Thành tâm nhưng đừng thái quá

- Cụ ơi, cho cháu hỏi thăm đường vào nhà ông Mạc ạ! Bà cụ giơ tay ân cần chỉ dẫn hướng đường. Cậu thanh niên rối rít cảm ơn, vội vã phóng ào đi.

Chẳng mấy chốc, chiếc xe đã tới cổng nhà ông Mạc. Bên trong sân, người nhà ông Mạc tất bật chuẩn bị đồ cúng lễ. Hôm nay, nhà ông tổ chức cúng giỗ cho cụ thân sinh. Họ hàng, con cháu, khách khứa tề tựu đông đủ. Dưới gian bếp, mọi người rục rịch chuẩn bị cỗ bàn. Ở gian nhà chính, nơi đặt bàn thờ, ông thầy cúng trạc tuổi trung niên, đều tay khua mõ, miệng lầm rầm khấn khứa. Bà Vấn, vợ ông Mạc giục cậu thanh niên chở vàng mã dỡ hàng, khiêng đồ vào, rồi bà hắng giọng sai cô con dâu cả kiểm tra từng món đồ lễ. Lát sau, cô con dâu ghé vào tai mẹ chồng thì thào điều gì đó. Bà Vấn te tái đứng dậy săm soi đống hàng mã xếp ngồn ngộn, buông giọng hững hờ:

- Những món đồ làm đẹp, đúng giao kèo bác để lại, còn đâu mang về nhé! Chàng trai trẻ băn khoăn: “Cháu chỉ là người chở thuê, mong bác thông cảm, nhận hàng cho cháu xin tiền về”. Bà Vấn phần vì mải làm lễ, phần vì chưa được ưng ý cho lắm nên ngúng nguẩy lắc đầu. Lần trước, khi làm lễ cúng cho ông cụ, cửa hàng đồ mã mang tới vài sản phẩm làm bằng giấy xấu, mầu sắc nhợt nhạt, kích cỡ khập khiễng. Bà Vấn đi xem bói, thầy phán do gia đình chuẩn bị đồ lễ úi xùi khiến ông cụ dưới suối vàng phật ý chê trách. Rút kinh nghiệm, lần này, bà Vấn đến tận xưởng gia công đồ mã đặt hàng tươm tất. Bà đích thân đề nghị cửa hàng chế tác đủ loại vật dụng xa xỉ, từ nhà lầu, xe hơi, ti-vi, tủ lạnh, điện thoại di động, giường chiếu, áo quần, đến cả hình nhân người giúp việc.

Lúc còn sống, cụ ông hay sử dụng rượu ngâm thuốc bắc, bà đặt riêng một chiếc tủ đựng rượu bổ bằng tre nứa, giấy bồi. Theo gợi ý của con cháu, bà Vấn đặt làm cả hình nhân to bằng người thật để xuống chăm sóc sức khỏe, đấm bóp lưng, cọ rửa răng giả cho cụ. Ấy vậy mà, đống hàng mã lần này theo bà còn chưa hoàn hảo. Lục lọi trong đống hàng mã ngồn ngộn bày biện kín gian thờ, bà Vấn loại ra một phần đem trả lại. Cậu thanh niên chở hàng thuê chẳng biết nói gì, song vẫn nhẫn nại ngồi chờ chủ nhà thanh toán tiền.

Lễ bái vừa xong, ông thầy cúng khẩn trương phát lệnh người nhà tiến hành hóa vàng cho kịp giờ hoàng đạo. Bà Vấn cử con cháu mát tay khiêng đồ mã chất đống ra góc sân, xòe diêm đốt. Từng xấp tiền vàng, đồ mã ném vào lửa ào ào, bốc cháy ngùn ngụt. Hơi nóng lan tỏa, tàn tro bay tản mát sang cả hàng xóm. Bỗng đám lửa bén nốt vào số vàng mã mà bà Vấn chê bai, đột ngột bùng cháy. Cậu thanh niên hốt hoảng lao vào dập lửa, nhưng không kịp. Tất cả số đồ mã còn lại cháy nghi ngút, nhanh chóng biến thành tro bụi. Cậu ta còn bị lửa liếm xém mái tóc vuốt keo bờm xờm, hàng lông mày rậm rạp nham nhở. Vừa bị bỏng rát, vừa bị lửa thiêu cháy hàng, cậu thanh niên bực tức cự cãi chủ nhà. Thế là, buổi cúng giỗ bị gián đoạn, trở nên ồn ào, hỗn loạn khiến hàng xóm hiếu kỳ ùn ùn kéo sang xem chật kín cổng ngõ. Cãi cọ nhau chán, thế rồi mọi chuyện cũng êm khi ông trưởng thôn bước vào, nhỏ to nói với ông Mạc. Tuy vẫn còn hậm hực, nhưng bà Vấn nghe chồng cũng thanh toán nốt cho cậu thanh niên chở hàng để êm chuyện...

Không chỉ nhà ông Mạc, từ lâu nay, thói quen lễ lạt thái quá, đốt đồ mã trong các dịp cúng bái, lễ lạt, hội hè ở xóm này vẫn vậy và lan ra cả nhiều xóm khác. Nhiều khi chỉ là việc a dua, đua nhau, không thể để nhà mình kém nhà khác. Trong khi đây vẫn là thôn có nhiều hộ nghèo nhất của xã, thậm chí có những hộ còn phải nhận cứu trợ dịp giáp hạt tháng ba. Sự lãng phí, gây mất vệ sinh môi trường và an ninh trật tự cũng như tệ mê tín, dị đoan được dịp lan tràn. Nhiều người mượn cớ tâm linh “trần sao, âm vậy”, lúc sống ăn ở sinh hoạt thế nào thì khi chết đi, người thân, con cháu cũng phải sắm lễ, hóa vàng đầy đủ tươm tất sao cho hơn cả khi sống để mong gia đạo phát đạt. Đã đến lúc, mỗi gia đình và từng cá nhân cần nhận thức đúng đắn hơn chung quanh việc mua sắm và đốt vàng mã, đừng để trở thành mê muội, ảnh hưởng đến cuộc sống và kinh tế gia đình, gây ra những phiền toái không đáng có.