Điều đáng chú ý, thay vì chạy theo sản lượng, ngành cà-phê Lâm Đồng đang chuyển mạnh sang hướng phát triển bền vững, chất lượng cao và gia tăng giá trị. Câu chuyện của ông Trịnh Tấn Vinh, nông dân tại xã Bảo Thuận, là minh chứng rõ nét cho xu hướng này.
Suốt 16 năm, ông Vinh kiên trì theo đuổi mô hình canh tác hữu cơ trên diện tích 1 ha cà-phê. Không sử dụng hóa chất độc hại, ông duy trì thảm cỏ tự nhiên, cải tạo đất bằng cây lạc dại, qua đó tạo nên một hệ sinh thái cân bằng. Nhờ vậy, năng suất vườn cà-phê vẫn đạt trung bình hơn 3 tấn mỗi năm, nhưng giá trị sản phẩm lại cao hơn đáng kể so với canh tác truyền thống. Không dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, ông Vinh còn đầu tư chế biến sâu, tạo ra sản phẩm cà-phê rang xay chất lượng cao phục vụ phân khúc khách hàng cao cấp. Ông chia sẻ: “Tôi muốn lan tỏa mô hình canh tác cà-phê hữu cơ với một hệ sinh thái để bà con thấy được giá trị. Là một người nông dân, một người làm doanh nghiệp, tôi luôn muốn học hỏi, lắng nghe và chia sẻ những điều tốt đẹp đến với cộng đồng”.
Tư duy sản xuất gắn với thị trường, với giá trị gia tăng như mô hình sản xuất kinh doah của ông Vinh đang dần trở thành hướng đi của nhiều nông hộ tại Lâm Đồng. Không chỉ ở cấp độ cá nhân, các hợp tác xã và doanh nghiệp cũng đang đóng vai trò quan trọng trong việc nâng tầm cà-phê địa phương. Ông Trần Mai Bình, Giám đốc Hợp tác xã Hoa Linh Coffee cho biết: “Hợp tác xã đã đầu tư hệ thống máy móc chế biến hiện đại, hỗ trợ xã viên đưa sản phẩm vào chuỗi giá trị. Với quy mô 80 ha, trong đó có 12 ha sản xuất hữu cơ, hợp tác xã xác định rõ định hướng lâu dài là phát triển cà-phê chất lượng cao, bền vững”. Theo ông Bình, về lâu dài, cà-phê hữu cơ sản xuất ổn định hơn, tạo ra giá trị tốt hơn và cũng đảm bảo sức khỏe cho người chăm sóc vườn cây. Đây cũng là xu hướng tất yếu khi thị trường ngày càng khắt khe với các tiêu chuẩn về môi trường, sức khỏe và truy xuất nguồn gốc.
Hiện, Lâm Đồng đã hình thành sáu vùng sản xuất cà-phê ứng dụng công nghệ cao, với diện tích gần 2.300 ha. Các giải pháp như tưới tiết kiệm nước, bón phân thông minh, quản lý dịch hại tổng hợp được triển khai rộng rãi, góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng và tính đồng đều của sản phẩm. Bên cạnh đó, gần 119 nghìn ha cà-phê đã được cấp các chứng nhận sản xuất bền vững như VietGAP, 4C, UTZ… Đây được ví là là tấm “hộ chiếu xanh” để cà-phê Lâm Đồng tiếp cận các thị trường lớn, khó tính. Giám đốc Công ty TNHH cà-phê Là Việt Trần Nhật Quang bày tỏ sự tự tin vào tiềm năng của cà-phê địa phương. Ông nhận định: “Cà-phê Lâm Đồng hoàn toàn có thể đứng ngang với các vùng sản xuất nổi tiếng trên thế giới. Sản phẩm chất lượng vượt trội, sạch thì chắc chắn khách hàng sẽ tìm đến mua. Điều này giống như cách rau và hoa của Lâm Đồng đã chinh phục thị trường cách đây hơn 20 năm”.
Một dấu mốc quan trọng là việc Cục Sở hữu trí tuệ cấp chỉ dẫn địa lý “Lâm Đồng” cho cả hai dòng cà-phê Robusta và Arabica. Đây không chỉ là sự bảo hộ về mặt pháp lý mà còn là công cụ để nâng cao giá trị sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Phó Cục trưởng Sở hữu trí tuệ Lê Huy Anh nhấn mạnh, để tận dụng tốt cơ hội này, Lâm Đồng cần tổ chức sản xuất một cách bài bản, nghiêm túc và hướng đến các phân khúc cao cấp. “Chúng ta phải nghĩ đến việc tham gia cuộc chơi toàn cầu, làm sao để sản phẩm được nâng lên những phân khúc đẳng cấp trên thị trường quốc tế. Muốn vậy, cần có khát vọng và sự nỗ lực rất lớn từ tất cả các chủ thể”, ông Anh gợi mở.
Hành trình nâng tầm giá trị cà-phê Lâm Đồng không chỉ dựa vào quy mô sản xuất mà còn phụ thuộc vào chất lượng, thương hiệu và khả năng liên kết chuỗi. Từ nông dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp và cơ quan quản lý, tất cả đều đang dần chuyển mình theo hướng chuyên nghiệp hơn, bền vững hơn. Với nền tảng sẵn có, cùng những bước đi đúng hướng, cà-phê Lâm Đồng đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ cà-phê thế giới.
