Đưa hàng Việt về nông thôn

ND - Ra đời từ sáng kiến của Câu lạc bộ doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao TP Hồ Chí Minh, phiên chợ "Hàng Việt về nông thôn" đầu tiên tổ chức ở xã Vĩnh Bình, Châu Thành (An Giang) đến nay đã được sáu phiên ở năm tỉnh, với 70 doanh nghiệp tham gia, đạt tổng doanh thu gần ba tỷ đồng. Hoạt động ý nghĩa này trở thành một trong những việc làm thiết thực hưởng ứng cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam".

Vạn sự khởi đầu nan

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp thành phố (BSA): Mục tiêu lớn nhất của chương trình "Hàng Việt về nông thôn" là cố gắng cân bằng doanh thu giữa thành thị và nông thôn, giúp người tiêu dùng quen và sử dụng hàng Việt, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng thương hiệu, xây dựng mạng lưới tiêu thụ sản phẩm.

Với tiêu chí như vậy, các doanh nghiệp khi tham gia phiên chợ "Hàng Việt về nông thôn" ở các tỉnh An Giang, Khánh Hòa, Trà Vinh, Bắc Giang, Bến Tre... đã lồng ghép nhiều hoạt động phong phú như ca nhạc, khám chữa bệnh, quảng bá hàng hóa và bán hàng. Nói thì vậy, song theo các chuyên gia tư vấn cho chương trình "Hàng Việt" thì, dù rất nhiệt tình đưa hàng về nông thôn bán, nhưng phần lớn các doanh nghiệp đều chưa có kinh nghiệm, sợ lỗ vốn, nên không dám tham gia với số lượng lớn. Hơn nữa, do các mặt hàng ngoại giá rẻ từ các chợ đường biên về quá nhiều, cộng với tâm lý sính hàng ngoại khiến cho hàng sản xuất trong nước cũng không được người dân quan tâm. Cách làm của BSA là phải cử chuyên gia kinh doanh đi trước nghiên cứu nhu cầu, thị hiếu qua các phiếu thăm dò, trực tiếp phỏng vấn các bà nội trợ nông dân quản lý hầu bao, tài chính của gia đình, tranh thủ chính quyền xã, huyện, tỉnh cùng hợp tác quảng bá cho hàng Việt. Tùy theo sở thích của nông dân ở các vùng, miền... BSA mời các ca sĩ nổi tiếng làm "đại sứ của hàng Việt" mà không nhận thù lao.

Mới đây, đầu tháng 9, ở xã Tam Bình, Vĩnh Long, nghệ sĩ Quyền Linh, nhân vật chính trong "Vượt lên chính mình" cùng nhiều nghệ sĩ khác tham gia biểu diễn hàng Việt góp phần nâng doanh thu của 44 doanh nghiệp bán ra đạt 860 triệu đồng. Phiên chợ "Hàng Việt" ở huyện Tiểu Cần (Trà Vinh) chỉ trong 24 giờ đã thu hút hàng nghìn lượt bà con trong khu vực đến tham quan, mua sắm, doanh thu đạt gần 800 triệu đồng. Ở xã Vĩnh Bình, An Giang, nơi mở hội chợ hàng Việt đầu tiên, hàng trăm bà nội trợ dậy sớm chen nhau mua hàng Việt vì giá rẻ (khuyến mãi), hàng chất lượng, nhiều mẫu quần áo đẹp, hàng thực phẩm chế biến ngon mà đẹp. Người dân ở các xã Tam Bình (Vĩnh Long), Vĩnh Bình (An Giang), Tiểu Cần (Trà Vinh) đều cho rằng các mặt hàng mì gói, nước chấm, dầu ăn, xà bông, bột ngọt, hàng nhựa gia dụng... của doanh nghiệp trong nước sản xuất vừa đẹp, ngon, tốt mà rẻ song nhiều năm nay "hổng thấy doanh nghiệp nào bán cho bà con trong khi bà con bán khá nhiều lúa gạo, heo, bò, cá tôm... cho doanh nghiệp". Có một nghịch lý là nông dân đồng bằng sông Cửu Long đứng hàng đầu về xuất khẩu gạo, tôm, cá..., vậy mà tới nay vẫn chưa giàu, bởi tình trạng "được mùa - rớt giá" cứ lặp đi lặp lại. Người tiêu dùng nông thôn luôn phải mua phân bón, hàng gia dụng, xăng dầu... gấp hai, ba thậm chí năm lần so với giá gốc, buộc người tiêu dùng nông thôn đành phải mua hàng giả, hàng nhái, hàng lậu.

