Ðể đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ về đổi mới y tế cơ sở, chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) về phát triển y tế cơ sở cần được hoàn thiện và đi trước một bước.
Bảo hiểm y tế là cơ chế tài chính y tế cho chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo đảm nguồn lực tài chính để y tế cơ sở hoạt động. Trên cơ sở đó, thu hút được cán bộ y tế giỏi về làm việc, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh (KCB), người dân ngày càng tin tưởng y tế cơ sở. Hiện nay, tỷ lệ tham gia BHYT đã đạt tỷ lệ bao phủ hơn 86% số dân, y tế cơ sở phát triển, người có thẻ BHYT được tiếp cận dịch vụ KCB ngay tại địa bàn sinh sống thay vì phải lên tuyến trên.
Thời gian qua, Bộ Y tế đã có những định hướng chính sách và thực thi chính sách BHYT đối với y tế cơ sở, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ của mạng lưới y tế cơ sở. Một trong những thách thức hiện nay là quy định tỷ lệ quỹ KCB BHYT của những người đăng ký KCB ban đầu tại trạm y tế tối đa bằng 20% quỹ KCB BHYT ngoại trú. Bộ Y tế đã trình Chính phủ Nghị định sửa đổi Nghị định số 105/2014/NÐ-CP theo hướng bỏ quy định giao quỹ KCB cho trạm y tế. Thay vào đó, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ ký hợp đồng với trung tâm y tế huyện để tổ chức KCB BHYT tại trạm y tế xã. Quỹ BHYT sẽ chi trả chi phí KCB theo thực tế, kể cả đối với các trường hợp bệnh mạn tính được quản lý, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn của tuyến trên và những người có thẻ BHYT KCB thông tuyến tại trạm y tế xã.
Việc bỏ quy định giao quỹ sẽ nâng mức chi trả chi phí KCB tại trạm y tế tuyến xã, kể cả chi phí điều trị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, chi trả chi phí thuốc điều trị HIV, lao…, qua đó nâng cao chất lượng KCB BHYT, tăng cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế của người có thẻ BHYT tại tuyến cơ sở, giảm tình trạng người bệnh phải lên bệnh viện tuyến trên điều trị, gây quá tải cho bệnh viện tuyến trên.
Thực hiện Quyết định số 2348/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Ðề án Xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới, Bộ Y tế ban hành Chương trình hành động số 1379/CTr-BYT triển khai thực hiện Ðề án Xây dựng và Phát triển mạng lưới y tế cơ sở giai đoạn 2018 - 2020 và Hướng dẫn số 1383/HD-BYT ngày 19-12-2017 hướng dẫn triển khai mô hình điểm trạm y tế xã, phường, thị trấn giai đoạn 2018 - 2020.
Ðến nay, Bộ Y tế đã lựa chọn và tổ chức các đoàn khảo sát tại 26 trạm y tế xã, phường của tám tỉnh, thành phố: Lào Cai, Khánh Hòa, Lâm Ðồng, Long An, TP Hồ Chí Minh, TP Hà Nội, Yên Bái, Hà Tĩnh. Thời gian tới, 26 trạm y tế sẽ được hoàn thiện mô hình chuẩn để nhân rộng trên phạm vi cả nước. Mục tiêu của việc hoàn thiện mô hình chuẩn trạm y tế là bảo đảm cung ứng đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, KCB cho từng người dân trên địa bàn; cung ứng dịch vụ theo hướng toàn diện, liên tục, phối hợp và lồng ghép chặt chẽ giữa dự phòng và điều trị, giữa cơ sở y tế trên địa bàn và tuyến trên.
Ðến năm 2020, có ít nhất 90% số trạm y tế xã có đủ điều kiện KCB BHYT, thực hiện được tối thiểu 80% trong danh mục dịch vụ kỹ thuật của tuyến xã; 95% số trung tâm y tế huyện thực hiện được tối thiểu 80% danh mục dịch vụ kỹ thuật của tuyến huyện; 70% số xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã; phấn đấu 90% số dân được quản lý, theo dõi sức khỏe; hoàn thiện việc đầu tư trạm y tế các xã có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn.
Nhằm nâng cao chất lượng KCB tại y tế cơ sở, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 39/2017/TT-BYT quy định gói dịch vụ y tế cơ bản cho tuyến y tế cơ sở, áp dụng tại trạm y tế xã, phường, thị trấn và tương đương, phòng khám bác sĩ gia đình độc lập, trạm y tế quân dân y và phòng khám quân dân y. Theo đó, các dịch vụ y tế cơ bản do quỹ BHYT chi trả được nâng lên, gồm 78 dịch vụ kỹ thuật và ít nhất có 241 loại thuốc trạm y tế tuyến xã phải cung cấp được.
Ðể các trạm y tế cung ứng được gói dịch vụ y tế cơ bản, Thông tư cũng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm chỉ đạo UBND các cấp tổ chức cung cấp gói dịch vụ y tế cơ bản cho người có thẻ BHYT trên địa bàn quản lý; chỉ đạo sở y tế và BHXH tỉnh thanh toán chi phí của các dịch vụ. Trong ứng dụng công nghệ thông tin, Bộ Y tế đang nghiên cứu, xây dựng để triển khai đồng bộ hệ thống công nghệ thông tin trong quản lý trạm y tế, tiêm chủng, quản lý bệnh tật, hồ sơ sức khoẻ người dân gắn với quản lý thẻ, thanh toán BHYT.
Để bảo đảm y tế cơ sở phát triển, thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ đã được xác định, ngoài sự đầu tư về nhân lực, đào tạo, trang thiết bị, cơ sở hạ tầng thì việc thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về tham gia BHYT, mở rộng phạm vi chuyên môn trong KCB, đổi mới mạnh mẽ cơ chế, cách thức thanh toán chi phí KCB BHYT là hết sức quan trọng. Nâng cao chất lượng KCB BHYT, khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ y tế tại tuyến cơ sở là mục tiêu nhất quán đã được xác định trong công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của nhân dân trong tình hình mới.
