Phạt gallery bán tranh giả của hoạ sĩ Văn Thơ : Đã đúng và đủ sức răn đe ?

Hai triệu, sao đủ sức răn đe?

Văn bản báo cáo của Thanh tra Sở VHTTDL Hà Nội cho biết, việc xử lý vi phạm của Gallery Viet Fine Arts căn cứ theo nội dung Khoản 2, Điều 20, Nghị định 47/2009/NĐ-CP ngày 13.5.2009 của Chính phủ quy định xử phạt Vi phạm hành chính về quyền tác giả và quyền liên quan. Văn bản cũng nêu diễn biến vụ việc sau khi hoạ sĩ Văn Thơ dùng dao rạch nát bức tranh ngay tại gallery này, trong đó nhấn mạnh: ngày 25-2-2011 tại công an phường Tràng Tiền, ông Đỗ Doãn Thành (chủ gallery) vẫn khẳng định bức tranh bị rạch là tranh thật, mua của một người đến bán.

Ngày 2-3-2011 tại công an Phường Tràng Tiền, ông Thành và hoạ sĩ Văn Thơ đã hoà giải. Ông Thành thừa nhận đã mua phải bức tranh giả, đề nghị không xử lý và bồi thường bức tranh giả hoạ sĩ Văn Thơ đã rạch.

Án tại hồ sơ, tuy nhiên, lật lại thông tin vụ việc mà chúng tôi có được và đối chiếu với nội dung được nêu trong báo cáo của Thanh tra Sở VHTTDL Hà Nội đã cho thấy sự thiếu sòng phẳng trong cung cách làm ăn của Gallery Viet Fine Arts.

Theo hoạ sĩ Văn Thơ cho biết, chủ gallery- ông Đỗ Doãn Thành là người thường xuyên giao dịch và mua trực tiếp tác phẩm của hoạ sĩ, sau đó bán cho khách mua tại hai trụ sở của gallery là 96 Hàng Trống và 28 Tràng Tiền. Nhưng ngay từ năm 2008, hoạ sĩ Văn Thơ đã bắt quả tang Gallery Viet Fine Arts đã bán hai tác phẩm mạo danh ông.

Mặc dù đã cam kết với hoạ sĩ Văn Thơ sẽ không tái phạm nhưng từ đó đến nay, chính hoạ sĩ đã thêm hai lần bắt gặp tranh của ông bị làm giả và bán dưới tên Văn Thơ ngay tại gallery này. Do đó, việc chủ gallery khẳng định bức tranh giả do hoạ sĩ Văn Thơ phát hiện và rạch nát chỉ là tranh mua lại vì sơ suất chỉ càng khiến dư luận nghi ngờ và đặt dấu hỏi, thậm chí còn khẳng định sự mập mờ trong cung cách làm ăn của gallery này mà thôi.

Ngay sau khi có thông tin xử phạt Gallery Viet Fine Arts, chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến từ dư luận bức xức bởi mức phạt hành chính hai triệu đồng là không thể đủ sức răn đe.

Hoạ sĩ Vi Kiến Thành (Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Bộ VHTTDL) cho rằng, phạt hai triệu là quá nhẹ! Một hoạ sĩ Hà Nội (đề nghị giấu tên) còn bất bình, với mức phạt như vậy thì không lạ nếu sau này các gallery tiếp tục cung cách làm ăn chộp giật.

Chưa đúng và đủ tội?

Không chỉ khiến dư luận bức xúc bởi “án phạt” nhẹ và không đủ sức răn đe mà dường như câu chuyện này còn đặt ra một dấu hỏi: liệu “án phạt” đã quy đúng và đủ “tội”?

Bởi như chúng tôi đã phân tích ở trên, đằng sau sự lập lờ của gallery khi khẳng định mua phải tranh giả còn có sự thật nào khác không? Nếu có thì căn cứ vào những quy định trong Nghị định 47/2009/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả và quyền liên quan, “án phạt” này đã quy chưa đúng và đủ “tội”. Vi phạm của Gallery Viet Fine Arts theo hoạ sĩ Văn Thơ là đã bán tranh sao chép tác phẩm của ông khi không được ông đồng ý, thêm nữa những tác phẩm mạo danh này lại ký rất “đàng hoàng” tên tác giả Văn Thơ. Và nếu vậy, không thể chỉ “xử” ở mức độ vi phạm quy định ở điều 20 về “hành vi phân phối dưới hình thức bán tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả”.

Điều 23 Nghị định 47/2009/NĐ-CP quy định xử phạt về hành vi xâm phạm quyền sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả nêu rõ: Phạt tiền từ 3- 5 triệu đồng trong trường hợp hàng hoá vi phạm có giá trị từ trên 5- 10 triệu đồng (khoản 2). Điều 24 Nghị định này cũng quy định “Phạt tiền từ 15-30 triệu đồng đối với hành vi làm tác phẩm mà chữ ký của tác giả bị giả mạo”. Điều 25 quy định “Phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi bán tác phẩm mà chữ ký của tác giả bị giả mạo”.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến dư luận cho rằng, những sai phạm của Gallery Viet Fine Arts cần phải được tiếp tục làm rõ để xác định việc xử lý có bỏ sót tội hay không?

Trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, hoạ sĩ Văn Thơ không bình luận về mức độ nặng hay nhẹ của án phạt. Theo ông, điều quan trọng là gallery đã bị đưa ra công luận và tên tuổi được tạo dựng bấy lâu nay của địa chỉ này sẽ sụp đổ.

Bài học của Gallery Viet Fine Arts cũng chính là bài học cho nhiều gallery nghệ thuật khác đang vận hành một cách thiếu chuyên nghiệp và không bài bản trên thị trường nghệ thuật hiện nay.

Hoạ sĩ Văn Thơ cũng nói thêm, theo ông biết thì mức phạt dành cho hành vi sao chép và bán tranh giả cao gấp rất nhiều lần mức phạt mà Viet Fine Arts Gallery phải chịu trong trường hợp này. Tuy nhiên, vì không bắt được tận tay việc gallery thực hiện hành vi sao chép nên ông cũng không dám lên tiếng mạnh mẽ hơn!