Được sự hướng dẫn của chính quyền địa phương, nhiều hộ dân đã tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các mô hình sản xuất đa dạng, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Hiệu quả từ những mô hình
Trước yêu cầu phát triển nông nghiệp trong giai đoạn mới, tỉnh An Giang xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng linh hoạt, phù hợp nhu cầu thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Những ngày này, ông Nguyễn Văn Tôm ở ấp Vĩnh Phú, xã Vĩnh Thạnh Trung luôn có mặt ở vườn bưởi da xanh chăm sóc cây. Vụ vừa qua, nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật và áp dụng phương thức sản xuất hữu cơ, vườn bưởi phát triển tốt, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Đặc biệt, vào dịp Tết Nguyên đán, ông Tôm xuất bán từ 3-4 tấn bưởi, giá dao động từ 35.000-40.000 đồng/kg, thu về khoảng 120-150 triệu đồng.
Ông Tôm chia sẻ, khu vườn rộng gần 1 ha trước đây là diện tích đất sản xuất lúa nhưng cho năng suất thấp. Sau khi được Hội Nông dân xã vận động, hỗ trợ định hướng sản xuất, ông Tôm quyết định chuyển đổi sang trồng hơn 200 gốc bưởi da xanh. Cùng với cây bưởi, ông còn xen canh nhiều loại cây trồng khác như ổi, cam sành, dừa xiêm, sầu riêng kết hợp nuôi cá tự nhiên và nuôi trùn quế để tận dụng nguồn phân hữu cơ. Mô hình sản xuất khép kín này giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng nông sản.
Tại phường Mỹ Thới, sau nhiều năm liên tục canh tác lúa nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao, nhà nông đã chủ động tìm hướng đi mới. Nhiều hộ mạnh dạn chuyển sang mô hình luân canh “hai lúa một màu”, đưa cây vừng (mè) vào sản xuất. Là người tiên phong đưa cây vừng vào canh tác, ông Mai Tấn Phước ở khóm Thới An A cho biết, sau khi tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật do ngành nông nghiệp tổ chức, ông mạnh dạn trồng thử nghiệm trên diện tích nhỏ và qua thời gian trồng nhận thấy cây vừng phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương.
Theo ông Phước, cây vừng dễ trồng, ít sâu bệnh, không cần nhiều nước tưới, thời gian sinh trưởng ngắn, khoảng hơn 70 ngày là cho thu hoạch. Ngoài ra, chi phí đầu tư thấp nhưng hiệu quả kinh tế khá, giá vừng hiện từ 60.000-70.000 đồng/kg, lợi nhuận đạt hơn 2 triệu đồng/công. Nhận thấy mô hình đạt kết quả tốt, ông mở rộng diện tích trồng trên 2 ha. “Trồng vừng vừa giúp tăng thu nhập, vừa cải tạo đất sau nhiều năm canh tác lúa liên tục. Sau mỗi vụ thu hoạch vừng, đất tơi xốp hơn, hạn chế sâu bệnh và tạo điều kiện thuận lợi cho vụ lúa tiếp theo”, ông Phước cho biết.
Từ hiệu quả thực tế của các mô hình chuyển đổi, ngày càng nhiều nông dân Mỹ Thới mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất. Hiện có khoảng 15 hộ tham gia trồng vừng với tổng diện tích hơn 40 ha, góp phần nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất canh tác. Theo Ủy ban nhân dân phường Mỹ Thới, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện sản xuất đã giúp người dân nâng cao thu nhập, giảm rủi ro do phụ thuộc vào cây lúa và khai thác hiệu quả hơn giá trị trên mỗi thửa ruộng.
Thực tiễn sản xuất cho thấy, quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng vừa giúp nâng cao giá trị sản xuất trên cùng diện tích đất, vừa góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nhà nông. Từ chỗ chỉ chú trọng sản lượng, người dân đã quan tâm nhiều hơn đến yếu tố thị trường, hiệu quả kinh tế, liên kết sản xuất và ứng dụng khoa học, công nghệ. Điển hình như mô hình trồng đậu nành rau của ông Thái Thành Tâm, ở phường Bình Đức. Tháng 4/2026, ông Tâm cải tạo 1 ha đất trồng lúa lâu năm để chuyển sang trồng đậu nành rau. Giống, kỹ thuật trồng trọt đều được Hội Nông dân phường hướng dẫn, doanh nghiệp cam kết với chính quyền và nông dân bao tiêu đầu ra. Theo ông Tâm, giữa tháng 7 đậu nành rau sẽ cho thu hoạch. Ông nhẩm tính, mỗi 1 công trồng, trừ chi phí cho lợi nhuận hơn 2 triệu đồng. Từ hiệu quả ban đầu, ông Tâm phấn khởi quyết tâm vụ sau trồng tiếp.
Nâng cao giá trị sản xuất
Cuối tháng 6/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức hội nghị “Đánh giá kết quả chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa giai đoạn 2021-2025 và định hướng thực hiện giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh An Giang”. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2021-2025, tỉnh chuyển hơn 26.000 ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng hoa màu, cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Hiệp cho biết, việc chuyển đổi đã giúp nâng cao giá trị sản xuất, gia tăng hiệu quả sử dụng đất và tạo ra nguồn nông sản đa dạng phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Nhiều mô hình mang lại thu nhập cao gấp 3-5 lần so với trước đây.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn còn một số khó khăn như: Việc chuyển đổi ở một số nơi còn mang tính tự phát, chưa hình thành được vùng sản xuất tập trung; hệ thống hạ tầng phục vụ sản xuất chưa đồng bộ; liên kết tiêu thụ còn hạn chế; công nghiệp chế biến và bảo quản sau thu hoạch chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Đồng chí Ngô Công Thức, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhấn mạnh: An Giang có diện tích sản xuất nông nghiệp rộng lớn, đa dạng cây trồng, nhiều dư địa phát triển. Vì vậy, cần đồng bộ hệ thống thủy lợi, hạ tầng phục vụ sản xuất; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ; tăng cường thu hút doanh nghiệp tham gia liên kết theo chuỗi giá trị để nâng cao giá trị gia tăng, giúp người dân tăng thu nhập và từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn, phát triển xanh và bền vững.
Theo định hướng giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu chuyển đổi khoảng 136.000 ha đất lúa sang các mô hình cây trồng, vật nuôi có hiệu quả. Từ đó, tổ chức sản xuất linh hoạt theo tín hiệu thị trường; thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ bảo quản sau thu hoạch, phát triển chế biến sâu và mở rộng liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với nông dân.
Sự chuyển đổi này góp phần thay đổi tư duy của người làm nông nghiệp, từ sản xuất truyền thống sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường, từng bước xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, hiệu quả và bền vững.
