Mới đây, chúng tôi cùng đoàn công tác của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Huế về khu vực phía nam làm việc. Chuyến khảo sát đã đi qua những nơi có cảnh sắc đẹp nhất phía nam Huế. Lên cao là Vườn quốc gia Bạch Mã với rừng già, suối thác và khí hậu mát lạnh quanh năm như một món quà của thiên nhiên.
Từ đây đi xuống chưa đầy 20 phút xe chạy đã gặp đầm Lập An phẳng lặng như gương, phía xa là những dãy núi nối nhau ra biển. Đi thêm một đoạn nữa là đèo Hải Vân hùng vĩ. Từ bãi Chuối nằm ở lưng đèo nhìn về phía bắc, toàn bộ dải đất Lăng Cô hiện ra trong tầm mắt. Màu xanh của biển, màu xanh của đầm phá và những triền núi ôm lấy dải cát vàng chạy dài ven bờ.
Trong gió nắng, giữa khung cảnh bên đầm, bên biển đẹp như tranh ấy, đầu thế kỷ 21, Lăng Cô đã được bình chọn là một trong những vịnh biển đẹp nhất thế giới, trở thành nơi gặp gỡ của những nhà đầu tư. Chính quyền địa phương cũng nhìn thấy ở đây tiềm năng của một trung tâm nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế, một đô thị biển hiện đại nằm giữa Huế cổ kính và Đà Nẵng năng động.
Ông Đặng Trường Sơn, nhà ở tổ dân phố Hải Vân, thị trấn Lăng Cô cũ, nay là xã Chân Mây-Lăng Cô, thành phố Huế, nhớ lại: Quãng năm 2010, Lăng Cô rất sôi động. Công nhân, khách du lịch từ nhiều nơi đổ về. Dãy đất ven biển được cấp cho hàng chục nhà đầu tư để xây khu nghỉ dưỡng.
Tuy nhiên, được một thời gian ngắn thì nhiều công trình ngừng thi công. Một số dự án hoạt động được ít năm rồi tạm dừng do dịch Covid-19. Bà Cái Thị Ly Na, người dân tổ dân phố An Cư Đông nhìn vào khu resort đã hoang phế, tiếc rẻ: Hồi các khu nghỉ dưỡng còn hoạt động, bà con quanh đây bắt được hải sản đều mong bán cho du khách. Khách du lịch đông, nhộn nhịp. Lăng Cô khi ấy rất đông vui, sầm uất...
Từ sau dịch Covid-19, vùng đất này trở về với đặc trưng nắng gắt của miền trung cùng nườm nượp xe khách, xe tải nối nhau chạy ngang qua trên Quốc lộ 1A. Nếu hàng quán trước đây còn phục vụ, bán cho khách du lịch thì nay vắng vẻ hơn nhiều.
Ở góc cuối đoạn Quốc lộ 1A trước khi rẽ xuống đường Chân Mây, ông Cái Văn Ngọc, tổ dân phố An Cư ngồi trầm ngâm, cho hay: Khu kinh tế Chân Mây-Lăng Cô được thành lập năm 2006. Từ đó tới nay, khu vực ông ở trở thành vùng đất đã được quy hoạch cho nên không được xây dựng nhà ở kiên cố. Một thời gian dài, việc điều chỉnh, chuyển đổi mục đích sử dụng đất ở Lăng Cô bị đình trệ do vướng quy hoạch.
Theo UBND thành phố Huế, Khu kinh tế Chân Mây-Lăng Cô được thành lập năm 2006 và phê duyệt quy hoạch chung năm 2008. Sau gần 20 năm triển khai, nhiều nội dung của quy hoạch cũ không còn phù hợp. Điều này gây ảnh hưởng đến đời sống người dân và sức hút đầu tư. Ngày 26/12/2024, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Chân Mây-Lăng Cô đến năm 2045.
Ông Nguyễn Văn Tánh, Phó Chủ tịch UBND xã Chân Mây-Lăng Cô cho biết, nhờ điều chỉnh của Chính phủ, việc quản lý trật tự xây dựng đã linh hoạt hơn. Tại một số khu vực trong quy hoạch, người dân được sửa chữa nhà cửa để thuận tiện cho sinh hoạt. Theo chỉ đạo của UBND thành phố, Ban Quản lý khu kinh tế đã cho rà soát những dự án không hoàn thành đúng tiến độ để xử lý.
