Đánh thức những dòng sông

Cơ hội mới

Không phải đợi lâu, dự kiến đầu tháng 4/2026, 40 chiếc thuyền chạy bằng năng lượng sạch đầu tiên sẽ được đưa vào khai thác. Qua đó, không chỉ các công ty du lịch mà người dân sống dọc những dòng sông cũng có thể tìm thấy cơ hội làm ăn mới.

Theo định hướng của ngành du lịch, Huế sẽ từng bước đưa thuyền điện năng lượng sạch vào hoạt động trên các tuyến sông. Bà Trần Thị Hoài Trâm, Giám đốc Sở Du lịch thành phố cho biết, mục tiêu của chương trình là xây dựng hình ảnh “giao thông xanh” trên sông nước, đồng thời tạo ra những trải nghiệm mới để kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Không chỉ có tuyến thuyền trên sông Hương, nhiều chi lưu như Ngự Hà, Đông Ba hay An Cựu cũng đang được nghiên cứu khai thác. Những con sông từng chủ yếu phục vụ thoát nước và giao thông nội đô của Kinh thành có thể trở thành các tuyến du lịch đặc biệt, đưa du khách đi sâu vào đời sống của thành phố.

Với ông Lợi, người chạy thuyền du lịch trên sông Hương, điều đó đồng nghĩa với một hy vọng mới. “Nếu có thêm tuyến thuyền chạy thường xuyên, chắc cũng cần người lái, người hướng dẫn. Mấy người quen tôi trước làm đò cũng đang chờ xem tình hình”, ông cho biết. Ở một góc khác của thành phố, bà Nguyễn Thị Hường có quán bún bò nhỏ ngay đường Trần Văn Kỷ, gần một đoạn sông Ngự Hà, chủ yếu phục vụ người dân quanh khu phố. Thỉnh thoảng có vài đoàn khách du lịch đi bộ ngang qua, ghé vào ăn rồi hỏi thăm chuyện đời sống trong Thành nội. “Tui thấy khách thích mấy món ăn kiểu nhà nấu lắm. Nhưng họ ít biết mấy chỗ ni”, bà Hường chia sẻ.

Theo bà Hoài Trâm, một trong những hướng phát triển của du lịch đường sông là kết nối các không gian ẩm thực và đời sống địa phương. Khi các tuyến thuyền hoạt động, nhiều bến dừng có thể được hình thành gần khu dân cư, tạo điều kiện để du khách ghé vào các quán ăn nhỏ, tiệm cà-phê hoặc cửa hàng đặc sản. Điều đó có nghĩa những quán ăn gia đình như của bà Hường hoàn toàn có thể trở thành điểm dừng chân trong hành trình.

Bao vinh và câu chuyện phố cổ

Không chỉ ẩm thực, nhiều làng nghề ven sông cũng có thể tham gia vào mạng lưới du lịch mới này. Không đâu xa, cách đây chưa lâu, làng nghề làm hương ở gần lăng Tự Đức không được nhiều người biết đến, dù đã có những gia đình nhiều đời làm hương như gia đình ông Trần Văn Phúc. Nhưng nay, xưởng hương nhỏ của gia đình ông thỉnh thoảng có khách nước ngoài ghé vào tham quan, chụp ảnh và thử se hương. “Họ thích lắm, nhất là khi được tự tay làm thử”, ông Phúc cho biết.

Theo định hướng của ngành du lịch Huế, các tuyến đường thủy trong tương lai có thể kết nối lăng tẩm, làng nghề và khu dân cư ven sông, tạo nên những hành trình trải nghiệm đa dạng hơn. Du khách không chỉ đi thuyền ngắm cảnh mà còn có thể dừng lại ở các làng nghề, tham gia những hoạt động đơn giản như làm hương, gói bánh hay nấu món ăn Huế. Những trải nghiệm đó vừa giúp bảo tồn nghề truyền thống, vừa tăng thêm thu nhập cho người dân.

Ở phía hạ lưu sông Hương, phố cổ Bao Vinh cũng đang được nhiều người nhắc đến khi nói về du lịch đường sông. Chị Lê Thị Mai, chủ một tiệm bánh nhỏ trong căn nhà cổ ven sông cho biết, vài năm gần đây đã có du khách nước ngoài được các hướng dẫn viên du lịch địa phương đưa đến học làm bánh Huế. “Khách tới không nhiều, nhưng ai cũng thích vì không gian yên tĩnh”, chị Mai chia sẻ. Theo chị, nếu có thêm tuyến thuyền đưa khách từ trung tâm thành phố xuống Bao Vinh thì khu phố cổ này có thể trở nên nhộn nhịp hơn. Nhiều người dân trong khu vực cũng bắt đầu nghĩ đến việc sửa sang nhà cửa, mở thêm quán cà-phê hay cửa hàng nhỏ.

Tăng cường quản lý

“Chúng tôi sẽ thúc đẩy theo hướng du lịch trải nghiệm - ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Hóa Châu, nơi có phố cổ Bao Vinh khẳng định - Thay vì để du khách ngắm rồi về, chúng tôi sẽ mở những điểm trình diễn nghề. Du khách đến đó sẽ làm cùng, sống cùng, chơi cùng các nghệ nhân”.

Cùng với việc mở rộng sản phẩm, thành phố cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường du lịch. Theo kế hoạch, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra để hạn chế tình trạng chèo kéo, cò mồi hay chặt chém du khách. Đường dây nóng du lịch tiếp tục được duy trì 24/24 giờ để tiếp nhận phản ánh và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Việc phát triển du lịch đường sông vì vậy không chỉ nhằm tạo thêm nguồn thu cho kinh tế địa phương, mà còn hướng đến xây dựng hình ảnh một đô thị di sản thân thiện và văn minh.

Từ thời triều Nguyễn, các con sông đào như Ngự Hà hay Đông Ba đã là một phần quan trọng trong cấu trúc của Kinh thành Huế. Sau nhiều năm ít được chú ý, những dòng sông ấy đang đứng trước cơ hội trở lại với đời sống đô thị theo một cách mới.

Với ông Lợi, người lái đò (được nói đến ở đầu bài viết), điều đó có nghĩa là dòng sông có thể một lần nữa trở nên nhộn nhịp, sẽ thêm nhiều việc làm cho người sống gần sông, bến thuyền. Và nếu biết nắm bắt cơ hội, những dòng sông quen thuộc có thể mở ra một con đường sinh kế mới cho nhiều gia đình sống dọc hai bờ sông ở Huế