An Giang: Tiềm năng từ du lịch sông nước

Nằm ở đầu nguồn sông Cửu Long, tỉnh An Giang phân chia thành 2 mùa nước rõ rệt: mùa nước trong từ tháng 12 đến tháng 7 năm sau, mùa nước nổi từ tháng 7 đến tháng 11. Vào những tháng mùa nước trong, những dòng sông trong xanh như vải lụa đào trôi nhè nhẹ qua phường Tân Châu, Châu Đốc, Long Xuyên và các xã Mỹ Hòa Hưng, Cù Lao Giêng, Phú Tân, Vàm Nao… Các tàu thuyền quốc tế trong hành trình du ngoạn sông Mê Công thông qua nhánh sông Tiền hay tấp vào Cù Lao Giêng, phường Tân Châu cho du khách quốc tế tìm hiểu về đời sống, các thánh đường, tu viện cổ xưa cùng những làng nghề truyền thống của địa phương.

An Giang sở hữu địa hình đặc trưng gồm biển đảo, vùng đồng bằng xen kẽ đồi núi, hệ thống sông, kênh, rạch tạo nên không gian sinh thái, du lịch sông nước lý tưởng. Du khách có thể đi thuyền thưởng ngoạn cảnh sông nước, trải nghiệm giăng lưới, thả câu, thưởng thức đờn ca tài tử, nghỉ ngơi tại nhà nghỉ ở các cù lao ven sông.

Vào mùa nước trong, Làng bè nổi trên sông Châu Đốc là một “xóm nổi” với những căn bè nổi kéo dài trên sông. Tại đây, khách tham quan sông nước, tìm hiểu nghề nuôi cá lồng bè nổi tiếng của vùng Châu Đốc, khám phá làng Chăm, thánh đường Hồi giáo, nghề dệt thổ cẩm nổi tiếng ở xã Châu Phong, sinh hoạt nhà sàn. Tuy nhiên, lượng khách chủ yếu là tự phát hoặc qua các tour nhỏ lẻ; chưa có hệ thống quản lý, quảng bá đồng bộ, nên tiềm năng chưa được khai thác tối đa.

Còn chợ nổi Long Xuyên trên sông Hậu là điểm nhấn văn hóa sông nước. Du khách thuê xuồng từ phà Ô Môi, chạy dọc 2 km bờ sông, quan sát ghe xuồng san sát, mua bán theo hình thức “cây bẹo”. Vừa ngắm bình minh, vừa thưởng thức các món đặc sản của vùng An Giang, du khách hòa mình cùng nhịp sống miền sông nước.

Cùng với đó, Cù Lao Giêng, làng Chăm Đa Phước, cù lao Mỹ Hòa Hưng là những điểm du lịch sinh thái nổi bật. Cù Lao Giêng là điểm dừng chân quen thuộc trong các tour từ Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh đi Phnom Penh, Vương quốc Campuchia. Cù Lao Giêng với điểm sáng Cồn Én có bãi tắm cát vàng, vườn cây trái, nhà gỗ lũa giữa sông. Cù lao giữa dòng sông mênh mông, gió lộng, là nơi du khách trải nghiệm sinh thái yên bình, nhưng lượng khách chủ yếu tập trung vào mùa cao điểm; còn lại, nhiều tháng trong năm, tiềm năng sông nước chưa được khai thác.

Bước vào tháng 7 hằng năm, dòng sông thay đổi hẳn, màu nước trong xanh ngày nào bỗng chuyển thành màu đùng đục khi nước từ thượng nguồn sông Mê Công đổ về. Mùa này, cư dân châu thổ gọi là mùa nước nổi, con nước bao phủ vùng An Giang thành một miền đất ngập tràn phù sa. Đây khoảng thời gian thiên nhiên và con người cùng hòa nhịp sống. Đồng ruộng, bãi bồi, kênh rạch nhiều nơi ngập trong nước, tạo nên không gian sinh thái lý tưởng, vừa mang lại nguồn sống cho cư dân vừa mở ra cơ hội du lịch trải nghiệm lý thú của vùng đầu nguồn sông Cửu Long.