Theo ông Phạm Quý Phương, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế, công nghiệp thành phố Huế, đến nay Khu kinh tế Chân Mây-Lăng Cô có 18 dự án du lịch, nghỉ dưỡng đã được cấp chủ trương đầu tư hoặc giao đất để triển khai. Trong đó, 10 dự án đã hoàn thành và đưa vào hoạt động kinh doanh, dù hiện có 2 dự án tạm ngừng để cơ cấu lại hoạt động đầu tư.
Trong 8 dự án còn lại, 4 dự án đang tiếp tục thực hiện theo tiến độ được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận và 4 dự án chậm tiến độ. Việc chậm triển khai xuất phát từ nhiều nguyên nhân như ảnh hưởng kéo dài của suy giảm kinh tế, sự cố môi trường biển miền trung, đại dịch Covid-19, khó khăn trong huy động vốn, vướng mắc giải phóng mặt bằng cũng như hạn chế về năng lực của một số nhà đầu tư.
Qua rà soát, Ban Quản lý đã tham mưu chấm dứt hoạt động đối với 2 dự án không đủ điều kiện tiếp tục thực hiện, đồng thời hỗ trợ một số dự án tháo gỡ khó khăn để triển khai trở lại. Trong thời gian tới, cơ quan này sẽ tiếp tục kiểm tra, giám sát tiến độ, kiên quyết xử lý và thu hồi các dự án chậm triển khai, kéo dài hoặc không bảo đảm năng lực thực hiện theo quy định.
Việc điều chỉnh quy hoạch đến năm 2045 cũng đang mở ra không gian phát triển mới cho toàn khu vực Chân Mây-Lăng Cô. Ban Quản lý Khu kinh tế, công nghiệp thành phố Huế đã tiến hành rà soát hệ thống quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết; phối hợp chuẩn bị đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật trọng điểm như giao thông kết nối, cấp điện, cấp nước, xử lý môi trường và hạ tầng phục vụ phát triển du lịch.
Đồng thời, địa phương tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và hướng tới thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, đô thị, logistics và công nghiệp sạch; hiện thực hóa mục tiêu đưa Chân Mây-Lăng Cô trở thành cực tăng trưởng quan trọng của thành phố Huế theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Thừa Thiên-Huế trước đây, nay là thành phố Huế trong hai năm gần đây đã có sự thay đổi khi đề cập đến khu vực Chân Mây-Lăng Cô. Địa phương chú trọng nhiều hơn đến cảng biển, logistics và công nghiệp. Tuy nhiên, định hướng du lịch và đô thị ven biển vẫn không rời khỏi Chân Mây-Lăng Cô. Trong chuyến làm việc với các nhà đầu tư ngày 7/5 vừa qua, đồng chí Hà Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND thành phố xác định khu vực này là cực tăng trưởng của Huế, phát triển trên nhiều trụ cột gồm cảng biển, logistics, du lịch và đô thị ven biển.
Ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch UBND thành phố Huế chia sẻ: Thành phố sẽ tiếp tục nâng tầm những quy hoạch hiện có. Trong đó, Lăng Cô, đầm Cầu Hai, đầm Lập An, Bạch Mã, những bãi biển và các làng chài lâu đời ven phá sẽ không còn là những điểm đến riêng lẻ.
Các điểm này cần được kết nối, trở thành những “mảnh ghép” của tổng thể phát triển thống nhất, đó có thể là một công viên đầm phá - ven biển quy mô lớn của Huế. Khi đó, du khách sẽ ra khỏi khu nghỉ dưỡng để trải nghiệm cả rừng, biển, đầm phá, tìm hiểu đời sống người dân làng chài. Lăng Cô đang được đánh thức, trở thành điểm lưu trú, cùng với những điểm kết nối, giữ chân khách dài ngày hơn chứ không chỉ là một địa danh đẹp để ghé qua.
