Số hóa dòng tiền, mở lối vốn cho hộ kinh doanh

Từ tài khoản kinh doanh, thanh toán mã QR, quản lý bán hàng đến kê khai, nộp thuế điện tử và tín dụng, một hệ sinh thái tài chính số đang dần hình thành, giúp khu vực kinh tế này thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng hiện đại.

Minh bạch dòng tiền, mở lối tiếp cận vốn

Hàng triệu hộ kinh doanh đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi yêu cầu minh bạch dòng tiền, quản lý thuế và thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng được chuẩn hóa. Nếu trước đây phần lớn hoạt động mua bán được quản lý bằng sổ tay, tiền mặt và một tài khoản cá nhân, thì trong môi trường kinh doanh số, cách thức này đang bộc lộ nhiều hạn chế.

Chị Lê Minh Trang, chủ một cơ sở lưu trú nhỏ tại Hà Nội cho biết, trước đây, tiền phòng được khách thanh toán qua nhiều kênh khác nhau, từ tiền mặt, chuyển khoản đến các nền tảng đặt phòng trực tuyến. Các khoản chi phí điện, nước, nhân công và dịch vụ lại được quản lý riêng lẻ, khiến việc tổng hợp kết quả kinh doanh hằng tháng rất mất thời gian. Khi chỉ có vài phòng thì có thể nhớ được, nhưng khi lượng khách và số giao dịch tăng lên, nếu không có hệ thống theo dõi rõ ràng thì rất dễ nhầm giữa doanh thu thực tế và số tiền đang có trong tài khoản.

Đây cũng là thực trạng của không ít hộ kinh doanh. Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, dòng tiền đến từ nhiều nguồn như chuyển khoản, ví điện tử hay sàn thương mại điện tử, trong khi cách quản lý doanh thu của nhiều tiểu thương vẫn chủ yếu dựa vào ghi chép thủ công. Khi quy mô giao dịch tăng lên, việc đối soát, xác định doanh thu, chi phí và hiệu quả từng điểm bán trở nên phức tạp hơn.

Thanh toán không dùng tiền mặt, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và chuyển đổi số

03/08/2026 09:36

Minh bạch hóa dòng tiền không chỉ là yêu cầu phục vụ quản lý thuế, mà trước hết là nhu cầu của chính hộ kinh doanh. Việc tách bạch thu chi, ghi nhận đầy đủ giao dịch và hình thành dữ liệu tài chính rõ ràng giúp chủ hộ nhìn chính xác hơn hiệu quả kinh doanh, đồng thời tạo cơ sở để tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức. Nhận thấy nhu cầu đó, nhiều ngân hàng thương mại đang chuyển từ cung cấp một sản phẩm đơn lẻ sang xây dựng các giải pháp tài chính số gắn với toàn bộ quá trình kinh doanh.

Tại VPBank, các chương trình tư vấn trực tiếp đã được triển khai tại nhiều chợ và khu kinh doanh trên cả nước. Ngoài hỗ trợ mở tài khoản dành cho khách hàng, ngân hàng hướng dẫn họ làm quen với công cụ quản lý dòng tiền, thanh toán điện tử và nộp thuế trực tuyến. Việc tiếp cận trực tiếp giúp những hộ vốn quen cách quản lý truyền thống từng bước thay đổi thói quen.

Trong khi đó, Vietcombank xây dựng bộ giải pháp theo từng giai đoạn phát triển của hộ kinh doanh, từ mở cửa hàng, số hóa dòng tiền, mở rộng điểm bán đến chuẩn bị nguồn vốn cho tăng trưởng. Riêng ở khâu bán hàng, VCB OneQR cho phép một mã QR nhận thanh toán từ khách trong nước và nước ngoài; ứng dụng quản lý dành cho người bán hàng hỗ trợ tạo mã QR động, chấp nhận thanh toán thẻ theo hình thức chạm trên điện thoại và thống kê doanh thu theo từng thu ngân. Khi doanh thu, dòng tiền được ghi nhận đầy đủ qua ngân hàng, hộ kinh doanh có thêm cơ sở để tiếp cận hạn mức tín dụng phù hợp.

VietinBank cũng phát triển hệ sinh thái gồm tài khoản thanh toán, mã QR nhận tiền, thiết bị chấp nhận thanh toán, quản lý dòng tiền, tín dụng và nhiều tiện ích số dành cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp, tích hợp trên một ứng dụng duy nhất.

Xây hệ sinh thái tài chính số

Tuy nhiên, để hàng triệu hộ kinh doanh chuyển từ cách quản lý thủ công sang vận hành minh bạch, số hóa, nỗ lực của từng ngân hàng riêng lẻ là chưa đủ. Yêu cầu lớn hơn là tạo được sự kết nối giữa cơ quan thuế, hệ thống ngân hàng, nền tảng quản lý bán hàng và hạ tầng thanh toán. Theo hướng này, nhiều ngân hàng thương mại và Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã hợp tác hỗ trợ các hộ chuyển đổi số, thúc đẩy nộp thuế điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt.

Đơn cử, Vietcombank và Cục Thuế đã phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh, kết nối với công cụ kê khai, nộp thuế điện tử và từng bước hình thành thói quen quản trị tài chính minh bạch. Ông Lê Quang Vinh, Thành viên Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Vietcombank cho rằng, chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính và thuế chỉ có thể đi vào thực chất khi có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng, nền tảng bán hàng và cộng đồng hộ kinh doanh. Còn theo ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, việc kết nối giữa cơ quan thuế, ngân hàng và các nền tảng bán hàng sẽ góp phần nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện, giảm sai sót trong thực hiện nghĩa vụ thuế và thúc đẩy số hóa hộ kinh doanh trên phạm vi cả nước.

VietinBank và Cục Thuế cũng ký thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường tuyên truyền, triển khai chính sách thuế và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Trọng tâm là nghiên cứu các giải pháp thuế số, tăng cường kết nối dịch vụ ngân hàng với các nền tảng, ứng dụng của cơ quan thuế, qua đó hỗ trợ người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ trên môi trường điện tử thuận tiện, an toàn và minh bạch hơn.

Cùng với đó, kết nối giữa ngân hàng và thuế giúp chuẩn hóa dòng tiền và nghĩa vụ tài chính, hạ tầng thanh toán cũng là mắt xích đưa quá trình số hóa đi sâu vào từng giao dịch bán hàng. Mới đây, NAPAS và KiotViet ký thỏa thuận hợp tác nhằm triển khai thanh toán bằng mã VietQR trên nền tảng này, đồng thời mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán mã QR xuyên biên giới phục vụ khách quốc tế.

Theo doanh nghiệp, nền tảng hiện có hơn 300.000 người bán thuộc hơn 20 ngành hàng. “Sự kết hợp này sẽ góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, nâng cao hiệu quả vận hành cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng quốc tế, đóng góp vào sự phát triển của kinh tế số Việt Nam”, ông Trần Nguyên Hạo, Tổng Giám đốc KiotViet nhận định.