Chủ trương lớn này thể hiện sự chăm lo toàn diện của chính quyền địa phương và ngành y tế đối với cộng đồng. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai ở tuyến cơ sở, nhiều bất cập đã xuất hiện, cần những giải pháp tháo gỡ kịp thời.
Nỗ lực đưa y tế về tận xóm ấp
Mạng lưới y tế cơ sở tại Cà Mau hiện phủ khắp với 64 trạm y tế và 100 điểm trạm. Nhờ hệ thống này, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các xã biên giới biển dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu, nhất là công tác khám sàng lọc sức khỏe cộng đồng.
Theo ông Châu Văn Tạo (75 tuổi, ngụ xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau), chương trình khám sàng lọc rất thiết thực với những người già neo đơn. “Không có xe máy và con cháu ở cùng, tôi phải đi xuồng đến điểm khám. Nhờ điểm khám gần nhà nên tôi hoàn thành việc kiểm tra sức khỏe tổng quát trong chưa đầy một giờ, chứ xa hơn thì chắc tôi đã không đi”, ông Tạo chia sẻ.
Tính đến hết tháng 7, toàn tỉnh Cà Mau hoàn thành khám sức khỏe sàng lọc cho hơn 1,4 triệu người, đạt 65,5% dân số thuộc diện quản lý. Với kết quả này, Cà Mau tạm đứng đầu cả nước trong thực hiện chương trình. Song song với tầm soát trực tiếp, ngành y tế tỉnh đã lập và cập nhật hơn 547.000 sổ sức khỏe điện tử, đạt tỷ lệ hơn 25%. Thông qua chương trình, lực lượng chuyên môn đã phát hiện kịp thời nhiều trường hợp mắc bệnh lý không lây nhiễm phổ biến, như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, bệnh đường hô hấp... Các cơ sở y tế đã tư vấn cho bệnh nhân thay đổi lối sống, chế độ dinh dưỡng, đồng thời đưa vào diện quản lý và điều trị định kỳ.
Phó Giám đốc Sở Y tế Vương Hữu Tiến cho biết: Để tạo thuận lợi tối đa cho người dân, ngành y tế đã linh hoạt tổ chức các điểm khám lưu động ngay tại trụ sở ấp, trung tâm văn hóa hoặc trạm y tế xã. Ngành y tế quyết tâm hoàn thành mục tiêu 100% người dân được khám sàng lọc và kiểm tra sức khỏe định kỳ một lần trong năm 2026 theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.
Hành động vì mục tiêu y tế toàn dân
Dù đạt kết quả bước đầu tích cực, công tác khám sức khỏe sàng lọc toàn dân tại Cà Mau vẫn gặp không ít khó khăn. Tại xã Trần Văn Thời, hoạt động tuyên truyền đã được phủ rộng nhưng qua năm cuộc ra quân, địa phương này mới hoàn thành hơn 20% kế hoạch, tương đương khoảng 8.000 người. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trịnh Việt Khái giải thích: Do xã đã đạt chuẩn an toàn khu cho nên 100% hộ dân có bảo hiểm y tế, dẫn đến tâm lý người dân có thể đi khám bất kỳ lúc nào. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân vẫn giữ thói quen “có bệnh mới đi khám”, hoặc cho rằng việc tầm soát tại xã chỉ mang tính ban đầu, chưa cấp phát thuốc hay điều trị trực tiếp cho nên chưa tham gia.
Bên cạnh rào cản nhận thức, lực lượng y tế cơ sở đang chịu áp lực rất lớn về nhân sự và thiết bị. Đội ngũ tại nhiều trạm y tế mỏng nhưng phải gánh vác khối lượng công việc khổng lồ: Từ lập danh sách, phát thư mời, tổ chức khám đến nhập liệu hồ sơ sức khỏe điện tử. Trong khi đó, máy móc phục vụ khám chuyên sâu còn thiếu, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng đồng bộ việc kết nối dữ liệu. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Khánh Hưng Hồ Thiên Chúa cho biết: Trạm y tế xã hiện chưa đáp ứng được nhân lực chuyên khoa (nội, ngoại, sản) để bảo đảm chẩn đoán, chỉ định cận lâm sàng chính xác. Thiết bị tại trạm cũng thiếu hụt nhiều, ngay cả máy đo điện tâm đồ hay máy siêu âm hiện vẫn chưa có.
Trong báo cáo mới đây gửi Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Y tế đã thẳng thắn nhìn nhận các “điểm nghẽn” như: Hạ tầng đường truyền internet tại một số điểm khám chưa ổn định; nhân lực nhập dữ liệu vừa thiếu, vừa phải đảm nhận khối lượng thông tin quá lớn khiến tiến độ cập nhật Sổ sức khỏe điện tử bị chậm trễ; chưa có cơ chế tài chính ổn định đối với hoạt động khám định kỳ...
Chương trình khám sàng lọc tại Cà Mau bước đầu đã góp phần chuyển biến thói quen của cộng đồng sang “phòng bệnh” chủ động. Để hoàn thành mục tiêu đề ra trong năm 2026, các địa phương đang tiếp tục thông báo lịch khám cụ thể, tổ chức khám trực tiếp tại từng ấp, khóm nhằm mang tiện ích sức khỏe đến tận nhà dân. Tuy nhiên, để chương trình vận hành thường niên và lâu bền, Cà Mau cần giải quyết rốt ráo các khó khăn nội tại về nhân sự, trang thiết bị cho tuyến y tế cơ sở. Sở Y tế cần đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành cơ chế tài chính, hướng dẫn thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ từ nguồn Quỹ Bảo hiểm y tế, tạo cơ sở pháp lý ổn định nhằm duy trì hoạt động khám sàng lọc.
