Lựa chọn những mô hình phù hợp
Những năm qua, công tác giảm nghèo bền vững ở các địa phương không còn dừng ở việc hỗ trợ trước mắt mà đang được triển khai theo hướng phát huy nội lực của người dân thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, tín dụng chính sách, đào tạo nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất. Cách làm này đang tạo chuyển biến rõ nét, giúp người dân có thêm việc làm tại chỗ, khai thác khả năng tài chính của gia đình và năng lực bản thân để nâng cao thu nhập.
Tại xã Thung Nai, với lợi thế mặt nước hồ thủy điện Hòa Bình cùng kinh nghiệm nuôi cá lồng lâu năm của người dân, chính quyền xã đã lựa chọn mô hình nuôi cá nheo Mỹ trong lồng bè để triển khai chương trình mục tiêu quốc gia gắn với giảm nghèo.
Mô hình được triển khai từ đầu năm 2026, quy mô 1.350 m³ lồng nuôi với 10 hộ tham gia, tổng kinh phí 400 triệu đồng; trong đó, Nhà nước hỗ trợ 90%, người dân đóng góp 10%. Mỗi hộ được hỗ trợ cá giống, thức ăn, thuốc phòng bệnh, vitamin C và các điều kiện cần thiết phục vụ sản xuất.
Gia đình anh Bùi Thế Cần, thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ tổng hợp xóm Nai cho biết: Đầu năm 2026, gia đình được xã hỗ trợ triển khai nuôi cá nheo Mỹ trong lồng bè. Bước đầu, mô hình mang lại hiệu quả khá tốt, cá được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, sinh trưởng nhanh, dự tính cho thu hoạch sau khoảng 10 đến 12 tháng, giá trị kinh tế ước đạt 15-20 triệu đồng/lồng/năm. Bên cạnh mô hình được hỗ trợ, gia đình anh Cần còn phát triển thêm 20 lồng cá với các loại trắm, chép, lăng, duy trì nguồn cung ổn định, cho thu nhập khoảng 200 triệu đồng/năm. Đặc biệt, nuôi cá lồng không đòi hỏi nhiều thời gian chăm sóc, giúp gia đình vừa có nguồn thu nhập tương đối ổn định, vừa có điều kiện phát triển thêm các nghề khác.
Theo bà Vũ Thị Thanh Huyền, Phó Trưởng Phòng Kinh tế, Ủy ban nhân dân xã Thung Nai: Để sử dụng hiệu quả nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, xã xác định phát triển sinh kế bền vững là nhiệm vụ trọng tâm. Các mô hình kinh tế được nghiên cứu, lựa chọn trên cơ sở tính khả thi, hiệu quả thực chất và khả năng duy trì lâu dài. Địa phương ưu tiên những mô hình tận dụng được lợi thế sẵn có, đồng thời vận dụng kinh nghiệm, kiến thức và nguồn lực của người dân. Cùng với đó, xã định hướng sản xuất theo hướng xanh, thân thiện với môi trường, từng bước thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm chất thải.
Tại xã Tiền Phong, cùng với đầu tư hạ tầng, xã chú trọng thúc đẩy phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp theo hướng bền vững, khai thác tiềm năng, thế mạnh của từng vùng để hình thành các sản phẩm hàng hóa gắn với chuỗi giá trị. Một số mô hình như chăn nuôi bò sinh sản, nuôi cá lồng... đã được triển khai, tạo chuyển biến tích cực trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp.
Đồng chí Đỗ Đức Thành, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tiền Phong chia sẻ: Xác định công tác chăm lo đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục thực hiện tốt công tác tham mưu, đề xuất với các cấp quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu. Địa phương chú trọng sửa chữa, nâng cấp các tuyến đường giao thông nông thôn, đường giao thông nội đồng; hỗ trợ các dự án sinh kế bền vững thông qua đào tạo, chuyển đổi và giới thiệu việc làm cho lao động địa phương.
Nỗ lực nâng cao đời sống người dân
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, giảm nghèo bền vững cần phải gắn với sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.
Phú Thọ hiện có 72 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với 745 thôn đặc biệt khó khăn, còn nhiều hộ nghèo, cận nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số. Những con số này cho thấy yêu cầu phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững ở khu vực này cần được tập trung thực hiện.
Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Tứ cho biết, phát triển kinh tế và sinh kế cho người dân vùng dân tộc thiểu số, miền núi đang là bài toán lớn. Phú Thọ sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt, đưa ra giải pháp cụ thể để kết quả hiển thị trên thực tế bằng những mô hình hay, cách làm sáng tạo.
Nhìn lại những năm qua, nhiều chỉ tiêu quan trọng đã hoàn thành; tuy nhiên, những chỉ tiêu khó nhất liên quan trực tiếp đến sinh kế và thu nhập vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số chưa đạt theo mục tiêu đề ra. Từng địa phương phải nghiên cứu kỹ, tìm hiểu sâu để xây dựng các mô hình phù hợp để ổn định đời sống của người dân.
Hiện nay, tỉnh Phú Thọ đang tích cực triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035, trong đó tập trung vào các nội dung đặc thù về phát triển kinh tế-xã hội, hạ tầng thiết yếu và giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Theo Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung: Chương trình phải được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, với nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ thẩm quyền”. Cùng với đó, tỉnh cần rà soát, phân loại dự án theo khả năng triển khai, tập trung nguồn lực, tránh dàn trải; ưu tiên những khu vực đặc biệt khó khăn, địa bàn thiếu nước và những khu vực có nguy cơ cao về thiên tai, sạt lở. Bên cạnh đầu tư các công trình thiết yếu, cần tăng cường các nhiệm vụ phát triển sản xuất, sinh kế, việc làm, liên kết tiêu thụ sản phẩm và kinh tế cộng đồng...
