Từ nhà trường đến xã hội

"Chiếc áo không làm nên thầy tu"

Thời gian gần đây, dư luận xôn xao chuyện Thủ khoa Trường đại học Giao thông vận tải Hà Nội ra trường mấy tháng vẫn chưa có việc làm. Kể cũng lạ. Thủ khoa được vinh danh hẳn hoi vậy mà vẫn có nguy cơ thất nghiệp. Nhiều ý kiến cho đó là chuyện bình thường. Vì học tập trong trường là một "sân chơi" còn khi ra trường tìm kiếm việc làm lại là một "sân chơi" hoàn toàn khác đối với các sinh viên. Kết quả học tập cao đến mấy nhưng khi làm việc gắn với thực tiễn mà thực hành, áp dụng không tốt thì vẫn có thể thất nghiệp. Cũng có những ý kiến băn khoăn: Thất nghiệp là hậu quả của quá trình đào tạo hiện nay "nặng" về lý thuyết, thiếu kỹ năng thực hành...

Thực tế câu chuyện sinh viên ra trường thất nghiệp không còn là chuyện lạ trong những năm gần đây. Con số sinh viên đại học, cao đẳng và cả thạc sĩ thất nghiệp lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn người. Thế nhưng chuyện một thủ khoa cả đầu vào và đầu ra của một trường đại học có nguy cơ thất nghiệp thì quả là chuyện lạ và đáng bàn. Sinh viên đã học được những gì trong trường đại học để rồi khó khăn tìm kiếm việc làm? Chắc chắn trong bảng điểm của sinh viên sẽ có đầy đủ danh mục các môn học mà nhà tuyển dụng thấy "hài lòng". Nhưng thực tế lại không hẳn như vậy. Khoảng cách giữa kiến thức trong trường học đến thực tế việc làm khá xa. Bởi các trường đại học thường đào tạo khá nhiều môn học cho sinh viên nhưng chủ yếu ở dạng "chuồn chuồn đạp nước". Cho nên, sinh viên học rất nhiều nhưng lại không chuyên sâu một kiến thức, kỹ năng nào. Trong khi đó, các kiến thức, kỹ năng đã học lại lạc hậu, nặng về lý thuyết, thiếu thực hành, thực tế, thiếu các kỹ năng mềm trong xử lý tình huống, công việc. Lại thêm nữa, khi bàn về chọn trường, chọn ngành, PGS, TS Lê Hữu Lập (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông) cho biết, suốt một thời gian dài vừa qua, nhiều em khi dự thi đại học chỉ cần đỗ là được mà không xác định được ngành nghề mình theo học là gì? Ra trường làm việc như thế nào? Và trở lại trường hợp thủ khoa Trường đại học Giao thông vận tải Hà Nội, nhiều ý kiến cho rằng có sự sai lầm ngay từ khi chọn ngành nghề là Khoa Điện - Điện tử vốn không phù hợp với nữ giới.

Chuyện sinh viên ra trường với tấm bằng hạng ưu nhưng thất nghiệp, khó khăn trong tìm kiếm việc làm vốn không mới nhưng lại chưa bao giờ cũ. "Chiếc áo không làm nên thầy tu". Tấm bằng đại học là điều kiện cần nhưng chưa phải là đủ trong tìm kiếm cơ hội việc làm. Vấn đề ở chỗ cần thay đổi tư duy đào tạo của các trường và tư duy của người học. Đó là các trường thật sự chuyển hướng đào tạo theo nhu cầu xã hội, đáp ứng những gì xã hội cần và nâng cao năng lực thật sự cho người học; người học hãy học những gì mình yêu thích, phù hợp năng lực và chọn ngành nghề xã hội cần.