[Ảnh] Vườn cao-su cổ thụ 120 năm tuổi lâu đời nhất nước ta

Theo Tổng Công ty Cao-su Đồng Nai, năm 1901, khi thực dân Pháp xây dựng tuyến đường sắt từ Sài Gòn ra Phan Thiết, đi qua Đồng Nai, các kỹ sư và nhà thầu người châu Âu đã lập một trang trại mang tên Dầu Giây (lấy theo tên của một ngôi làng nhỏ gần đó) để trồng thử nghiệm các loại cây công nghiệp như cà-phê, cao-su, tiêu …

Trong các loại cây trồng thử nghiệm thì cây cao-su phát triển vượt trội. Do đó, năm 1906, trang trại Dầu Giây đã cho trồng lô cao-su đầu tiên với khoảng 1.000 cây giống, trên diện tích 8ha (vườn cao-su Lô 9).

Công ty Nông nghiệp Suzannah là công ty cao-su đầu tiên của Pháp ra đời để hợp thức hóa hoạt động và thu lợi nhuận kinh tế từ loại cây này. Mở rộng diện tích, thực dân Pháp bắt đầu mộ phu công tra từ các tỉnh miền bắc, miền trung vào làm việc. Đoàn phu công tra đầu tiên từ Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị vào làm việc tại đồn điền Suzannah này.

Tuy mở rộng ở nhiều nơi, nhiều đồn điền được thành lập, mộ phu được tuyển vào đông hơn, thế nhưng vườn cao-su Lô 9 vẫn giữ nguyên hiện trạng ban đầu để làm vườn cây thực nghiệm. Sau khi cây phát triển tốt, cho năng suất mủ cao, những đồn điền cao-su dần hình thành nhiều nơi ở khu vực Đông Nam Bộ.

Sau ngày miền nam hoàn toàn giải phóng, vườn cây thuộc sự quản lý của Nông trường Dầu Giây, Tổng Công ty Cao-su Đồng Nai. Năm 1980, nông trường ngừng cạo mủ ở Lô 9 nhằm bảo tồn, gìn giữ di tích của những cây cao-su đầu tiên. Cũng trong năm đó, nông trường đã trồng thêm cây cao-su thay thế những cây bị gãy đổ do thời tiết.

Lô 9 là vườn cây cao-su có lịch sử lâu đời nhất nước ta, tính đến nay vườn cây tròn 120 tuổi. Nơi đây là điểm cho du khách tham quan, tìm hiểu về lịch sử một trong những cây cao-su đầu tiên tại Việt Nam.

Năm 2009, Lô 9 được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Vườn cây nay đã già, có những cây rỗng bên trong và một số bị gãy đổ do thời tiết, mối mọt; trong đó có 2 gốc cao-su bị gãy đổ được Bảo tàng Đồng Nai đưa về xử lý và trưng bày trong khuôn viên. Hiện còn hơn 284 cây cao-su trồng năm 1906 và 641 cây được trồng lại.

Thành phố Đồng Nai hiện là địa phương có diện tích trồng cây cao-su lớn nhất nước ta với hơn 242 nghìn ha (chiếm 26% diện tích cả nước). Đồng Nai cũng là nơi chế biến cao-su hàng đầu cả nước phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu.

Đây là cái túi cao-su chủ lực của Tập đoàn Công nghiệp cao-su Việt Nam, chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng ngành, đưa Đồng Nai không chỉ là địa bàn cao-su chủ lực, mà còn là địa phương có năng suất vườn cây cao-su cao nhất Việt Nam và cao nhất thế giới.