"Tín dụng đen" và hậu quả khó lường

"Hụi, họ" có lịch sử lâu đời và tên gọi khác nhau ở mỗi địa phương, nhưng đều có điểm chung là hoạt động vay mượn, giao dịch tín dụng dân sinh, không qua hệ thống ngân hàng, cũng như nằm ngoài sự quản lý của các cơ quan chức năng, với thủ tục đơn giản và thường diễn ra nửa công khai, nửa bí mật, mang tính nội bộ giữa nhóm người quen biết nhau, hoặc hàng xóm tin cậy và thân thiết với nhau. "Hụi, họ" thuờng được người dân sử dụng như một cách thức thuận tiện, đáp ứng nhanh nhu cầu tiết kiệm và vay mượn "nóng" những khoản tiền nhỏ mua sắm, chi dùng cho nhu cầu cá nhân.

 Tuy nhiên, thời gian gần đây, tại nhiều địa phương mới nhất là Lạng Sơn, Ðiện Biên, Khánh Hòa xảy ra nhiều vụ vỡ "hụi, họ" có quy mô từ vài trăm triệu đến vài trăm tỷ đồng và hệ lụy kinh tế - xã hội ngày càng phức tạp, nặng nề. Ðiểm chung của những vụ này là sự biến tướng méo mó, không còn là hình thức vay mượn nội bộ, nhỏ, mà là hoạt động "tín dụng đen" với quy mô, thủ thuật và phương thức hoạt động có tính chuyên nghiệp, thậm chí có yếu tố lừa đảo, hình sự, buộc cơ quan chức năng phải vào cuộc điều tra...

 Thực tế cho thấy, những người tổ chức, tham gia và chịu hệ lụy của các đường dây "hụi, họ" biến tướng này có xu hướng ngày càng nhiều, đa dạng và mở rộng, không chỉ là vài người, mà lên tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người. Nhu cầu vay mượn không chỉ do cần tiền chi tiêu, mua sắm nhỏ chữa bệnh đột xuất, mà còn để trang trải cho các phi vụ "lướt sóng" chứng khoán và nhà đất, kinh doanh nóng, thậm chí chỉ để huy động tiền nhanh, "ôm quả lớn" và "biến mất". Nguồn tiền cho vay không chỉ từ nguồn tiết kiệm cá nhân chưa dùng đến, mà còn từ nguồn huy động từ người thân, bạn bè, cầm cố nhà để vay ngân hàng, thậm chí có cả một phần vốn ngân hàng bị một số nhân viên thông đồng "điều tiết  ngầm" ngoài sự kiểm soát của ngân hàng.

 Lãi suất huy động và cho vay kiểu "tín dụng đen" mang tính thị trường cao và đa dạng: Từ lãi suất "hữu nghị" chỉ 0,15% một ngày, tương ứng 4,5% một tháng, 54% một năm, tới 10.000 đồng/triệu đồng/ngày, tương đương với 30%/tháng và 360%/năm. Tại Hà Nội, có vụ cho vay với lãi suất từ 30 đến 40%/tháng (360 đến 480%/năm). Phổ biến hơn cả vẫn là mức 5.000 đến 6.000 đồng/triệu đồng/ngày, tương đương với khoảng xấp xỉ 200%/năm, tức luôn cao  hơn hàng chục lần lãi suất  ngân hàng. Cùng với lãi suất cao, trả lãi đều, giữ uy tín trong thời gian đầu, nhiều kẻ chủ động lừa đảo còn sử dụng những chiêu khuyến mãi, vung tiền "chơi đẹp", từ thiện, thăm hỏi tình cảm, khiến nạn nhân choáng ngợp, tự dấn sâu và lôi kéo người khác vào cuộc chơi, bất chấp cạm bẫy, rủi ro...

 Sự bất cập về nhận thức, quy định pháp lý và hoạt động thực tế của các ngân hàng đã vô tình hay cố ý tạo "khoảng trống" và nhu cầu cho sự tồn tại và biến tướng từ "hụi, họ" thông thường thành "tín dụng đen". Ðặc biệt, hoạt động của các dây "hụi, họ" biến tướng này đều "qua mặt", hay không được các cơ quan chức năng để ý tới. Chúng chỉ được nhận diện, xử lý khi bị đổ vỡ.

 Ðã đến lúc không chỉ cảnh báo, giải quyết việc đã rồi, mà cần sự chủ động vào cuộc thật sự, với cơ chế pháp lý, thông tin, ngăn chặn và kiểm soát phù hợp và hữu hiệu của NHNN, chính quyền và các cơ quan chức năng, vì bình yên cuộc sống!

Có thể bạn quan tâm