Ký túc xá thiếu chỗ ở trầm trọng
Khoảng 10 ngày trước, một tân sinh viên cùng gia đình từ Quảng Trị đến Huế tìm chỗ ở. Sau nhiều lần tìm kiếm, gia đình thuê một phòng khép kín trên đường An Dương Vương, giá 2,5 triệu đồng/tháng. Chủ nhà hứa lắp máy điều hòa và làm một chiếc sạp để đặt nệm. Gia đình đặt cọc 2 triệu đồng, trả trước sáu tháng tiền thuê, tổng cộng 17 triệu đồng và có hợp đồng.
Khi nhận phòng, máy điều hòa đã được lắp nhưng chiếc sạp như thỏa thuận chỉ là những thanh gỗ cũ, đã mục và còn đinh. Gia đình đề nghị chấm dứt hợp đồng.
Chủ nhà trả lại 7 triệu đồng; 8 triệu đồng còn lại được yêu cầu chờ đến khi có người thuê mới hoặc tháo máy điều hòa để nhận lại tiền. Khoản đặt cọc 2 triệu đồng được giải thích là đã trả cho người môi giới.
Theo cô Võ Thị Hồng Vũ, Giám đốc Trung tâm Phục vụ sinh viên - Đại học Huế, trung tâm quản lý hai cơ sở tại đường Nguyễn Khánh Toàn và Trần Văn Kỷ với khoảng 680 phòng, đáp ứng chỗ ở cho hơn 2.500 sinh viên. Năm học 2026-2027 đã bố trí gần 2.500 sinh viên, trong đó có hơn 500 tân sinh viên.
Trong khi đó, Đại học Huế hiện có gần 70 nghìn sinh viên. Với số phòng đang có, ký túc xá chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu.
Có gia đình từ xa đến Huế mới biết ký túc xá đã hết chỗ và phải tìm nhà trọ bên ngoài để kịp nhập học.
Ông Trần Đình Nam, quê Hà Tĩnh thở dài: “Trường không có chỗ ở, gia đình phải tìm thuê ngoài cho cháu. Nhà tui dự kiến mất hai ngày tìm phòng, nhưng phải đến ngày thứ tư mới tìm được. Trên mạng thì quảng cáo phòng sáng, thoáng. Nhưng đến nơi mới biết nhà nằm trong hẻm sâu, nền thấp, dễ ngập lụt. Có nơi thì nằm tầng 4, tầng 5”.
Nhà trọ - thuận lợi và rủi ro
Không vào được ký túc xá, sinh viên phải tìm phòng qua mạng xã hội, môi giới hoặc người quen. Tân sinh viên thường ít kinh nghiệm thuê nhà, trong khi khoảng thời gian từ khi có kết quả trúng tuyển đến ngày nhập học không dài. Đến ngày 10/9, khi năm học mới đã khai giảng, vẫn có người đăng tin tìm phòng trong các nhóm tìm nhà trọ.
Một số sinh viên đến Huế cũng gặp tình trạng mất tiền đặt cọc. Người đăng tin sử dụng hình ảnh phòng thật, yêu cầu chuyển tiền để giữ chỗ rồi không tiếp tục liên hệ.
Tại phường An Cựu, nơi hiện có hơn 10 nghìn sinh viên và người lao động tạm trú tại khoảng 935 cơ sở cho thuê, bà Hoàng Thị Như Thanh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường cho biết: Chính quyền địa phương đã triển khai mô hình “Nhà trọ 5 An”, phối hợp chủ nhà trong quản lý người thuê và hỗ trợ sinh viên.
Các đội tình nguyện cũng tham gia khảo sát phòng, tư vấn giá thuê và cảnh báo những trường hợp bất thường. Các chủ trọ cũng đã được yêu cầu cam kết bảo đảm dịch vụ, an ninh.
Nhà trọ sinh viên ở Huế không chỉ có chuyện tiền thuê, tiền cọc hay tranh chấp. Nhiều mối quan hệ giữa chủ nhà và sinh viên được duy trì trong nhiều năm. Có sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn trở lại thăm chủ trọ như người thân. Khi chủ trọ ốm, họ cùng con, cháu trong nhà vào viện chăm sóc.
Có gia đình cho sinh viên thuê phòng để con, cháu trong nhà có thêm bạn bè, anh chị lớn hướng dẫn học tập. Cũng có trường hợp sinh viên ở trọ lâu năm rồi kết hôn với con của chủ nhà...
Những câu chuyện đó cho thấy, nhà trọ không đơn thuần là nơi thuê một căn phòng rồi rời đi. Với nhiều sinh viên xa quê, chủ nhà có thể trở thành người hỗ trợ họ trong những năm đầu sống xa gia đình.
Nhưng sự gắn bó không thay thế cho những thỏa thuận rõ ràng về phòng ở, tiền thuê, tiền đặt cọc, điện nước và việc chấm dứt hợp đồng. Khi đã có tiền thuê, tiền đặt cọc và hợp đồng, đây vẫn là quan hệ thuê-cho thuê, các bên có quyền và nghĩa vụ tương ứng.
Hướng đến một đô thị sinh viên
Gần 70 nghìn sinh viên đang học tập tại Đại học Huế tạo thành một cộng đồng cư dân trẻ lớn của thành phố. Họ thuê nhà, ăn uống, đi lại, mua sắm và sử dụng nhiều dịch vụ.
Nguồn chi tiêu này tạo thu nhập cho chủ nhà trọ, hàng quán, cửa hàng, vận tải và nhiều hộ kinh doanh, chăn nuôi. Những năm Covid-19, khi sinh viên không trở lại Huế, nhiều nhà trọ, hàng quán và cơ sở dịch vụ cũng giảm khách, treo biển cần “giải cứu”.
Nhưng với sinh viên, chỗ ở còn gắn trực tiếp với việc học và cuộc sống hằng ngày. Tân sinh viên vừa rời gia đình, nhiều người lần đầu sống xa nhà, cho nên không ít các gia đình mong muốn con được ở nơi có sự quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự và hỗ trợ khi cần thiết.
Với các khu nhà ở dành riêng cho sinh viên, công tác quản lý có thể kết hợp mô hình tự quản, trong đó sinh viên cùng xây dựng nội quy, giữ gìn vệ sinh, hỗ trợ nhau trong học tập, sinh hoạt và phối hợp nhà trường hoặc đơn vị quản lý khi phát sinh vấn đề.
Những năm đại học không chỉ là thời gian tích lũy kiến thức, mà còn là giai đoạn mỗi người rèn luyện nhân cách, học cách tự lập và chịu trách nhiệm trước cuộc sống. Với nhiều người, đây là những năm đầu tiên sống xa gia đình, tự lo ăn ở, học tập và xây dựng các mối quan hệ. Vì thế, một môi trường sống an toàn, có quản lý nhưng đồng thời khuyến khích tự quản, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình trưởng thành.
Chỗ ở cho sinh viên, do đó, không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mỗi mùa tựu trường mà còn là một phần của môi trường giáo dục.
