Việt Nam với các Hội nghị cấp cao ASEAN

Ngày 28-7-1995, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ bảy của Hiệp hội các quốc gia Ðông-Nam Á (ASEAN). Dưới đây là những mốc quan trọng trong 10 năm Việt Nam tham gia hoạt động của ASEAN.

* Từ ngày 16 đến 17-12-1998, Hội nghị cấp cao (HNCC) ASEAN lần thứ VI được tổ chức tại Hà Nội với chủ đề "Ðoàn kết, hợp tác vì một ASEAN hòa bình, ổn định và phát triển đồng đều".

 Hội nghị đã thông qua Tuyên bố Hà Nội, Chương trình Hành động Hà Nội (HPA) nhằm thực hiện Tầm nhìn 2020; Tuyên bố về các biện pháp mạnh mẽ (để cải thiện môi trường đầu tư ASEAN) và ký bốn Hiệp định hợp tác trên các lĩnh vực cụ thể. Hội nghị quyết định kết nạp Cam-pu-chia làm thành viên thứ mười của ASEAN và lễ kết nạp được tiến hành tại Hà Nội.

l Từ ngày 5 đến 6-11-2001, Thủ tướng Phan Văn Khải dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ VII, họp tại Bandar Seri Begawan (Brunei) với chủ đề "Ðẩy nhanh liên kết ASEAN và tương lai phát triển của ASEAN".

Hội nghị khẳng định lại Chương trình Hành động Hà Nội (HPA) vẫn là định hướng quan trọng để thực hiện Tầm nhìn ASEAN; đẩy mạnh liên kết ASEAN, nhất là trong lĩnh vực kinh tế; tập trung trao đổi vấn đề thu hẹp khoảng cách phát triển, giúp các thành viên mới: Cam-pu-chia, Lào, Myanmar, Việt Nam. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố chung chống khủng bố.

* Từ ngày 4 đến 5-11-2002, Thủ tướng Phan Văn Khải dự HNCC ASEAN lần thứ VIII được tổ chức tại Phnôm Pênh (Cam-pu-chia) dưới chủ đề "Hướng tới một cộng đồng các quốc gia Ðông - Nam Á", ASEAN nhất trí cần tăng cường hợp tác; xác định lại mục tiêu phát triển của ASEAN và nghiên cứu chiến lược phát triển của Hiệp hội để tiến tới hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN có tính đến những kinh nghiệm của Liên minh châu Âu. 

Tại Hội nghị này, Thủ tướng Phan Văn Khải  đưa ra một số sáng kiến cụ thể, có tính khả thi như : tổ chức hội thảo về tác động và nâng cao khả năng tham gia của các thành viên mới vào Khu vực mậu dịch tự do ASEAN - Trung Quốc (CAFTA); lập Trung tâm ASEAN nghiên cứu tìm hiểu về Trung Quốc hiện đại tại Hà Nội với sự giúp đỡ của Trung Quốc và các nước...

* Từ ngày 7 đến 8-10-2003, Thủ tướng Phan Văn Khải dự HNCC ASEAN lần thứ IX họp tại Bali (Indonesia). Lãnh đạo ASEAN đã ký Tuyên bố hòa hợp ASEAN II (Tuyên bố Bali II), nêu những định hướng chiến lược lớn của ASEAN với mục tiêu thành lập một cộng đồng ASEAN liên kết mạnh, tự cường vào năm 2020 với ba trụ cột chính là hợp tác chính trị-an ninh (Cộng đồng An ninh ASEAN- ASC); hợp tác kinh tế (Cộng đồng kinh tế ASEAN- AEC) và hợp tác xã hội - văn hóa (Cộng đồng xã hội-văn hóa ASEAN-ASCC).

