Bảo tồn làng nghề truyền thống vùng đất Tây Đô

Tác động của thị trường và những thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng khiến nhiều làng nghề truyền thống tại thành phố Cần Thơ đang đứng trước nguy cơ thất truyền. Việc gìn giữ, bảo tồn và phát triển các nghề, làng nghề truyền thống rất cần được quan tâm, tìm hướng giải quyết.

Hợp tác xã đan đát Thủy Tuyết, xã Thuận Hòa với các sản phẩm phục vụ du khách.
Hợp tác xã đan đát Thủy Tuyết, xã Thuận Hòa với các sản phẩm phục vụ du khách.

Thành phố Cần Thơ có khoảng 37 làng nghề truyền thống đang hoạt động. Tại làng nghề làm bánh tráng Thuận Hưng ở Thốt Nốt với lịch sử hơn 200 năm, hơn 60 hộ sản xuất bánh thường xuyên, giải quyết việc làm cho khoảng 600 lao động địa phương. Làng nghề hoa kiểng Phó Thọ-Bà Bộ tại Bình Thủy nổi tiếng về trồng hoa kiểng, cây cảnh với số lượng lớn. Ô Môn có làng nghề làm bánh kẹo Ba Rích của người Hoa, đặc biệt là các loại bánh pía, mè láo.

Làng nghề đan lưới Thơm Rơm-Thốt Nốt chuyên nghề đan lưới, làm các ngư cụ đánh bắt tôm cá, nhộn nhịp nhất là vào mùa nước nổi. Xã Thuận Hòa, nơi có đông đồng bào dân tộc Khmer, Hoa sinh sống, có nhiều làng nghề nổi tiếng như vẽ tranh trên kiếng, làm bánh pía, cốm dẹp... Những làng nghề này hình thành nên nét văn hóa riêng của đồng bào các dân tộc, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, xóa đói giảm nghèo và mang lại hiệu quả kinh tế cho địa phương.

Tuy nhiên, theo khảo sát của ngành chức năng, phần lớn các làng nghề hoạt động với quy mô nhỏ lẻ và gặp nhiều khó khăn như thiếu lao động có tay nghề; thiếu vốn đầu tư đổi mới công nghệ, thiết bị máy móc; sản phẩm chưa đa dạng nên khó cạnh tranh với hàng công nghiệp. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất chủ yếu là hộ gia đình, nên còn hạn chế về xây dựng và quảng bá thương hiệu.

Đối với ngành nghề nông thôn, phần lớn các hộ làm nghề thiếu vốn sản xuất; chưa có sự hợp tác, liên kết để trao đổi kinh nghiệm, cải tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Không ít làng nghề chỉ hoạt động cầm chừng, thậm chí có nguy cơ thất truyền.

Chú Sáu Bảnh, chủ cơ sở sản xuất mắm cá lóc tại Ngã Năm cho biết: “Gia đình tôi làm nghề mắm cá đồng đã hơn 60 năm, có thời điểm làm không đủ bán. Nhưng hiện nay buôn bán ế ẩm, không biết còn trụ được với nghề bao lâu”. Theo chú Sáu Bảnh, nỗi lo lớn nhất hiện nay là nông dân lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng khiến lượng cá đồng giảm mạnh so với thời kỳ nước nổi tự nhiên trước đây.

Giới trẻ địa phương ít mặn mà bám trụ với nghề làm mắm thủ công vất vả, đòi hỏi sự tỉ mỉ qua nhiều công đoạn từ muối cá, rang thính đến chao mắm. Trong khi đó, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, chủ yếu phụ thuộc vào mùa vụ và chưa quảng bá rộng rãi trên thị trường.

Ở xã Thuận Hòa, gia đình ông Lâm Liếp làm nghề đan đát đã bốn thế hệ; bà Triệu Thị Vui là nghệ nhân vẽ tranh trên kiếng nổi tiếng cùng hơn 100 hộ dân làm nghề này đã có thời làm ăn khấm khá, sản phẩm làm ra được bán ở nhiều tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Song, nỗi lo lắng của họ là người làm nghề ngày càng thưa thớt dần, thu nhập không ổn định nên ít ai trụ vững được với nghề...

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng cho biết: Mục tiêu của thành phố là tiếp tục phát huy giá trị, tiềm năng, bản sắc văn hóa truyền thống của các làng nghề; nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tăng khả năng cạnh tranh, nâng tỷ trọng giá trị sản xuất các ngành nghề trong tổng giá trị sản xuất khu vực nông thôn; phát triển ngành nghề mới phù hợp với từng địa phương, tạo việc làm và cải thiện đời sống cho người dân.

Để thực hiện mục tiêu này, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ đã ban hành Kế hoạch Phát triển ngành nghề, làng nghề nông thôn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Các địa phương bảo tồn và phát triển 4 làng nghề đã được công nhận (làng bánh tráng Thuận Hưng, làng lưới Thơm Rơm, làng hoa Phó Thọ-Bà Bộ và làng bánh kẹo Ba Rích); phát triển 1-2 làng nghề gắn với du lịch nông thôn và xây dựng nông thôn mới.

Phấn đấu trên 80% ngành nghề, làng nghề hoạt động có hiệu quả; 100% người lao động các làng nghề được đào tạo, đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng nghề. Hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, ổn định, đáp ứng 70% nhu cầu phát triển ngành nghề, làng nghề nông thôn.

Bên cạnh đó, các địa phương, cơ quan chức năng đẩy mạnh tuyên truyền về du lịch nông nghiệp, nông thôn; hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với du lịch trải nghiệm, gắn các sản phẩm thủ công mỹ nghệ với các điểm du lịch để góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề. Thành phố khuyến khích xây dựng mô hình "làng nghề là điểm đến", thu hút khách du lịch đến tham quan các di tích nổi tiếng của địa phương; phát huy vai trò của nghệ nhân, thợ giỏi, đầu tư hạ tầng, phục vụ phát triển sản xuất, kinh doanh.

Có thể bạn quan tâm