Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 09/2024/NQ-HĐND (Nghị quyết) của Hội đồng nhân dân tỉnh về chính sách hỗ trợ ổn định dân cư giai đoạn 2024-2030 đã phát huy hiệu quả thiết thực, giúp hàng nghìn hộ dân ổn định cuộc sống, tạo tiền đề phát triển sinh kế lâu dài.
Những mái nhà mới giữa đại ngàn
Tại xã Tiền Phong, thời gian qua nhiều hộ dân đã được chuyển đến nơi ở mới an toàn hơn khi mùa mưa lũ đang cận kề. Năm 2025, do ảnh hưởng từ cơn bão số 5, căn nhà của ông Lô Văn Toàn, bản Long Tiến bị sập hoàn toàn. Tưởng chừng như phải sống trong cảnh “màn trời chiếu đất”, tuy nhiên, được sự hỗ trợ kịp thời từ các cấp chính quyền, gia đình ông đã có vốn để xây lại ngôi nhà mới kiên cố, khang trang hơn.
Trong ngôi nhà còn thơm mùi gỗ mới, ông Toàn bộc bạch: “Được Nhà nước hỗ trợ 250 triệu đồng cùng với sự giúp đỡ của anh em, họ hàng, gia đình cố gắng làm căn nhà mới trị giá 350 triệu đồng. Đây như là giấc mơ của vợ chồng tôi vì chưa từng nghĩ có ngày được ở trong ngôi nhà mới như thế này. Từ nay gia đình sẽ không phải nơm nớp lo sợ khi trời mưa bão”.
Cùng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ ổn định dân cư, gia đình ông Vi Văn Thống ở bản Long Thắng đã chuyển đến nơi ở mới an toàn sau nhiều năm sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Ông Thống tâm sự: “Trước đây cứ mưa lớn là cả nhà thấp thỏm, ngủ cũng không yên vì sợ đất đá sạt xuống. Nay được Nhà nước hỗ trợ di dời đến nơi an toàn, có nhà mới ổn định, gia đình tôi mừng lắm. Có chỗ ở vững chãi rồi, giờ chỉ cố gắng làm ăn để cuộc sống ngày càng tốt hơn”.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tiền Phong Lô Thị Nguyệt cho biết, trong giai đoạn 2025-2026, xã có 22 hộ được tỉnh phê duyệt hỗ trợ di dời, làm nhà ở mới theo hình thức xen ghép (xây dựng nhà ở xen kẽ vào các khu dân cư hiện có). Đối với các hộ dân sống trong vùng có nguy cơ sạt lở cao, việc hỗ trợ tái định cư không chỉ là giải quyết chỗ ở trước mắt mà còn mang ý nghĩa rất lớn về an sinh, ổn định lâu dài cho người dân. Do đó, địa phương đã trực tiếp xuống từng bản, từng hộ để rà soát thực tế, lắng nghe tâm tư của bà con, đồng thời huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để tháo gỡ khó khăn trong quá trình di dời, làm nhà, bảo đảm đúng tiến độ yêu cầu.
Tại xã Nhôn Mai, địa phương đã ưu tiên hỗ trợ 73 hộ có nhà ở bị cuốn trôi do lũ ống, lũ quét xảy ra trên địa bàn trong năm 2025; đồng thời xem xét, giải quyết từng bước đối với 74 hộ dân có nhà ở nằm trong khu vực mất an toàn. Ngoài ra, xã đang tập trung rà soát, lựa chọn địa điểm, xây dựng phương án bố trí ổn định dân cư tập trung tại bản Phá Mựt. Đến nay, xã đã và đang triển khai hỗ trợ 111 hộ xây dựng nhà ở mới, trong đó có 95 nhà thực hiện theo hình thức xen ghép và 16 hộ xây dựng nhà ở tại khu tái định cư tập trung.
Sau gần 2 năm triển khai thực hiện Nghị quyết, toàn tỉnh đã có 1.023 gia đình, cá nhân được phê duyệt hỗ trợ; trong đó bố trí theo hình thức xen ghép 536 hộ và bố trí tập trung 487 hộ. Trên cơ sở tổng số hộ được phê duyệt, tỉnh đã bố trí hơn 169 tỷ đồng. Tính đến ngày 20/5/2026, đã có 662 hộ hoàn thành xây dựng nhà ở, di chuyển đến nơi ở mới và từng bước ổn định cuộc sống.
Tất cả vì nhân dân
Từ những mái nhà mới kiên cố ở các bản làng miền núi Nghệ An, có thể thấy, chính sách hỗ trợ bố trí ổn định dân cư đã giải quyết được những vấn đề cấp bách của người dân vùng thiên tai. Trưởng ban Kinh tế-Ngân sách, Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Tiến Trung cho biết, các địa phương đã tích cực triển khai đúng tiến độ dù trong bối cảnh mới đi vào vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. Từ đặc điểm địa hình chủ yếu rừng núi, diện tích đất bằng ít và phong tục tập quán đặc thù của đồng bào dân tộc thiểu số, các địa phương đã linh hoạt triển khai theo hai hình thức là xen ghép và xây dựng các khu tái định cư tập trung.
Hiện nay, việc thực hiện chính sách trên địa bàn còn gặp nhiều vướng mắc, nhất là liên quan đến tính pháp lý về đất đai. Trên thực tế, nhiều hộ chưa tách thửa, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, một số trường hợp chuyển nhượng đất chưa hoàn tất thủ tục pháp lý... Bên cạnh đó, quỹ đất bằng tại các địa phương miền núi còn rất hạn chế, nhất là các bản vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn.
Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Dương Đình Chỉnh cho biết: Thời gian tới, tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách; đẩy nhanh tiến độ phân bổ, giải ngân nguồn kinh phí hỗ trợ, bảo đảm đúng đối tượng, quy định và công khai, minh bạch. Đồng thời, tập trung hoàn thiện các khu tái định cư, nhất là những dự án phục vụ di dời khẩn cấp người dân khỏi vùng có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Cùng với đó, tăng cường đầu tư hạ tầng phòng, chống thiên tai, ứng dụng công nghệ trong công tác dự báo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở và tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách.