Tại Hội nghị, Thủ tướng Phan Văn Khải nêu hai sáng kiến mới, được đánh giá cao: Hội nghị các Tỉnh trưởng/ Thống đốc bang ASEAN, nhằm tạo điều kiện cho các tỉnh, bang vùng sâu, vùng xa của các nước ASEAN có cơ hội trao đổi kinh nghiệm, tạo lập quan hệ và giúp đỡ lẫn nhau tìm cơ hội đầu tư, buôn bán và cùng phát triển; Hội chợ du lịch Ðông Á tổ chức hằng năm luân phiên ở các nước ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, nhằm khai thác thế mạnh tiềm năng du lịch của khu vực, tăng cường hiểu biết lẫn nhau về văn hóa.

* Ngày 28-11-2004, Thủ tướng Phan Văn Khải dự Hội nghị ba Thủ tướng Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam tại Viêng-chăn (trước thềm HNCC ASEAN 10). Ba Thủ tướng thông qua Quy hoạch tổng thể Tam giác phát triển và ký Tuyên bố Viêng-chăn về việc thành lập Tam giác phát triển Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam.

* Ngày 28-11-2004, tại Viêng-chăn, Thủ tướng Phan Văn Khải dự HNCC Cam-pu-chia - Lào - Myanmar - Việt Nam (CLMV). Thủ tướng các nước CLMV đã ký Tuyên bố Viêng-chăn về tăng cường hợp tác và hội nhập kinh tế giữa bốn nước; khẳng định ưu tiên của bốn nước thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua tăng cường hợp tác trong lĩnh vực kinh tế, đẩy mạnh hội nhập tiểu vùng và ASEAN.

* Từ ngày 29 đến 30-11-2004, Thủ tướng Phan Văn Khải tham dự HNCC ASEAN lần thứ X được tổ chức tại Viêng-chăn (Lào) với chủ đề "Thúc đẩy gia đình ASEAN an ninh và năng động thông qua tăng cường đoàn kết, liên kết kinh tế và tiến bộ xã hội". Hội nghị đã ký Chương trình Hành động Viêng-chăn (VAP) kế thừa Chương trình Hành động Hà Nội (HPA), thời hạn 2004-2010; thông qua Kế hoạch hành động thực hiện ASC và ASCC; ký Hiệp định khung về 11 lĩnh vực ưu tiên liên kết ASEAN.

Tại Hội nghị, Thủ tướng Phan Văn Khải đã đưa ra nhiều ý kiến quan trọng, nêu những định hướng cụ thể về hợp tác ASEAN, như về an ninh chính trị ASEAN cần tập trung vào ba hướng chính là: tranh thủ các nước bên ngoài tham gia Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) và Hiệp ước Khu vực Ðông-Nam Á không có vũ khí hạt nhân; tăng cường các biện pháp chống khủng bố theo các thỏa thuận đã ký; tăng cường xây dựng lòng tin trong đó có việc thực hiện tốt Tuyên bố về cách ứng xử ở Biển Ðông (DOC), tiến tới xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Ðông (COC).

* Ngày 6-1-2005, Thủ tướng Phan Văn Khải dự HNCC đặc biệt của các nhà lãnh đạo ASEAN mở rộng tại Jakarta (Indonesia) về việc khắc phục hậu quả động đất và sóng thần tại Ðông-Nam Á và Nam Á. Hội nghị đã ra Tuyên bố Hành động về tăng cường các hoạt động cứu trợ, khôi phục cuộc sống, tái thiết và ngăn chặn thảm hoạ động đất, sóng thần.

Thủ tướng Phan Văn Khải nêu một số sáng kiến: Lập cơ chế phản ứng nhanh của khu vực; đề nghị Chủ tịch ASEAN chủ động triệu tập họp khẩn cấp các nước thành viên ASEAN khi xảy ra tình trạng khẩn cấp về thiên tai hay dịch bệnh tại khu vực để bàn phương hướng, biện pháp giải quyết; tăng cường chia sẻ thông tin và lập hệ thống cảnh báo sớm về thiên tai, kể cả động đất; có cơ chế phối hợp và điều phối tốt hoạt động cứu trợ, trong đó nhấn mạnh vai trò trung tâm của LHQ. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẽ tích cực tham gia đóng góp vào công việc chung của thế giới.