Chờ đợi xem "trăng máu" hiếm có trong nguyệt thực toàn phần đêm Nguyên tiêu

Tối 3/3, tức rằm tháng Giêng Bính Ngọ, còn gọi là Tết Nguyên tiêu, những người yêu thiên văn trên cả nước sẽ được chiêm ngưỡng hiện tượng Selenelion. Được biết hiện tượng "không tưởng" này xảy ra khi Mặt trời và Mặt trăng đang ở nguyệt thực toàn phần cùng xuất hiện ở trên đường chân trời và đối diện với nhau.

Mặt trăng sẽ có một màn “biến hình” cực kỳ ấn tượng: Thay vì sắc vàng thông thường, vệ tinh này sẽ nhuộm một màu đỏ đồng. Trong ảnh là hiện tượng nguyệt thực toàn phần, thường được gọi là “trăng máu” xuất hiện trên bầu trời Hà Nội rạng sáng 8/9/2025. Ảnh: THÀNH ĐẠT.
Mặt trăng sẽ có một màn “biến hình” cực kỳ ấn tượng: Thay vì sắc vàng thông thường, vệ tinh này sẽ nhuộm một màu đỏ đồng. Trong ảnh là hiện tượng nguyệt thực toàn phần, thường được gọi là “trăng máu” xuất hiện trên bầu trời Hà Nội rạng sáng 8/9/2025. Ảnh: THÀNH ĐẠT.

Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, hiện tượng này tưởng chừng như bất khả thi - Mặt trời và Mặt trăng khi này ở đối diện nhau, vì vậy nếu Mặt trời đang ở trên đường chân trời thì Mặt trăng phải ở dưới đường chân trời và ngược lại.

Câu trả lời nằm ở hiệu ứng khúc xạ khí quyển của Trái đất. Bầu khí quyển hoạt động như một thấu kính khổng lồ, bẻ cong ánh sáng từ các thiên thể, khiến chúng ta thấy chúng cao hơn so với vị trí thực tế. Vì vậy, vào lúc bình minh, chúng ta có thể thấy Mặt trời khi nó vẫn còn ở dưới đường chân trời, và đồng thời cũng thấy Mặt trăng đang bị che khuất lặn ở phía tây.

"Một màn trình diễn vũ trụ hiếm gặp sẽ diễn ra khi Trái đất chen ngang giữa Mặt trời và Mặt trăng, nuốt trọn ánh trăng trong chiếc bóng khổng lồ của mình. Chỉ trong chốc lát, Mặt trăng quen thuộc sẽ đổi màu sang đỏ đồng, tạo nên hiện tượng “trăng máu”. Một cảnh tượng vừa ma mị vừa ngoạn mục", Hội Thiên văn Hà Nội mô tả về hiện tượng trăng máu hiếm gặp sẽ diễn ra tối nay.

Các mốc thời gian nguyệt thực toàn phần tối 3/3:

🌕 15 giờ 43 phút - Nguyệt thực nửa tối bắt đầu (Không thể quan sát tại Việt Nam)

🌘 16 giờ 50 phút - Nguyệt thực một phần bắt đầu (Không thể quan sát tại Việt Nam)

🌕 Mặt Trăng mọc: Tại Đặc khu Trường Sa (Khánh Hòa) vào lúc 17 giờ 26 phút và tại Đặc khu Hoàng Sa (Đà Nẵng) vào lúc 17 giờ 27 phút. Trên đất liền, sớm nhất lúc 17 giờ 46 phút tại Gia Lai và muộn nhất lúc 18 giờ 11 phút tại Điện Biên. Tại Hà Nội, Mặt trăng mọc lúc 17 giờ 57 phút

🌑 18 giờ 04 phút - Nguyệt thực toàn phần bắt đầu

🔴 18 giờ 33 phút - Nguyệt thực cực đại

🌕 19 giờ 03 phút - Nguyệt thực toàn phần kết thúc

🌗 20 giờ 17 phút - Nguyệt thực một phần kết thúc

🌘 21 giờ 23 phút - Nguyệt thực nửa tối kết thúc.

Hội Thiên văn Việt Nam (VACA) cho biết, nguyệt thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt trời, Trái đất và Mặt trăng nằm thẳng hàng (hoặc gần như thẳng hàng) với Trái đất nằm giữa. Vào thời điểm này, Mặt trăng đi vào vùng bóng tối phía sau Trái đất và chỉ nhận được một phần ánh sáng từ Mặt trời so với khi nó không đi vào khu vực này. Vì lý do này, một phần hoặc toàn bộ Mặt trăng sẽ tối hơn bình thường và có màu đỏ thẫm - vì thế, một số người còn gọi nó là "trăng máu", tuy nhiên đó là một cách gọi mang tính ví von, không phải thuật ngữ chính xác.

Tối nay, Việt Nam nằm trong vùng quan sát đẹp hiện tượng thiên văn hiếm gặp này. Tại Hà Nội, Mặt trăng mọc lúc 17 giờ 57 phút, chỉ khoảng 7 phút trước khi pha toàn phần mở màn - thời gian gần như hoàn hảo cho những ai muốn bắt trọn khoảnh khắc kịch tính nhất.

Tuy nhiên, một số khu vực như Điện Biên, Lai Châu, phía Tây Sơn La, Cà Mau và An Giang sẽ thấy Mặt trăng mọc muộn hơn, tức là khi pha toàn phần đã diễn ra được vài phút.

Để quan sát hiện tượng Selenelion, HAS khuyên người xem cần tìm một vị trí có tầm nhìn thoáng cả về phía đông và tây, không bị nhà cao tầng hay cây cối che khuất đường chân trời. Hiện tượng này có thể quan sát bằng mắt thường, nhưng nếu có kính thiên văn, ống nhòm hay máy ảnh thì người xem có thể ghi nhận trọn vẹn hơn khoảnh khắc kỳ thú.

Đây là lần nguyệt thực toàn phần duy nhất của năm 2026 và cũng là lần nguyệt thực toàn phần duy nhất trong vòng gần 3 năm tới. Nếu bỏ lỡ, phải chờ đến khoảnh khắc chuyển giao giữa năm 2028 và 2029 mới một lần nữa thấy sắc đỏ nhuộm lên Mặt trăng.

Có thể bạn quan tâm