Để Thành phố Hồ Chí Minh trở thành Trung tâm dịch vụ hàng đầu khu vực

Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là đầu mối giao thương quốc tế mà còn ngày càng khẳng định vai trò động lực tăng trưởng mới, nơi hội tụ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và là địa bàn thí điểm cho các mô hình dịch vụ sáng tạo. Nhờ sự năng động về kinh tế, Thành phố Hồ Chí Minh được xem là “cửa ngõ hội nhập” quan trọng, có khả năng định hình diện mạo phát triển dịch vụ của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số. Tiến sĩ Trần Minh Đức, Trường đại học Thủ Dầu Một, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Một bước ngoặt đang mở ra cho Thành phố Hồ Chí Minh là chủ trương sáp nhập hành chính với Bình Dương (cũ) và Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ), hình thành một “siêu đô thị vùng” ở khu vực Đông Nam Bộ. Sự tích hợp này tương đồng với các chiến lược phát triển vùng đô thị ở các nước phát triển, nơi việc liên kết đa trung tâm tạo ra động lực lan tỏa về hạ tầng, nguồn nhân lực và đổi mới dịch vụ. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội mở rộng thị trường và thu hút đầu tư, mô hình siêu đô thị cũng đặt ra thách thức lớn về quản trị đô thị thông minh, điều phối chính sách và duy trì chất lượng dịch vụ trong môi trường cạnh tranh gay gắt. Trong giai đoạn chuyển đổi số, nhu cầu nhân lực chất lượng cao ngày càng trở thành “điểm nghẽn” của thành phố. Các khảo sát cho thấy, mặc dù tỷ lệ lao động đã qua đào tạo tại Thành phố Hồ Chí Minh tăng dần, nhu cầu về nhân lực chất lượng cao ở các ngành dịch vụ mũi nhọn vẫn vượt xa khả năng cung ứng. Đặc biệt, sự thiếu hụt trở nên rõ rệt trong các lĩnh vực như công nghệ tài chính, dịch vụ logistics thông minh và du lịch số.

Đối với dịch logistics, thành phố là cửa ngõ giao thương của cả khu vực phía nam, song hiện vẫn gặp hạn chế về hạ tầng và hiệu quả vận hành. Ứng dụng công nghệ vào logistics thông minh như trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo nhu cầu, blockchain trong quản lý chuỗi cung ứng sẽ giúp thành phố giảm chi phí vận tải và nâng cao chất lượng dịch vụ. Tiến sĩ Nguyễn Huệ Minh, Trường Kinh doanh, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Với dân số đông dân nhất Việt Nam, thành phố không chỉ là thị trường tiêu thụ nội địa lớn, mà còn là cửa ngõ quan trọng kết nối hàng hóa của Việt Nam với khu vực Đông Nam Á và thế giới. Sau khi mở rộng địa giới, Thành phố Hồ Chí Minh đã bao gồm cả Bình Dương (cũ) và Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) trong không gian hành chính, kinh tế mở rộng. Trong hệ sinh thái này, thành phố sẽ đóng vai trò trung tâm điều phối và cung ứng dịch vụ logistics cao cấp, trong khi các tỉnh công nghiệp và cảng biển đảm nhận vai trò sản xuất và cửa ngõ xuất khẩu. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột: trung tâm tài chính và đô thị thương mại dịch vụ (Thành phố Hồ Chí Minh cũ), trung tâm công nghiệp sản xuất công nghệ cao (Bình Dương cũ), và cảng biển cửa ngõ quốc tế (Bà Rịa-Vũng Tàu cũ) sẽ tạo ra một chuỗi giá trị logistics hoàn chỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành toàn vùng.

Theo các chuyên gia, song song với thách thức nhân lực, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đứng trước yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi số trong lĩnh vực dịch vụ. Đối với một siêu đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh, chuyển đổi số trong dịch vụ tài chính, y tế, logistics và du lịch thông minh sẽ quyết định khả năng cạnh tranh trong giai đoạn tới. Để khai thác cơ hội và vượt qua thách thức, thành phố cần một khung lý thuyết và mô hình hợp tác mới. Trong đó, thành phố cần hình thành một hệ sinh thái dịch vụ số toàn diện, bao phủ các lĩnh vực then chốt như tài chính, logistics, du lịch và y tế. Đây là những ngành dịch vụ vừa mang tính chiến lược đối với hội nhập quốc tế, vừa có tiềm năng ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ. Trong lĩnh vực tài chính số, Thành phố Hồ Chí Minh có lợi thế khi đang tập trung phần lớn các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và fintech lớn của Việt Nam. Việc phát triển dịch vụ tài chính số sẽ đòi hỏi một hạ tầng dữ liệu mở, an toàn an ninh mạng, và chính sách khuyến khích đổi mới mô hình kinh doanh. Tiến sĩ Trần Minh Đức cho biết thêm: Thành công của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc trở thành một siêu đô thị dịch vụ không chỉ phụ thuộc vào mở rộng quy mô kinh tế, mà còn nằm ở khả năng gắn kết tăng trưởng dịch vụ với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Với vị thế hiện tại, nếu biết tận dụng cơ hội, học hỏi kinh nghiệm quốc tế, thành phố hoàn toàn có thể vươn lên trở thành một trung tâm dịch vụ số-sáng tạo toàn cầu, đóng góp quan trọng cho sự phát triển bền vững của Việt Nam.