Trúng tuyển Chương trình thu hút các nhà khoa học trẻ xuất sắc, các nhà khoa học đầu ngành về công tác của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (Chương trình VNU350) đợt 1 năm 2026, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm sẽ công tác tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Nghiên cứu phải hướng đến tác động thực tiễn xã hội
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm là chuyên gia trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Tiến sĩ vi sinh học tại Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Czech, hiện là Phó Giáo sư tại Trường Y khoa thuộc Đại học Case Western Reserve, Cleveland (Ohio, Hoa Kỳ).
Ông từng đảm nhiệm vai trò Giám đốc quản lý Phòng thí nghiệm Elizabeth A. Rich đạt chuẩn an toàn sinh học cấp độ 3 (BSL-3) tại University Hospitals Cleveland Medical Center, là tác giả và đồng tác giả của hơn 40 công bố khoa học quốc tế trong các lĩnh vực vi sinh học phân tử, di truyền học vi khuẩn và kháng kháng sinh.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm, điều ông mong muốn đóng góp không chỉ là các công bố khoa học, mà quan trọng hơn là góp phần xây dựng văn hóa nghiên cứu sáng tạo, liên ngành và hướng đến tác động thực tiễn cho xã hội.
Qua nhiều năm nghiên cứu và hợp tác quốc tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm nhận thấy rằng những đột phá khoa học lớn thường xuất hiện ở giao điểm của nhiều lĩnh vực như sinh học, công nghệ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, y học, kỹ thuật và quản trị đổi mới sáng tạo.
Vì vậy, ông kỳ vọng có thể góp phần thúc đẩy các nhóm nghiên cứu liên ngành tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, nơi các nhà khoa học cùng hợp tác giải quyết những vấn đề lớn của xã hội thay vì chỉ tập trung vào các nghiên cứu mang tính chuyên môn hẹp.
Để những nghiên cứu đạt hiệu quả cao, ông đặc biệt quan tâm đến việc kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp và nhu cầu thực tiễn.
“Một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh không chỉ được đo bằng số lượng bài báo quốc tế, mà còn ở khả năng chuyển hóa tri thức thành công nghệ, sản phẩm và giải pháp phục vụ cộng đồng”, ông nhấn mạnh và thêm rằng mình mong muốn góp phần xây dựng cầu nối giữa phòng thí nghiệm, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Ngoài nghiên cứu, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm cũng dành nhiều sự quan tâm cho công tác đào tạo thế hệ kế cận. Theo ông, thành công lớn nhất của một nhà khoa học không phải là số lượng công bố, mà là khả năng truyền cảm hứng để các nhà khoa học trẻ tự tin theo đuổi những ý tưởng lớn, dám sáng tạo và sẵn sàng chấp nhận thử thách.
Hướng đến đại học nghiên cứu thế hệ mới
Để thu hút và giữ chân các nhà khoa học giỏi, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm, điều quan trọng nhất không chỉ là chế độ đãi ngộ, mà là khả năng tạo ra một môi trường học thuật nơi nhà khoa học cảm thấy được tôn trọng, được trao quyền và có cơ hội phát triển lâu dài.
Để thu hút và giữ chân các nhà khoa học giỏi, điều quan trọng nhất không chỉ là chế độ đãi ngộ, mà là khả năng tạo ra một môi trường học thuật nơi nhà khoa học cảm thấy được tôn trọng, được trao quyền và có cơ hội phát triển lâu dài....
Các nhà khoa học thường bị thu hút bởi ba yếu tố cốt lõi. Thứ nhất là tự do học thuật và niềm tin từ tổ chức. Khi được khuyến khích theo đuổi những ý tưởng mới, kể cả những ý tưởng có tính rủi ro cao, nhà khoa học sẽ có nhiều cơ hội tạo ra đột phá.
Thứ hai là hạ tầng nghiên cứu và cơ chế vận hành hiệu quả. Các nhà khoa học cần được hỗ trợ để tập trung cho nghiên cứu, đào tạo và hợp tác quốc tế thay vì dành quá nhiều thời gian cho các thủ tục hành chính.
Thứ ba là một cộng đồng học thuật mạnh, có sự kết nối giữa các nhà khoa học trong và ngoài nước, giữa các lĩnh vực khác nhau và giữa đại học với doanh nghiệp.
Ông cho rằng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để xây dựng mô hình đại học nghiên cứu thế hệ mới, nơi khoa học không chỉ phục vụ công bố quốc tế mà còn góp phần giải quyết các thách thức của quốc gia và khu vực.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, các trường đại học cần có cơ chế linh hoạt hơn trong tuyển dụng, tài trợ nghiên cứu, sở hữu trí tuệ và hợp tác công-tư.
Một môi trường có tinh thần đồng hành, chia sẻ tầm nhìn và khuyến khích sáng tạo đôi khi còn quan trọng hơn rất nhiều so với các yếu tố vật chất đơn thuần.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm lạc quan về thế hệ nhà khoa học trẻ Việt Nam, vì có nền tảng chuyên môn ngày càng tốt, khả năng hội nhập quốc tế cao hơn trước và đặc biệt là tinh thần học hỏi rất mạnh mẽ.
Nhiều nhà khoa học trẻ đã tham gia vào các mạng lưới nghiên cứu toàn cầu, công bố trên các tạp chí uy tín và tiếp cận nhanh với các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học hay khoa học dữ liệu. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là năng lực cá nhân, mà còn là môi trường để người trẻ phát huy tối đa tiềm năng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm cho rằng, định hướng phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và liên ngành của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển của khoa học hiện đại. Những thách thức lớn của thế kỷ 21 như y tế, môi trường, an ninh sinh học hay chuyển đổi số đều đòi hỏi sự hợp tác giữa nhiều lĩnh vực khác nhau.
“Người trẻ Việt Nam có sự sáng tạo, nhanh nhạy và tinh thần dấn thân. Nếu được làm việc trong môi trường có cố vấn tốt, cơ chế hỗ trợ minh bạch và mạng lưới quốc tế rộng mở, họ hoàn toàn có thể tạo ra những công trình nghiên cứu và công nghệ có sức ảnh hưởng lớn”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm khẳng định.
Đồng thời tin rằng, đổi mới sáng tạo không bắt đầu từ thiết bị hiện đại hay ngân sách lớn, mà bắt đầu từ con người và tư duy. Khi chúng ta xây dựng được một thế hệ nhà khoa học trẻ dám đặt ra câu hỏi lớn, dám khác biệt và biết hợp tác để tạo ra giá trị chung, tương lai khoa học và công nghệ của Việt Nam sẽ rất triển vọng.
