Từ phong cách làm việc khoa học, nói đi đôi với làm và nêu gương theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phương châm “6 rõ” không chỉ như một cách phân công nhiệm vụ, mà còn biểu đạt chuẩn mực văn hóa lãnh đạo, văn hóa quản lý và văn hóa thực thi công vụ. Giá trị của phương châm biểu hiện ở việc đưa trách nhiệm đến đúng địa chỉ, đưa chủ trương vào hành động và lấy sản phẩm thực tế làm căn cứ đánh giá.
Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới đặt yêu cầu chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực; gắn việc thực hành theo Bác với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ nhân dân. Chỉ thị cũng nhấn mạnh trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ, phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, gần dân, sát dân, vì dân; lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo.
Từ phương pháp làm việc khoa học đến chuẩn mực văn hóa
Trong hoạt động của bộ máy, không ít nhiệm vụ được giao bằng những chỉ đạo rất đầy đủ về mục tiêu, nhưng khi triển khai lại thiếu người chịu trách nhiệm chính, thiếu mốc thời gian, thiếu thẩm quyền xử lý hoặc không xác định được sản phẩm cuối cùng. Khi đó, công việc có thể được bàn bạc qua nhiều cuộc họp, thể hiện trong nhiều văn bản, nhưng kết quả cụ thể vẫn chậm hoặc không rõ ràng. Khoảng cách giữa chủ trương và hành động, vì thế, không chỉ nằm ở chất lượng quyết sách mà còn ở cách tổ chức thực hiện.
Từ góc độ nghiên cứu văn hóa lãnh đạo và tư tưởng Hồ Chí Minh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng, phương châm “6 rõ” – rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm – không chỉ là một giải pháp quản trị hành chính hiện đại, mà còn là sự cụ thể hóa những nguyên tắc cốt lõi trong phong cách làm việc khoa học, tinh thần trách nhiệm, nói đi đôi với làm của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, làm việc khoa học trước hết đòi hỏi phải xác định mục tiêu, lộ trình, biện pháp thích hợp và phân công rõ ràng; tránh cách làm đại khái, qua loa, thiếu kiểm tra. Đặt trong yêu cầu hiện nay, “rõ việc” và “rõ thời gian” giúp khắc phục cách giao nhiệm vụ chung chung, không xác định rõ về công việc cần hoàn thành, thời điểm phải hoàn thành và cách thức thực hiện. Khi nhiệm vụ được cụ thể hóa, cấp trên có căn cứ để theo dõi, cấp dưới sẽ chủ động triển khai, đồng thời hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót việc.
Điều đáng chú ý là phương châm này không dừng ở kỹ thuật tổ chức công việc. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng, “6 rõ” có ý nghĩa định vị “địa chỉ của trách nhiệm”, khắc phục tâm lý né tránh, đùn đẩy. Người được giao việc phải nhận rõ nhiệm vụ cụ thể của mình; trách nhiệm chủ trì và phối hợp phải minh bạch, rõ ràng; thẩm quyền phải tương xứng với nhiệm vụ; không thể né tránh hay đùn đẩy trách nhiệm.
Ghi nhớ lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc phải phân công rõ ràng. Mỗi người một việc, việc nào cũng phải có người phụ trách, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng khẳng định: tinh thần ấy đặt ra yêu cầu rất cụ thể đối với công tác tổ chức thực hiện, đã giao việc thì phải rõ người làm, đã trao quyền thì phải rõ thẩm quyền, đã xác định trách nhiệm thì chắc chắn phải có cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả.
“Thời gian qua, phương châm này khắc phục rất hiệu quả “căn bệnh” quan liêu, vô trách nhiệm, xa rời thực tiễn, làm việc đối phó, cầm chừng, dẫn đến sự trì trệ, ách tắc công việc trong cơ quan, tổ chức”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng chia sẻ.
Một khía cạnh khác của “6 rõ” là đưa nguyên tắc “nói đi đôi với làm” chuyển hóa quyết liệt từ nhận thức thành hành động. Theo chuyên gia, "Nói đi đôi với làm" và "nêu gương" là những chuẩn mực đạo đức cách mạng cao quý theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phương châm "6 rõ" là công cụ đắc lực, hiệu quả để cán bộ chủ động tự giác thực hành tinh thần nêu gương, “nói đúng, làm đúng, làm quyết liệt và làm đến cùng”.
