Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng thuận của ngư dân, địa phương từng bước siết chặt quản lý, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hướng tới phát triển nghề cá bền vững.
Quản lý chặt tàu khai thác thủy sản trên biển
Toàn tỉnh Vĩnh Long hiện có 4.652 tàu cá đã đăng ký, trong đó 2.263 tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên hoạt động xa bờ, chiếm 48,65%, và 2.389 tàu hoạt động gần bờ, chiếm 51,35%. Lực lượng lao động tham gia khai thác thủy sản trên biển lên tới hơn 23.000 người. Đây là nguồn lực quan trọng nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý, kiểm soát nhằm bảo đảm hoạt động khai thác đúng quy định.
Thời gian qua, Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát công tác chống khai thác IUU. Ngay sau khi hợp nhất ba tỉnh Trà Vinh, Bến Tre và Vĩnh Long, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh đã được thành lập, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong thực hiện nhiệm vụ trọng tâm này. Các cuộc kiểm tra, làm việc tại cơ sở được tổ chức thường xuyên, qua đó kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế.
Một trong những giải pháp nổi bật là phân công cán bộ, đảng viên phụ trách các địa bàn trọng điểm, trực tiếp theo dõi, tuyên truyền, vận động chủ tàu có nguy cơ vi phạm cao. Nhờ đó, nhận thức của ngư dân về quy định pháp luật được nâng lên rõ rệt, đặc biệt là trong việc sử dụng thiết bị giám sát hành trình. Tình trạng tàu cá mất kết nối tín hiệu trên biển đã giảm so với trước, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.
Tại xã Bình Đại có 610 tàu cá là địa phương có số tàu đứng thứ hai của tỉnh Vĩnh Long. Trong thời gian qua, địa phương đã phối hợp các ngành chuyên môn, Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng giao Long triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bình Đại Huỳnh Văn Mai cho biết: “Địa phương đã phối hợp Chi cục Thủy sản, Cảnh sát biển, Biên phòng tuyên truyền về chống khai thác IUU, tìm kiếm cứu nạn cho 221 lượt chủ tàu khai thác trên địa bàn xã. Đến nay tổng tàu lắp đặt thiết bị giám sát: 526 tàu đạt 100% số tàu đang hoạt động tại địa phương buộc phải lắp đặt. Đồng thời 100% chủ tàu ký cam kết không để tàu đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài. Qua các biện pháp triển khai tập trung, quyết liệt, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, sự đồng thuận của ngư dân nên đến nay xã không có tàu cá đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài”.
Đến tháng 8/2025, toàn tỉnh Vĩnh Long có 2.241/2.263 tàu đã lắp đặt thiết bị giám sát đạt 99,03%. Hiện có 22 tàu chưa lắp đặt gồm: 2 tàu mới chuyển vùng đến đang chờ thủ tục lắp đặt thiết bị và 20 tàu hư hỏng, ngưng hoạt động, đã xác minh tình trạng và vị trí neo đậu, giao cấp xã giám sát, theo dõi. Các cảng cá trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm túc Quy trình theo dõi tàu cập cảng, rời cảng; giám sát bốc dỡ hàng thủy sản qua cảng; xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác tại các cảng cá, đảm bảo các nội dung: Kiểm soát 100% tàu cá cập cảng và rời cảng; giám sát toàn bộ sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng; thu hồi 100% nhật ký khai thác, nhật ký thu mua chuyển tải đối với tàu cập cảng; vị trí khai thác trong nhật ký đều được kiểm tra đối chiếu với dữ liệu giám sát hành trình của tàu cá, phục vụ công tác kiểm soát chống khai thác IUU.
Quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song công tác chống khai thác IUU tại Vĩnh Long vẫn còn những tồn tại cần khắc phục. Theo thống kê, toàn tỉnh vẫn còn 303 tàu quá hạn đăng kiểm, chiếm hơn 10%; 195 tàu chưa có giấy phép khai thác và 115 tàu chưa đăng ký. Tình trạng tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình vẫn xảy ra với hơn 2.500 lượt trong 7 tháng đầu năm.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Văn Buội cho biết: “Tỉnh Vĩnh Long đã thực hiện nghiêm túc quy định về thông báo danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm quy định khai thác thủy sản bất hợp pháp theo Thông tư Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến ngày 25/7 tàu nguy cơ cao toàn tỉnh là 195 tàu. Địa phương đang tiếp tục triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU đang thực hiện trên địa bàn tỉnh, giữ vững kết quả đạt được, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu về đăng kiểm tàu cá, cấp giấy phép khai thác”.
Một điểm đáng ghi nhận là từ năm 2024 đến nay, tỉnh không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, không xảy ra tình trạng khai thác vượt ranh giới. Kết quả này cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của ngư dân, cũng như hiệu quả của công tác lãnh đạo, chỉ đạo từ tỉnh đến cơ sở.
Để chuẩn bị tốt nhất cho đợt kiểm tra của Đoàn Thanh tra EC trong thời gian tới, Ủy ban nhân dân tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như: mở đợt cao điểm tuần tra, kiểm soát, xử lý tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép); tăng cường kiểm tra tại các khu vực cửa sông, ven biển; phân công cán bộ theo dõi sát các tàu hoạt động gần ranh giới biển.
Song song với đó, công tác tuyên truyền tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng thiết thực, hiệu quả, giúp ngư dân hiểu rõ trách nhiệm và nghĩa vụ trong khai thác thủy sản. Việc tuân thủ quy định về cập cảng, rời cảng, ghi chép nhật ký khai thác, duy trì thiết bị giám sát hành trình… đang dần trở thành thói quen của người dân.
Không chỉ dừng lại ở việc chống vi phạm, tỉnh Vĩnh Long còn hướng tới xây dựng nghề cá có trách nhiệm, phát triển bền vững gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chủ quyền biển đảo. Ngư dân được khuyến khích nâng cao ý thức tự giác, chủ động phối hợp với lực lượng chức năng trong xử lý tình huống trên biển.
Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và sự đồng thuận của ngư dân, Vĩnh Long đang từng bước tháo gỡ những “nút thắt” trong công tác chống khai thác IUU. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt nhằm gỡ “thẻ vàng” của EC, mà còn là bước đi quan trọng hướng tới một ngành thủy sản hiện đại, minh bạch và bền vững trong tương lai.