Kết quả khảo sát thị trường Việt Nam của Công ty AC Nielsen cũng cho thấy thị trường nông thôn chiếm 70% dân số nhưng mới chiếm 14% thị trường bán lẻ. Doanh thu hàng tiêu dùng tại thị trường nông thôn hiện nay đạt 13 nghìn tỷ đồng/năm, song "trung bình" mỗi doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ "khai thác" 14% doanh số của thị trường này, ngay cả những doanh nghiệp "giỏi" nhất cũng chỉ kinh doanh đạt 20 - 25%. Lý do chính như nhiều doanh nghiệp cho biết: Lợi nhuận thu về không cao, kinh doanh vất vả, doanh thu không lớn nên đành "bỏ" thị trường nông thôn. Chính vì vậy, nhiều năm nay, thị trường nông thôn bị bỏ ngỏ cho hàng ngoại tràn về.

Những điều chỉnh kịp thời

Những chuyến bán hàng Việt về nông thôn cũng làm các doanh nghiệp chuyển biến nhận thức bởi sức mua tuy còn "âm ỉ" song rất lớn và đầy tiềm năng. Theo ông Lê Văn Lộc, Phó Giám đốc Công ty sữa NUTIFOOD, thị trường nông thôn đang là đất sống và nơi tiêu thụ của hàng Việt Nam bởi thu nhập của nông dân đang ngày càng được nâng cao, cùng với các chính sách hỗ trợ và kích thích sản xuất nông nghiệp của Chính phủ, nông thôn đang trở thành nơi tiêu thụ hàng tiêu dùng ngày càng nhiều.

Ông Trần Phú Quốc, Giám đốc bán hàng công ty Mỹ Hảo cho biết: "Các loại xà bông, nước rửa chén, lau nhà của Mỹ Hảo... được các bà nội trợ mua khá nhiều vì chất lượng, mùi vị hợp với người Việt Nam". Giám đốc Nhựa Chí Thành, ông Lương Vạn Vinh cho rằng: "Với thị trường nông thôn, các tập đoàn đa quốc gia đã đeo bám chặt hàng chục năm nay nên hàng Việt Nam phải cạnh tranh cả chất lượng, giá cả và mẫu mã". Các tập đoàn quốc gia các chính sách tiền thuế, hoa hồng khá linh hoạt với các tiểu thương, thương lái và thương hồ, vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng thế mạnh "cự ly và cường độ" ngay ở trong nước để có cách bán hàng phù hợp. Thí dụ như Công ty sữa NUTIFOOD, họ đóng gói các loại bột có trọng lượng 200 gam thay cho loại 400 gam, rất phù hợp với "gu" tiêu dùng của nông dân. Rồi vấn đề hậu mãi sau bán hàng ra sao; quảng bá hàng Việt Nam thế nào cho hiệu quả; lĩnh vực nào cần có ngân sách Nhà nước hỗ trợ. Tất cả những điều chỉnh đó cần  kịp thời chuyển cho các tỉnh, thành phố thực hiện ngay trong năm 2009, không nên để các doanh nghiệp tự bươn chải như hiện nay. Chương trình hàng Việt về nông thôn cần sự quan tâm của chính quyền địa phương cũng như sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa của doanh nghiệp nhằm giúp người tiêu dùng khu vực nông thôn làm quen, tiến đến hình thành thói quen sử dụng hàng nội địa.

Ở các nước phát triển, doanh nghiệp thường xây dựng thị trường nội địa, nhất là thị trường nông thôn, như một sân sau thật vững chắc trước khi xây dựng thị trường mới. Từ khi kinh tế thế giới rơi vào khủng hoảng, thị trường xuất khẩu thu hẹp, nhiều doanh nghiệp mới thấy được vai trò và sức mạnh của thị trường nội địa. Các doanh nghiệp tham gia cùng Bộ Công thương nên xây dựng cho chương trình hàng Việt trong năm 2010 và từ 2010 đến năm 2015 bằng cách điều tra kỹ thị hiếu, tâm lý, giới tính người tiêu dùng nông thôn. Có chương trình khuyến mãi, hậu mãi cũng như kiểm tra chất lượng sản phẩm kỹ lưỡng, tránh kiểu "đầu voi đuôi chuột". Xây dựng các nhà phân phối tại địa phương để đẩy mạnh việc đưa hàng về nông thôn theo đúng sở thích từng vùng. Chú ý phân nhỏ, giảm trọng lượng, hạ giá bán sản phẩm cho phù hợp với thu nhập của người tiêu dùng nông thôn. Mở rộng thị trường và phát triển hệ thống phân phối bằng việc có mức lương thưởng phù hợp qua doanh số để bà con tiểu thương sống được với chương trình "đưa hàng Việt về nông thôn".