Phương châm “6 rõ” buộc những định hướng chung phải được chuyển thành chương trình, đề án, nhiệm vụ có địa chỉ và con số cụ thể; đồng thời đòi hỏi cán bộ phải chủ động thực hành tinh thần nêu gương: nói đúng, viết đúng, làm đúng và làm quyết liệt đến cùng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng phân tích, “rõ sản phẩm” là điểm cuối cùng, đồng thời cũng là phép thử đối với toàn bộ quá trình. Khi đánh giá cán bộ, nếu chỉ căn cứ vào các tiêu chí hình thức như số lượng cuộc họp, độ dày báo cáo hoặc sự có mặt có vẻ “chăm chỉ” bề ngoài … thì khó nhận diện hiệu quả thực chất. Sản phẩm cụ thể, dữ liệu và minh chứng thực tế mới là căn cứ để đánh giá công bằng, khách quan; qua đó khích lệ những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Từ cách nhìn này, “6 rõ” còn gắn trực tiếp với việc củng cố niềm tin của nhân dân. Khi cơ quan giải quyết công việc minh bạch, người dân và doanh nghiệp biết hồ sơ, kiến nghị của mình do ai thụ lý, đang ở giai đoạn nào và khi nào có kết quả, thì sự minh bạch ấy giúp người dân theo dõi được công việc, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ được thực hành bài học gần dân, hiểu dân. Một bộ máy công khai, minh bạch không chỉ giúp công việc thông suốt mà còn góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng hành của xã hội.
Khái quát ý nghĩa của phương châm này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng nhấn mạnh: “Dưới góc nhìn của tư tưởng Hồ Chí Minh, phương châm ‘6 rõ’ không phải là một áp lực hành chính làm công việc nặng thêm, mà trái lại, đó chính là kim chỉ nam giải phóng sức ì bộ máy”.
“Sáu rõ” – từ phương pháp tổ chức công việc đến chuẩn mực văn hóa công vụ
Sáu yếu tố của phương châm “6 rõ” – rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm – không tồn tại riêng rẽ mà có sự liên kết chặt chẽ, tạo thành một chỉnh thể logic trong tổ chức và thực hiện nhiệm vụ. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng, chỉ cần một yếu tố trong phương châm “6 rõ” không được xác định đầy đủ, những yếu tố còn lại cũng khó phát huy hiệu quả, thậm chí khiến công việc không đạt được mục tiêu đề ra.
Trước hết, rõ việc phải đi liền với rõ người. Một nhiệm vụ dù được xác định cụ thể đến đâu nhưng không có người chịu trách nhiệm thực hiện thì vẫn chỉ dừng lại trên văn bản, dễ rơi vào tình trạng tù mù, khó kiểm soát. Khi đã xác định được người và việc, thì lại cần tiếp tục phải làm rõ thời gian hoàn thành. Không có thời hạn cụ thể, nhiệm vụ rất dễ bị kéo dài, hết lần này đến lần khác lùi lại, làm mất cơ hội và ảnh hưởng đến tiến độ chung. Thời gian ở đây không đơn thuần là một mốc hành chính, mà còn thể hiện tính kỷ luật và yêu cầu cao về tiến độ trong thực thi công vụ.
Tuy nhiên, giao đúng người, rõ việc và có thời hạn vẫn chưa đủ, nếu trách nhiệm không được xác định đến cùng. Khi công việc phát sinh sai sót hoặc gặp ách tắc, nếu không rõ ai phải chịu trách nhiệm và ai có trách nhiệm tháo gỡ, thì các cá nhân, bộ phận rất dễ đùn đẩy, quy nguyên nhân cho hoàn cảnh hoặc cho khâu phối hợp. Lúc đó, nhiệm vụ có người thực hiện nhưng lại không có người đứng ra chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng. Rõ trách nhiệm vì thế không chỉ là xác định người được giao việc, mà còn là làm rõ nghĩa vụ của từng cá nhân, đơn vị tham gia quá trình thực hiện, kể cả khi công việc gặp khó khăn, trở ngại.
Một yếu tố khác trong “6 rõ” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là rõ thẩm quyền. Trách nhiệm phải đi đôi với quyền hạn tương ứng. Nếu giao nhiệm vụ nhưng không trao đủ thẩm quyền, cán bộ sẽ khó chủ động xử lý, có thể chần chừ vì sợ sai, phải chờ xin ý kiến hoặc có ý muốn chuyển việc lên cấp trên.
Ở chiều ngược lại, nếu thẩm quyền không được phân định rành mạch, thì tình trạng lạm quyền, chồng lấn, “giẫm chân” lên nhau có thể xảy ra, làm phát sinh xung đột và khiến bộ máy vận hành thiếu thông suốt. Như vậy, rõ thẩm quyền vừa tạo điều kiện để cán bộ chủ động thực hiện nhiệm vụ, vừa là giới hạn cần thiết để kiểm soát quyền lực và ngăn ngừa việc làm vượt quá trách nhiệm được giao.
