Từ một địa danh nổi tiếng trong kháng chiến, được ví như túi bom đạn của kẻ thù, Đác Ui giờ đây đang vươn lên mạnh mẽ dần thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu. Xã Đác Ui, huyện Đác Hà (Kon Tum) là một trong những địa bàn chiến lược quan trọng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cứu nước. Tại vùng đất này người Xơ Đăng có truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm. Từ phong trào “Nước xu” chống thực dân Pháp đến những cuộc đấu tranh kiên cường chống đế quốc Mỹ, mỗi người dân nơi đây là một chiến sĩ, biết lợi dụng địa bàn hiểm trở, xây dựng hầm chông, bẫy thò... đẩy lùi các cuộc càn quét của kẻ thù vào vùng căn cứ cách mạng, bảo vệ buôn làng, bảo vệ quê hương đất nước.
Từ những năm 1961 đến 1970 nhân dân và du kích xã Đác Ui đã tham gia đánh 289 trận với địch, bắn rơi sáu máy bay, diệt sáu xe, loại khỏi vòng chiến đấu 885 tên địch, vót hàng triệu cây chông, đào 422 hầm chông, làm 114 bẩy thò, năm bẩy đá, đóng góp vào quỹ nuôi quân 7.757 gùi lúa, 10 tấn bắp, một triệu gốc sắn... Xã Đác Ui là lá cờ đầu của Tây Nguyên về xây dựng cơ sở quần chúng vững chắc, đội du kích mạnh, cán bộ kiên cường bám trụ cơ sở, bám trụ phong trào. Những thành tích to lớn của nhân dân xã Đác Ui đã được Nhà nước ghi nhận, trao tặng sáu Huân chương Giải phóng; được Chính phủ Lâm thời Cách mạng miền nam Việt Nam tặng danh hiệu cao quý Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
43 năm sau ngày miền nam hoàn toàn giải phóng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Đác Ui vẫn luôn phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang, chung tay xây dựng một Đác Ui giàu, đẹp, tạo dựng vững chắc hình ảnh “Vững trong thời chiến, mạnh trong thời bình”. Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Đác Ui U Thắng cho chúng tôi biết: Phát huy truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, các cựu chiến binh của xã Đác Ui ngày nay vẫn là những người đi đầu trong phong trào xóa đói, giảm nghèo. Không thể bám vào cây lúa, cây sắn mãi được, muốn làm giàu phải trồng cây công nghiệp, cây cà-phê, cây bời lời, phát triển chăn nuôi gia súc. 335 hộ gia đình cựu chiến binh của xã Đác Ui đi đầu trong phong trào chuyển đổi từ trồng sắn sang trồng cà-phê cho thu nhập kinh tế cao là thực tế sinh động cho người dân trong toàn xã noi theo. Cựu chiến binh Phạm Công Lức 71 tuổi, Trưởng thôn 8 khoe với chúng tôi: Thôn 8 dẫn đầu xã Đác Ui về xóa đói, giảm nghèo. Toàn thôn có 201 hộ, 775 khẩu, trong đó còn 13 hộ nghèo, không có hộ cận nghèo. Thôn có 25 cặp vợ chồng là kết quả của những mối tình giữa những chàng trai người Kinh và các cô gái Xơ Đăng, Gié Triêng. Ông cho biết: Những cặp vợ chồng này đều là cán bộ kháng chiến, gắn bó với Đác Ui trong kháng chiến chống Mỹ. Họ lấy nhau và tình nguyện ở lại cùng sinh sống trên mảnh đất mà họ từng chiến đấu và coi đây là quê hương thứ hai của mình. Mỗi gia đình đều trồng được từ một đến hai héc-ta cà-phê, cao-su, bời lời, thu nhập mỗi năm từ 150 đến 200 triệu đồng, gia đình hòa thuận, hạnh phúc, con cái được học hành, tiến bộ. Đây là những tấm gương cho thế hệ trẻ Đác Ui noi theo.
Chủ tịch UBND xã Đác Ui Ngô Hồng Hưng cho biết thêm, xã có 1.200 hộ dân, sáu nghìn khẩu, hơn 90% là đồng bào dân tộc thiểu số. Đến nay toàn xã đã trồng được hơn 500 ha cây công nghiệp, chăn nuôi được gần hai nghìn con trâu, bò; thu nhập bình quân đạt 23 triệu đồng/người/năm; xã Đác Ui phấn đấu đến năm 2020 đạt xã nông thôn mới. Tuy hiện nay xã mới đạt 9 trong số 19 tiêu chí về nông thôn mới, nhưng các tiêu chí về điện, y tế, giáo dục, thủy lợi, giao thông, cơ cấu lao động, hình thức tổ chức sản xuất... đang tạo đà cho Đác Ui sớm hoàn thành các tiêu chí khác về xóa đói, giảm nghèo, tăng thu nhập cho người dân.
Nhiều năm qua, bài toán khó về phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân được Đảng bộ, chính quyền xã giải đáp bằng nhiều quyết sách đúng đắn như: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp với tiềm năng, lợi thế của từng thôn, làng; vận dụng có hiệu quả các mô hình kinh tế vườn, đồi; đẩy mạnh phát triển chăn nuôi đại gia súc. Hiện nay trên địa bàn xã đã có hàng trăm hộ gia đình được vay vốn từ ngân hàng chính sách xã hội với tổng dư nợ 28 tỷ đồng để phát triển chăn nuôi trâu, bò, nuôi cá, trồng cà-phê, bời lời. Theo đà phát triển này chỉ vài ba năm nữa, số hộ nghèo của Đác Ui sẽ được giảm xuống đáng kể.
Đến Đác Ui hôm nay ở đâu cũng nghe bà con trao đổi về chuyện làm ăn, về giá cả cao-su, bời lời, cà-phê... Không còn là xã vùng sâu, vùng xa như trước đây, những con đường nhựa, bê-tông nối dài đến các thôn cho phép xe ô-tô chở phân bón, vật tư về tận các buôn làng. Nông sản làm ra không bị tư thương ép giá, máy bơm, máy xay xát, máy cày thay sức người lao động, người dân phấn khởi thi đua làm ăn, một lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng.
Qua những câu chuyện với người dân và các cựu chiến binh ở xã Đác Ui chúng tôi nhận thấy một điều không bao giờ phai nhạt ở vùng căn cứ này đó là lòng tin đối với Đảng, với cách mạng; tình đồng chí, đồng đội qua bao nhiêu năm vẫn nồng ấm như xưa. Đác Ui sẽ đổi thay nhiều hơn, phát triển bền vững với sự nỗ lực, chung tay của đồng chí, đồng bào nơi miền quê cách mạng.
