An toàn giao thông bắt đầu từ chất lượng hạ tầng
Đánh giá chính xác tình trạng mặt đường là khâu quan trọng trong quá trình lập kế hoạch sửa chữa, bảo trì đường bộ. Với mạng lưới rộng, số lượng tuyến đường và tài sản hạ tầng lớn, việc khảo sát, ghi nhận và xử lý dữ liệu đặt ra yêu cầu ngày càng cao về thời gian, nhân lực và tính đồng bộ.
Đây là một trong những lĩnh vực đang được Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía Nam (S-RETC), thuộc Cục Đường bộ Việt Nam nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới. Thông qua xe khảo sát kết hợp các phần mềm chuyên dụng có tích hợp AI, hình ảnh và dữ liệu về hiện trạng mặt đường được thu thập trực tiếp trên các tuyến đường, sau đó đưa vào xử lý, đánh giá.
Trong chương trình thí điểm thực hiện tháng 7/2026 tại một số tuyến đường ở Đà Nẵng, S-RETC phối hợp Công ty cổ phần Xây dựng và Công nghệ TADIC cùng chuyên gia Ấn Độ đánh giá hư hỏng mặt đường theo các chỉ số PCI/MCI. Cùng với đó, dữ liệu về tài sản kết cấu hạ tầng như biển báo, vạch sơn và các đối tượng liên quan cũng được thu thập.
Qua thử nghiệm, khả năng ứng dụng của các phần mềm VRoad.AI và EOV trong thu thập, xử lý dữ liệu khảo sát bước đầu được đánh giá, tạo cơ sở để tiếp tục triển khai giải pháp công nghệ vào thực tế.
AI hỗ trợ nhận diện bất thường trên toàn tuyến
Điểm đáng chú ý của hướng tiếp cận này không chỉ nằm ở việc ứng dụng AI trong nhận diện tình trạng mặt đường. Dữ liệu thu thập được có thể được chuẩn hóa, lưu trữ và khai thác cho nhiều công đoạn trong quản lý hạ tầng.
Từ dữ liệu hiện trường, cơ quan quản lý và đơn vị chuyên môn có thêm cơ sở đánh giá tình trạng công trình, xác định những vị trí cần ưu tiên xử lý, phục vụ thiết kế các dự án sửa chữa, bảo trì. Đối với công tác bảo đảm an toàn giao thông, việc sớm nắm bắt tình trạng mặt đường, biển báo, vạch sơn và các tài sản liên quan cũng giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong tổ chức bảo trì, khắc phục những bất cập trên tuyến.
Theo kế hoạch ứng dụng công nghệ của Cục Đường bộ Việt Nam, S-RETC đã triển khai khảo sát tại 4 dự án thuộc địa bàn Khu Quản lý đường bộ III và Khu Quản lý đường bộ IV. Công nghệ này cũng được thí điểm để thu thập dữ liệu tài sản đường bộ trên tuyến cao tốc Bắc-Nam phía đông, đoạn từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa.
Việc mở rộng phạm vi khảo sát từ các tuyến quốc lộ đến cao tốc cho thấy nhu cầu xây dựng phương thức thu thập dữ liệu có tính hệ thống, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu quản lý mạng lưới đường bộ ngày càng lớn.
Dữ liệu là nền tảng của bảo trì chủ động
Trong quản lý đường bộ, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cập nhật thường xuyên và có thể sử dụng trong quá trình ra quyết định. Khi hiện trạng mặt đường được số hóa, việc theo dõi, đánh giá và so sánh tình trạng công trình theo thời gian có thêm cơ sở kỹ thuật, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào những đợt kiểm tra riêng lẻ.
Đây cũng là hướng chuyển từ quản lý dựa nhiều vào khảo sát thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu. AI không thay thế cán bộ kỹ thuật mà hỗ trợ xử lý khối lượng thông tin lớn, giúp quá trình khảo sát, nhận diện và tổng hợp dữ liệu nhanh, đồng bộ hơn.
Theo S-RETC, việc ứng dụng thiết bị và công nghệ khảo sát hiện đại hướng tới nâng cao chất lượng dữ liệu, phục vụ quản lý, khai thác, bảo trì và đầu tư xây dựng công trình đường bộ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số được đẩy mạnh, việc hình thành nguồn dữ liệu kỹ thuật đầy đủ, chính xác về kết cấu hạ tầng sẽ tạo nền tảng để ngành đường bộ nâng cao hiệu quả quản lý và phân bổ nguồn lực. Từ những hình ảnh thu được trên mỗi hành trình khảo sát, hiện trạng tuyến đường từng bước được chuyển thành dữ liệu có thể lưu trữ, phân tích và khai thác, góp phần chuyển công tác bảo trì từ xử lý khi hư hỏng phát sinh sang chủ động nhận diện, đánh giá và ưu tiên xử lý những vị trí cần thiết, qua đó hỗ trợ bảo đảm an toàn giao thông.