Sau cùng, mọi khâu phân công, tổ chức và kiểm soát phải hướng tới sản phẩm cụ thể. Nếu nhiệm vụ đã có người phụ trách, có thời hạn, có trách nhiệm và thẩm quyền nhưng không xác định rõ kết quả cần đạt, việc đánh giá rất dễ chỉ dừng ở báo cáo tiến độ, số lượng văn bản hay những nhận xét định tính chung chung. Công việc có thể hoàn tất về mặt thủ tục nhưng chưa chắc tạo ra chuyển biến trong thực tế.
Rõ sản phẩm vì thế là khâu kiểm chứng toàn bộ quá trình thực hiện: nhiệm vụ có hoàn thành hay không, hoàn thành đến đâu và tạo ra kết quả gì.
Từ mối quan hệ đó có thể thấy, “6 rõ” không đơn thuần là sáu yêu cầu kỹ thuật để phân công công việc, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới văn hóa lãnh đạo, quản lý và thực thi công vụ.
Ở phương diện văn hóa lãnh đạo, điều cần thay đổi trước hết là tư duy và cách hành động của người đứng đầu. Lãnh đạo không thể chỉ dừng ở việc ban hành những nghị quyết mang tính định hướng, xác định mục tiêu chung, mà phải chuyển từ “nghị quyết định hướng” sang “nghị quyết hành động”.
“Kiểu tư duy lãnh đạo, quản lý thời bao cấp trước đây thường làm cho con người dễ sa vào đại khái, chung chung, thiếu cụ thể. Hiện nay, phương châm "6 rõ" buộc người lãnh đạo trong kỷ nguyên mới này phải có tư duy khoa học, sát thực tế, có cam kết cao và nêu gương, đồng thời cũng phải dám trao quyền (rõ thẩm quyền), dám giao việc đúng người (rõ người) và không né tránh các khâu kiểm tra, giám sát tiến độ, hành trình công việc đến sản phẩm sau cùng”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng chia sẻ.
Như vậy, ở phương diện văn hóa quản lý, “6 rõ” đặt ra yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý quy trình sang quản trị kết quả. Một công việc không thể được coi là hoàn thành chỉ vì cán bộ đã đi đủ giờ, hồ sơ đã qua đủ các bước hay các thủ tục đã được thực hiện đúng trình tự. Những yêu cầu đó có thể cần thiết, nhưng chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả công việc. Điều quan trọng hơn là nhiệm vụ được giao đã tạo ra sản phẩm gì, kết quả có đạt yêu cầu không và có giải quyết được vấn đề đặt ra hay chưa.
Khi sản phẩm và kết quả trở thành căn cứ đánh giá cụ thể, cách thức quản lý cũng phải thay đổi.
Đối với văn hóa thực thi công vụ, giá trị của “6 rõ” thể hiện ở sự chuyển biến từ tâm thế thụ động, chờ đợi, đùn đẩy sang chủ động nhận việc và theo đuổi trách nhiệm đến cùng. “Đối với cán bộ, công chức, "6 rõ" tạo ra một màng lọc tự giác. Khi mọi thứ đều tường minh, cán bộ không thể "nhận công, đổ lỗi" hay đùn đẩy việc khó. Từ đó hình thành nên lòng tự trọng danh dự nghề nghiệp, tinh thần liêm chính và tác phong làm việc khẩn trương, tôn trọng thời gian”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng nhận định.
Theo chuyên gia, 6 yếu tố của phương châm “6 rõ” có mối quan hệ chặt chẽ, tạo thành một chỉnh thể thống nhất trong tổ chức và thực thi công việc. Nhấn mạnh mối liên hệ giữa các yếu tố này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng khái quát, “6 rõ” không phải là sáu yêu cầu tách rời mà là một chuỗi liên kết 6 “mắt xích” chặt chẽ, trong đó mỗi khâu đều có vai trò đối với kết quả cuối cùng. “Chỉ cần một mắt xích bị mờ hoặc bị lỏng, mục tiêu cuối cùng sẽ khó được như ý. Sự gắn kết không thể tách rời này buộc mọi mắt xích trong bộ máy phải vận hành nhịp nhàng, từ đó biến một quy trình quản lý thông thường trở thành thói quen, nếp nghĩ có tính chất khoa học, hiệu quả và cao hơn cả là trở thành chuẩn mực văn hóa công vụ bền vững”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng khẳng định.