Sử dụng hiệu quả đất đô thị

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, hiệu quả sử dụng đất đô thị ở nước ta còn rất thấp, thể hiện ở tỷ lệ khoảng 2.100 người/km2, so với bình quân của các nước trong khu vực khoảng 9.000 người/km2. Nhiều diện tích đất đô thị tại các địa phương để hoang hóa, dự án treo hoặc triển khai rất chậm; hàng chục nghìn nhà liền kề, biệt thự bỏ hoang, tỷ lệ lấp đầy các chung cư thấp... dẫn đến nguồn lực ứ đọng tại các khu vực này rất lớn, lên đến hàng tỷ USD. Sử dụng đất đô thị không đồng bộ, tập trung quá lớn vốn đầu tư, dành tỷ lệ cao đất đô thị cho xây dựng nhà ở, trong khi dành quỹ đất và kinh phí cho hạ tầng xã hội, kỹ thuật hạn chế, dẫn đến ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm, cũng là nguyên nhân khiến các khu đô thị mới, vệ tinh không thu hút người đến làm việc và sinh sống.

Ðất đô thị trong các khu nội đô cũ cũng chưa được sử dụng hợp lý, thậm chí còn tùy tiện, chạy theo lợi ích của các nhà đầu tư. Nhiều dự án mọc lên san sát ngay tại các khu vực trước đây là xí nghiệp, nhà máy, trong khi thiếu đất làm vườn hoa, cây xanh, trường học,... mật độ dân số tăng nhanh, trái với chủ trương giảm mật độ dân số khu vực nội đô. Mặc dù đã có định hướng phát triển đô thị rõ ràng, nhưng nhiều địa phương không tuân thủ nghiêm túc, dẫn đến tình trạng “xôi đỗ” trong phát triển các khu vực, thiếu tính liên kết, dàn trải, giảm hiệu quả đầu tư trong phát triển, cũng như kế hoạch sử dụng nguồn lực đất đai đô thị,...

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất tại các địa phương, trong đó quy định cụ thể kế hoạch, loại hình đất đai. Tuy nhiên, để thật sự nâng cao hiệu quả công tác quản lý sử dụng đất đai nói chung và đất đô thị nói riêng, còn cần nhiều giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ. Trong đó, cần tập trung nguồn vốn và nguồn lực đẩy mạnh việc lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết (hiện mới đạt 35%, tốc độ tăng hằng năm chỉ khoảng 2%). Ðây là một trong các “lỗ hổng” dẫn đến cơ chế xin - cho hết sức tùy tiện trong cấp phép xây dựng. Ðồng thời, rà soát quy hoạch nhằm tăng cường dành đất đô thị cho mục đích phát triển hạ tầng xã hội, hạ tầng giao thông, hạn chế cấp phép tràn lan, sử dụng đất cho các dự án không phù hợp khả năng kinh tế - xã hội và dự báo phát triển dân số. Bên cạnh đó, cần tiếp tục thanh, kiểm tra việc thực hiện sử dụng đất đô thị theo quy hoạch và kế hoạch, nâng mức xử lý các hành vi vi phạm nhằm ngăn chặn và giảm thiểu tình trạng xây dựng sai phép, không phép còn diễn ra phổ biến. Ðặc biệt, cần tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi bổ sung các quy định của pháp luật, cũng như cải cách thủ tục hành chính liên quan xây dựng, nhất là các vấn đề liên quan sử dụng và xây dựng trên đất đô thị.