Vừa sử dụng, vỉa hè lát đá đã hỏng

Năm 2016, TP Hà Nội triển khai thí điểm lát đá tự nhiên trên vỉa hè tuyến đường Lê Trọng Tấn. Ðây là tuyến đường mới được mở rộng, có hệ thống tuy-nen kỹ thuật để hạ ngầm toàn bộ dây cáp viễn thông, điện lực; các công trình hạ tầng kỹ thuật khác cũng được thi công đồng bộ, trở thành tuyến phố kiểu mẫu của thành phố. Từ mô hình này, TP Hà Nội yêu cầu các quận khi xây dựng các tuyến đường mới phải thiết kế đồng bộ hào kỹ thuật và sử dụng vật liệu lát vỉa hè, bó vỉa là đá tự nhiên, kết cấu bền vững, bảo đảm thời gian sử dụng từ 50 đến 70 năm. Sở Xây dựng Hà Nội đã ban hành kế hoạch yêu cầu các quận, huyện thực hiện chỉ đạo nêu trên của thành phố; phấn đấu đến năm 2020, hè 950 tuyến phố chính trên địa bàn Thủ đô được lát đá tự nhiên. Ngay sau khi kế hoạch được ban hành, không ít ý kiến bày tỏ sự băn khoăn vì sử dụng đá tự nhiên để lát hè tuy đẹp, nhưng liệu có phù hợp với hạ tầng của thành phố, bởi mỗi viên đá có trọng lượng rất nặng, thi công đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao hơn các loại gạch thông thường. Trong khi đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm chưa đồng bộ, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thi công. Chưa kể do thành phố đang thiếu nghiêm trọng chỗ đỗ xe ô-tô, nhiều hè phố trở thành bãi đỗ xe tự phát, liệu đá tự nhiên có chịu nổi? Thực tế, quá trình sử dụng vỉa hè được lát bằng đá tự nhiên trên các tuyến phố trong khu vực phố cổ quận Hoàn Kiếm thời gian qua bộc lộ khá nhiều bất cập. Hè các tuyến phố Hàng Bông, Hàng Mắm, Hàng Giầy… có nhiều viên đá tự nhiên bị bong tróc, vỡ nát, gây khó khăn cho việc đi lại của người dân.

Bỏ qua những ý kiến lo ngại này, sau khi ngầm hóa hệ thống dây cáp đi nổi, nhiều quận đã lát hè nhiều tuyến phố bằng đá xẻ tự nhiên, phần lớn là loại đá xanh tự nhiên, có kích thước 30 cm x 30 cm hoặc 40 cm x 40 cm. Khi mới hoàn thành, vỉa hè lát đá tự nhiên rất bằng phẳng. Tuy nhiên, do chất lượng thi công không bảo đảm và thiếu bảo dưỡng, duy tu kịp thời, chất lượng vỉa hè lát đá tự nhiên xuống cấp nhanh chóng. Ngay tại tuyến phố kiểu mẫu Lê Trọng Tấn, nhiều đoạn vỉa hè đã lồi lõm, đá bị vỡ nát. Ðáng chú ý là thời gian gần đây, việc lát đá vỉa hè đã trở thành "trào lưu" tại các địa phương. Hè phố Bà Triệu, Nguyễn Du và nhiều tuyến phố tại quận Hai Bà Trưng, Ðống Ða, Thanh Xuân, Hoàng Mai… được lát bằng gạch bờ-lốc tự chèn, gạch bê-tông xi-măng, gạch tê-ra-dô còn tốt đều bị lật tung lên để thay thế bằng đá tự nhiên.

