Đó là người dân của một quốc gia có thu nhập cao, nhưng do không có BHYT, nên sau khi bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư, người bạn của ông đã lựa chọn việc không điều trị, bởi cân nhắc rằng quá trình điều trị bệnh của mình có thể làm tiêu tan hết số tiền cả gia đình đã dành dụm để bảo đảm cho tương lai.
Trước đó, người đứng đầu WHO cũng từng có một câu chuyện khác. Đó là cuộc gặp giữa ông với một sinh viên y khoa trẻ bị suy thận ở Cộng hòa Đô-mi-ni-ca, người cần phải chạy thận ba lần mỗi tuần. “Việc điều trị của bạn tốn bao nhiêu tiền?”- ông Ghebreyesus hỏi, để rồi nhận được câu trả lời: Tôi không biết. Chính phủ trả tiền cho việc điều trị của tôi. “Không điều trị, anh ta sẽ chết. Nhưng vì có được những dịch vụ cần thiết, cho nên anh ấy đang chuẩn bị cho sự nghiệp giúp đỡ người khác. Đây là sức mạnh của BHYT toàn dân”- ông Ghebreyesus nhấn mạnh. Có lẽ, từ hai câu chuyện của nhà lãnh đạo WHO, ai trong chúng ta cũng có thể hiểu được tầm quan trọng cũng như ý nghĩa của BHYT. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là hiện nay vẫn còn hàng triệu người mỗi năm buộc phải lựa chọn giữa cái chết và những khó khăn về tài chính vì không có BHYT.
Những câu chuyện hoặc những thống kê đau lòng đó cũng chính là lý do để WHO lựa chọn chủ đề cho Ngày Sức khỏe Thế giới (ngày 7-4) năm nay là “BHYT toàn cầu: Tất cả mọi người, ở mọi nơi”. WHO cho biết, hiện nay, hàng tỷ người trên thế giới không thể có được các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu. Việc phải tự trả tiền cho các dịch vụ y tế cũng đã khiến gần 100 triệu người bị đẩy vào cảnh đói nghèo; hơn 800 triệu người (gần 12% dân số thế giới) đang phải chịu “chi phí thảm khốc” - buộc phải chi tiêu ít nhất 10% ngân sách gia đình vào chi phí y tế của bản thân hoặc các thành viên khác trong gia đình...
Theo WHO, vấn đề có tính toàn cầu này chỉ có thể được giải quyết qua việc thực hiện BHYT (UHC). Việc thực hiện BHYT toàn cầu sẽ bảo đảm tất cả mọi người có thể nhận được các dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng, ở đâu và khi nào họ cần mà không gặp phải những khó khăn về tài chính. Đó chính là chìa khóa cho sức khỏe và phúc lợi của con người và của các quốc gia. Mặc dù phải đối mặt với không ít thách thức trong việc gia tăng và duy trì độ bao phủ BHYT, nhưng UHC hoàn toàn khả thi và mọi quốc gia đều có thể thực thi các giải pháp để thúc đẩy UHC... Cũng chính vì nhận thức rõ điều đó mà tất cả các quốc gia thành viên của Liên hợp quốc đã đồng thuận trong việc thực hiện mục tiêu BHYT toàn cầu vào năm 2030, như một phần của mục tiêu phát triển bền vững.
Là một thành viên tích cực và trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, trong những năm qua, Việt Nam cũng đã có nhiều nỗ lực trong thực hiện lộ trình BHYT toàn dân. Hệ thống chính sách BHYT ở nước ta đã không ngừng được hoàn thiện; tỷ lệ dân số tham gia BHYT đã tăng từ 5,6% lên 85,6% dân số (tính đến cuối năm 2017). Mỗi năm, hàng trăm triệu lượt người đã được bảo đảm quyền lợi khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế theo chế độ BHYT (năm 2017, quỹ BHYT đã thanh toán khoảng 84.500 tỷ đồng cho 165 triệu lượt người). Sự bảo đảm tài chính từ quỹ BHYT đã giúp giảm chi trực tiếp từ tiền túi của người dân cho việc sử dụng các dịch vụ y tế; đồng thời giảm dần “gánh nặng” cho ngân sách...
Những kết quả đó cho thấy việc đẩy mạnh thực hiện lộ trình BHYT toàn dân ở nước ta không chỉ là sự lựa chọn đúng đắn mà còn rất cần thiết, phù hợp với xu hướng chung của thế giới cũng như định hướng phát triển bền vững đã được Đảng và Nhà nước ta xác định.
