Dám mạnh miệng "tẩy chay" Deco, bởi Figo đã là bộ mặt của bóng đá Bồ Đào Nha, là một phần của lịch sử nền bóng đá này. Bốn năm trước, báo chí thế giới đồng loạt đưa tin Figo trở thành cầu thủ Bồ Đào Nha thứ 2 trong lịch sử (sau Eusebio) đoạt "Quả bóng vàng châu Âu". Khi ấy, tờ báo Bồ Đào Nha A Bola đưa tin: "Figo là cầu thủ chính gốc Bồ Đào Nha đầu tiên đoạt Quả bóng vàng". Chúng ta thấy ngay sự khác biệt.
"Đặc điểm nổi bật nhất của bóng đá Bồ Đào Nha là luôn thành công nhờ tiềm năng bóng đá từ những thuộc địa cũ" - đấy là câu đầu tiên mà hai tác giả Peterjon Cresswell và Simon Evans viết về Bồ Đào Nha trong cuốn sách European Football, được liệt vào hàng bestseller. Eusebio coi như khỏi nói. Ngoài ra, đội hình hạng 3 World Cup 1966 của Bồ Đào Nha còn có thủ quân Mario Coluna đến từ Mozambique hoặc cây làm bàn Jose Augusto đến từ Angola. Đấy là các tên tuổi lừng lẫy nhất trong lịch sử bóng đá Bồ Đào Nha, đã hạ bệ Real Madrid ở cúp C1 châu Âu và hạ bệ Brazil ở đấu trường World Cup. Hai mươi năm sau thế hệ của Eusebio, Bồ Đào Nha mới lại gây tiếng vang khi vào đến bán kết Euro 1984. Ngôi sao của thế hệ này vẫn là cầu thủ gốc châu Phi, Rui Jordao. Người ta phân tích: bóng đá Bồ Đào Nha sa sút trong khoảng giữa hai thời kỳ ấy vì nhiều nguyên nhân, nhưng trước tiên phải kể đến tình trạng giành độc lập của các thuộc địa ở châu Phi, làm cho "nguồn lực" của bóng đá Bồ Đào Nha bị bó hẹp. "Thế hệ vàng mà nghe thế thì có... tức không?"
Sau khi bị "cắt" nguồn nhập khẩu cầu thủ từ châu Phi, các CLB Bồ Đào Nha quả đã yếu hẳn. Brazil lập tức trở thành "nguồn hàng" số 1 để cung cấp tài năng cho bóng đá Bồ Đào Nha (thay các thuộc địa cũ ở châu Phi). Lý do đơn giản: Bồ Đào Nha là nước vào loại nghèo nhất Tây Âu và ngay cả các CLB vĩ đại như Benfica, Sporting hoặc Porto cũng không đủ sức cạnh tranh với các CLB lớn của Italy, Anh, Tây Ban Nha để mua cầu thủ châu Âu. Brazil cũng là thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha nên cầu thủ Brazil sang Bồ Đào Nha thi đấu rất thuận lợi về mặt thủ tục để trở thành công dân Bồ Đào Nha. Dĩ nhiên, mức lương ở Bồ Đào Nha dù kém xa Italy thì cũng cao gấp nhiều lần so với ở Brazil (nơi cầu thủ chuyên nghiệp lĩnh 50 USD/tháng là chuyện bình thường. Theo một cuộc thăm dò của CNNSI, cứ hai cầu thủ trẻ Brazil chuẩn bị sang châu Âu kiếm sống thì một người muốn chơi bóng ở Bồ Đào Nha.
Deco chỉ là một trong muôn vàn cầu thủ Brazil cạnh tranh chỗ đứng với các cầu thủ nội địa trong làng bóng Bồ Đào Nha. Thông thường, các CLB như Belenenses, Boavista, Guimaraes chỉ là "bước đệm" để các tài năng Brazil nhảy sang các CLB trung bình ở Tây Ban Nha trước khi tìm đường đến các đội bóng lớn nhất châu Âu. Chỉ các cầu thủ xoàng mới ở lại Bồ Đào Nha, góp phần làm cho trình độ nước này... xuống cấp. Tuyển thủ Bồ Đào Nha cũng thế. Figo, Rui Costa, Couto, Cristiano Ronaldo, Helder Postiga, Pauleta... đều đang khoác áo các CLB nước ngoài. Có lúc, các ông trùm truyền hình ở Bồ Đào Nha đã ký văn bản liên kết với nhau, chuyển sang phát sóng giải Tây Ban Nha. Một cuộc trưng cầu ở Bồ Đào Nha cho thấy Barcelona mới là CLB được ưa thích. Và báo chí kết luận: các cầu thủ như Deco "có tội" đối với bóng đá Bồ Đào Nha!