Anh Nguyễn Việt Cường, sinh sống tại phố Tôn Ðức Thắng phản ánh: "Việc lát đá vỉa hè tại phố này rất chậm trễ, nguyên vật liệu để bừa bãi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc đi lại, kinh doanh buôn bán của các hộ dân. Công tác thi công, nhất là việc san gạt, đầm nền, đổ lớp lót bê-tông rất cẩu thả, cốt nền lồi lõm, không bảo đảm chất lượng khi lát đá lên trên". Trên đường Ðại Cồ Việt, nhiều đoạn vỉa hè vừa thi công đã hư hỏng, như khu vực nối giữa đường Trần Ðại Nghĩa - Ðại Cồ Việt, buộc đơn vị thi công phải sửa chữa, khắc phục nhiều lần. Vỉa hè là nơi dành cho người đi bộ, nhưng một số người dân thiếu ý thức trong sử dụng cũng là nguyên nhân làm hè bị hư hỏng, phổ biến nhất là tình trạng cho ô-tô dừng, đỗ trên hè hoặc sử dụng hè phố làm nơi sản xuất, kinh doanh. Thậm chí, thời điểm vữa lót chưa đạt cường độ đã bị tác động của phương tiện giao thông tải trọng lớn đi lên hè, làm đá lát bị nứt. Trên địa bàn quận Ba Ðình, vỉa hè phố Vạn Phúc có chiều rộng gần 10 m, vừa được lát đá, nhưng lại trở thành điểm trông giữ ô-tô, khiến nhiều phiến đá lát bị nứt vỡ. Bà Nguyễn Thị Lan, người dân sinh sống tại phố Ðội Cấn, nói: "Vỉa hè phố được lát đá tự nhiên với chi phí hàng tỷ đồng, mà để ô-tô đỗ trên hè, gây lãng phí lớn". Ở các phố Lò Rèn, Hàng Thiếc, nhiều hộ kinh doanh sử dụng vỉa hè làm nơi gò, hàn, ảnh hưởng không nhỏ đến độ bền của vỉa hè sau khi được lát đá. Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hà Nội Trần Việt Trung cho rằng, nhiều địa phương đã hiểu không đúng chỉ đạo của thành phố. Thành phố chỉ đạo chỉ thay thế đá tự nhiên đối với những vỉa hè xuống cấp, gạch lát đã bị hư hỏng, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và đi lại của người dân, nhưng một số địa phương thực hiện đồng loạt ở cả những vỉa hè chất lượng còn tốt. Khâu giám sát kỹ thuật thiếu chặt chẽ đã dẫn đến chất lượng vỉa hè thấp. Qua kiểm tra, Sở Xây dựng phát hiện nhiều hạng mục không bảo đảm chất lượng.

Xây dựng đô thị đồng bộ, văn minh, lịch sự là chủ trương đúng đắn của TP Hà Nội. Tuy nhiên, việc lát vỉa hè bằng đá tự nhiên rất tốn kém, trung bình mỗi mét vuông đá tự nhiên có giá thành từ 700 nghìn đến 900 nghìn đồng. Quận Hoàn Kiếm năm nay đầu tư hơn 80 tỷ đồng lát đá hè bốn tuyến phố; quận Hà Ðông đầu tư khoảng 200 tỷ đồng lát đá 20 tuyến phố…, nhưng chất lượng thi công và việc sử dụng vỉa hè một cách tùy tiện như hiện nay khiến cho công trình nhanh chóng xuống cấp là sự lãng phí lớn. Tại cuộc họp giao ban công tác tháng 11 giữa lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội với giám đốc các sở, ngành của thành phố, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Ðức Chung đã yêu cầu các đơn vị, địa phương rà soát, kiểm tra lại toàn bộ các dự án lát đá vỉa hè đang thực hiện và kiên quyết đình chỉ dự án thi công không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, chất lượng. Yêu cầu các nhà thầu sửa chữa, khắc phục ngay đoạn vỡ, hỏng theo phản ánh của người dân.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, thành phố cần nghiên cứu, xem xét, chỉ nên sử dụng đá tự nhiên tại nơi có vỉa hè hẹp, nhiều người đi bộ. Còn những khu vực khác có thể nghiên cứu, sử dụng những loại vật liệu có độ bền cao, giá thành thấp hơn, tránh phụ thuộc vào nguồn vật liệu tự nhiên đang ngày càng cạn kiệt.