Nước nổi không chỉ đơn thuần là hiện tượng tự nhiên, mà còn là nền tảng văn hóa và sinh kế. Người dân An Giang từ lâu đã dựa vào mùa nước để nuôi trồng thủy sản, trồng lúa mùa nổi, thu hái các loại cây thủy sinh. Vào mùa này, nông dân nghỉ ngơi, không làm ruộng mà đi đánh bắt cá, hái rau dại.

Nước nổi ở An Giang không chỉ là nguồn sống mà còn là không gian nước độc đáo. Khi nước dâng, những cánh đồng lúa ngày nào trở thành hồ lớn cho tôm cá, rau dại sinh sôi. Các nhiếp ảnh gia, du khách không thể bỏ qua những hình ảnh sức sống thiên nhiên: người kéo vó cá, hái bông điên điển hay bông súng.

Tháng 9/2025, khi nước tràn đồng, cánh đồng lúa của nông dân Nguyễn Văn Tài, xã An Cư thành điểm du lịch đón du khách đến khám phá đời sống cư dân mùa nước nổi. Những năm trước, như bao nông dân khác, vào mùa nước nổi, ông Tài mở đồng đón phù sa rồi nghỉ ngơi đánh bắt cá. Năm 2024, được các nhà khoa học chỉ dẫn, ông Tài khai thác nét độc đáo của ruộng nước thành điểm du lịch, ông Tài dẫn dụ nuôi cá tự nhiên vào ruộng nước ở. Mùa nước nổi 2025, ông Tài tiếp tục khai thác du lịch mùa nước nổi, dùng chiếc trẹt đưa khách trải nghiệm những sinh hoạt đặc thù trong mùa nước nổi như hái bông điên điển, hái bông súng, cùng kéo lưới bắt cá và chế biến thành món ăn dân dã trên đồng nước nếu khách yêu cầu. Mô hình của ông Tài được du khách thích thú, chứng minh tiềm năng du lịch trải nghiệm mùa nước nổi. Tuy nhiên, mô hình này vẫn chỉ là sáng kiến đơn lẻ, chưa trở thành điểm đến có thương hiệu lớn, khiến tiềm năng sông nước chưa được khai thác hết.

Nếu có định hướng phát triển bài bản, kết nối các điểm trải nghiệm sông nước, quảng bá rộng rãi, An Giang có thể trở thành điểm đến sông nước hàng đầu miền Tây, đưa du khách hòa mình vào nhịp sống mùa nước nổi, trải nghiệm văn hóa dân dã độc đáo và nâng cao đời sống cư dân ven sông. Du lịch sông nước không chỉ giúp du khách khám phá thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực đặc sắc mà còn hiểu rõ hơn đời sống cư dân vùng ngập nước.

Sông nước An Giang – với những mùa nước nổi, làng bè, cù lao, chợ nổi, rừng tràm, đồng lúa ngập nước – vẫn là kho báu chưa khai thác hết. Chính sự đa dạng và độc đáo của hệ sinh thái sông nước, cùng văn hóa gắn bó với dòng nước, đang chờ được quy hoạch, khai thác, kết nối để trở thành trụ cột của du lịch An Giang trong tương lai. Việc thiếu quy hoạch đồng bộ, liên kết tour tuyến, và các dịch vụ kèm theo. Các tour hiện nay vẫn chủ yếu nhắm khách trong nước, quốc tế chỉ mới biết đến một vài điểm, khiến tiềm năng du lịch An Giang từ sông nước chưa được tận dụng tối đa.

Đây là thế mạnh tỉnh cần quan tâm trong việc khai thác tiềm năng lợi thế du lịch đường sông. Thông qua quy hoạch hoạt động các bến thủy nội địa kết nối với giao thông đường bộ phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội cũng như đời sống dân sinh ở các khu vực đường sông. Du lịch sinh thái với hướng thân thiện môi trường là một trong những loại hình du lịch có rất nhiều tiềm năng phát triển. Do đó, tỉnh tập trung chỉ đạo các địa phương, đơn vị phối hợp để hình thành các tour, tuyến du lịch đường sông kết nối giữa An Giang với các tỉnh, thành phố và giữa An Giang với Vương quốc Campuchia.