những thay đổi này diễn ra vô cùng chóng vánh, thậm chí chỉ trong vài ba phút. Tuy vậy anh vẫn cho rằng: “Elbrus luôn hấp dẫn và mời gọi. Chinh phục ngọn núi là một niềm đam mê, cho dù thực sự mạo hiểm”.
 |
| Tảng đá ghi dấu con người lần đầu tiên đặt chân đến đỉnh cao Elbrus vào năm 1829 (Nguồn: Internet) |
Người già ở địa phương thì nói: “Chỉ những ai tâm hồn trong sạch mới leo được lên đỉnh núi. Elbrus không đời nào chấp nhận những kẻ độc ác”. Còn các nhà leo núi thì khẳng định: “Không thể nào lên đỉnh, nếu bạn không leo núi bằng tấm lòng ngưỡng mộ “người khổng lồ ở Kavkaz”. Khí hậu vùng chân núi Elbrus ôn hòa và độ ẩm thấp. Thế nhưng điều này hoàn toàn trái ngược ở trên cao, thời tiết khắc nghiệt như ở Bắc Cực vậy. Gió giật mạnh và nhiệt độ ngay cả trong mùa hè nóng nực vào tháng 5, cũng xuống tới -30°C.
Dưới chân núi Elbrus là khu nghỉ dưỡng trượt tuyết nổi tiếng từ thời Liên Xô. Mùa trượt tuyết và các môn thể thao mùa đông bắt đầu ở Elbrus trong khoảng từ tháng 10 đến tháng 5. Tất nhiên, với đỉnh cao Elbrus quanh năm tuyết phủ, những tín đồ thể thao mùa đông có thể tới đây bất cứ lúc nào.
Kể từ năm 1969, du khách đến thăm Elbrus không chỉ là những nhà leo núi chuyên nghiệp. Cả người già, trẻ nhỏ cũng có thể đặt chân tới những triền cao Elbrus khi tuyến cáp treo đầu tiên được đưa vào khai thác. Tuyến đường này có chiều dài 1.740 mét và độ cao chênh lệch 650 mét, bắt đầu từ ga Azau ở độ cao 2.366 mét so với mực nước biển, đến ga Staryi Krugozor ở độ cao 3.000 mét. Tiếp đó còn có hai tuyến cáp treo đến độ cao 3.455 mét được đưa vào vận hành trong thập niên 70, 80 của thế kỷ trước.
Đến nay, song song với tuyến cáp treo cũ vẫn hoạt động, được giữ lại như một phần di sản của Liên Xô, có thêm ba tuyến cáp treo hiện đại khác, hoạt động quanh năm, với các ca-bin được thiết kế có thể chuyên chở cả người khuyết tật cùng xe lăn của họ. Tuyến hiện đại đầu tiên, được vận hành từ cuối năm 2006, có độ dài bằng tuyến cáp cũ từ năm 1969.
Tuyến cáp hiện đại thứ hai được khai trương vào tháng 4/2009 với độ dài 1.800 mét, công suất 2.400 người/giờ. Tuyến cáp hiện đại thứ ba được khánh thành cuối năm 2015, kéo dài thêm 1.675 mét từ ga Mir ở độ cao 3.500, tới ga Garabashi ở độ cao 3.847 mét và trở thành tuyến cáp treo cao nhất châu Âu. Từ nhà ga Garabashi, ngoại trừ các nhà leo núi chuyên nghiệp, du khách chỉ có thể lên đỉnh Elbrus bằng xe chở chuyên dụng bánh xích chạy trên tuyết, hoặc moto lắp ván trượt tuyết.
Thông thường, những người lần đầu tiên đến Elbrus sẽ hài lòng dừng lại ở độ cao 3.847 mét. Ở đỉnh cao này, nếu không được luyện tập, bạn chắc chắn sẽ cảm nhận thấy khó thở bởi độ cao và bầu không khí loãng, bởi sự phấn khích đến choáng váng bởi cảnh quan rộng mở bao la, hùng vĩ, bởi bạt ngàn tuyết trắng trên những sườn núi và bước chân lún sâu, trượt dài cùng tuyết... Tất cả những trải nghiệm ấy, hẳn sẽ là những ký ức khó quên trong cuộc đời, nếu một lần bạn từng được đặt chân tới Elbrus.
