Cần Thơ sở hữu một vị trí địa lý đắc địa khi nằm ở trung tâm hạ lưu sông Mê Công. Đây không chỉ là điểm dừng chân lý tưởng để du khách khám phá văn hóa Tây Đô mà còn đóng vai trò là cửa ngõ giao thương quan trọng, điểm kết nối huyết mạch cho các tour du lịch đường sông toàn vùng.
Lợi thế lớn nhất của Cần Thơ chính là đường sông dài hơn 1.100 km cùng mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc. Địa hình đồng bằng châu thổ thấp và bằng phẳng, kết hợp với khí hậu tương đối mát mẻ, ôn hòa là “mảnh đất màu mỡ” cho các loại hình du lịch đường sông phát triển.
Từ bến Ninh Kiều, các tuyến đường thủy tỏa đi khắp các địa phương lân cận với khoảng cách lý tưởng, mở ra cơ hội trải nghiệm đa dạng văn hóa và cảnh quan. Đó là tuyến Cần Thơ-An Giang dài 100 km đến Châu Đốc, với hành trình du lịch tâm linh và khám phá rừng tràm Trà Sư.
Tuyến Cần Thơ-Kiên Giang cũ (nay là An Giang) dài 120 km đến Rạch Giá, kết nối tour sông-biển đi đảo ngọc Phú Quốc. Tuyến Cần Thơ-Cà Mau dài 180 km, đưa du khách xuyên qua những cánh rừng U Minh huyền thoại để đến với Đất Mũi.
Bên cạnh đó, cảnh quan tự nhiên dọc các tuyến sông Hậu, sông Cần Thơ là sự hòa quyện giữa nét hoang sơ của những cù lao và sự trù phú của những miệt vườn có tiềm năng lớn để phát triển du lịch đường sông. Những “viên ngọc” nổi giữa sông Hậu như Cồn Ấu, Cồn Khương, Cồn Sơn và cù lao Tân Lộc tạo nên bản sắc sinh thái sông nước đặc trưng.
Ngoài ra, diện tích vườn cây ăn trái rộng lớn hơn 20.000 ha là điểm nhấn du lịch. Từ tháng 5 đến tháng 8 hằng năm, du khách có thể trải nghiệm cảm giác tự tay thu hoạch sầu riêng, chôm chôm, nhãn hay vú sữa. Đây là nền tảng để Cần Thơ phát triển các tour du lịch trải nghiệm vườn cây theo mùa đầy hấp dẫn. Hiện nay, các khu du lịch sinh thái cù lao Tân Lộc, làng du lịch cộng đồng Cồn Sơn hay khu resort Nova Phù Sa (Cồn Ấu) trở thành những điểm nghỉ dưỡng đẳng cấp, thu hút mạnh mẽ du khách.
Đáng chú ý, văn hóa chợ nổi trên hệ thống sông ngòi chằng chịt cũng chính là linh hồn của du lịch Cần Thơ. Chợ nổi Cái Răng và chợ nổi Phong Điền từ lâu đã trở thành biểu tượng của sự giao thương tấp nập, tạo thành điểm đến nổi tiếng của thành phố.
Từ sự độc đáo của văn hóa sông nước, nhiều tổ chức quốc tế, tạp chí du lịch thế giới công nhận Cần Thơ là một trong 15 thành phố sông ngòi, kênh rạch đẹp nhất thế giới. Những danh hiệu này khẳng định vị thế quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu phải bảo tồn và phát huy giá trị bản địa này như một sản phẩm du lịch đặc thù, không bị trùng lặp.
Dù tiềm năng rất lớn, nhưng thực tế các hoạt động du lịch đường sông hiện nay vẫn còn khá đơn điệu và chưa khai thác hết tiềm năng vốn có. Các chuyên gia, nhà quản lý cho rằng: Nguyên nhân nằm ở việc thiếu liên kết trong chuỗi cung ứng; các doanh nghiệp vẫn hoạt động rời rạc, thậm chí cạnh tranh thiếu lành mạnh.
Để giải quyết bài toán này, quy hoạch tổng thể phát triển du lịch thành phố Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đã xác định rõ mục tiêu lấy “Văn minh sông nước Mekong” làm trọng tâm.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp cho biết: Chiến lược phát triển du lịch đường sông của thành phố tập trung vào đa dạng hóa và sáng tạo sản phẩm để chuyển từ “du lịch thuần túy” sang “không gian trải nghiệm di động”. Các phương tiện không chỉ vận chuyển mà còn là nhà hàng nổi, không gian làm việc hoặc sân khấu biểu diễn nghệ thuật đờn ca tài tử.
Trong đó, chú trọng sản phẩm trải nghiệm đời sống “thương hồ” tại chợ nổi và cuộc sống của người dân gắn với ruộng vườn trên các cù lao. Thành phố Cần Thơ tập trung đầu tư xây dựng các lễ hội văn hóa sông nước mang tầm quốc gia và quốc tế để tạo điểm nhấn thu hút du khách; nâng cấp bến tàu, cầu cảng và phát triển dịch vụ hỗ trợ; thực hiện các biện pháp kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường để phát triển bền vững.
Với vị thế trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ đóng vai trò là cửa ngõ và trung tâm trung chuyển khách gắn với liên kết vùng. Việc liên kết với các tỉnh trong khu vực và Thành phố Hồ Chí Minh là yếu tố then chốt để đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Đồng bằng sông Cửu Long nhấn mạnh: Sự kết hợp du lịch đường sông giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ được đánh giá là lộ trình “vàng”, thu hút cả du khách trong nước và nước ngoài nhờ góc nhìn độc đáo về vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Để du lịch đường sông hấp dẫn du khách, Cần Thơ và các địa phương trong vùng phải xây dựng chuỗi giá trị liên kết để có chiến lược đầu tư hạ tầng đồng bộ và các sản phẩm du lịch đặc thù thu hút du khách.
Các doanh nghiệp lữ hành cần đa dạng hóa các sản phẩm du lịch trải nghiệm như: Du lịch đêm trên sông, du lịch văn hóa-ẩm thực, du lịch nông nghiệp gắn với đời sống người dân miền sông nước; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số để quản lý và quảng bá du lịch.
