Các chính phủ phương Tây và đồng minh của họ ở Trung Đông đang lo ngại về sức mạnh ngày càng gia tăng của các nhóm Hồi giáo cực đoan trong cuộc xung đột ở Syria.
Cuối tháng trước, Mỹ đã cam kết sẽ tăng cường cái mà họ gọi là “viện trợ không sát thương” cho lực lượng vũ trang đối lập Quân đội Syria tự do. Tuy nhiên, có những nguồn tin khác không được xác nhận, cho thấy các nhân viên quân sự Mỹ đang huấn luyện cho các nhóm phiến quân thuộc FSA tại nước láng giềng Jordan.
Trong dãy nhà không có gì nổi bật trong một thị trấn vô danh ở Jordan, nhóm phóng viên BBC đã gặp một chỉ huy cao cấp từ FSA. Ông này đã chấp nhận trả lời phỏng vấn của các phóng viên BBC với điều kiện giấu tên. Ông này cho biết: “Các bài học tập trung vào các loại vũ khí nhẹ và trung bình, cũng như súng cối, súng chống tăng RPG”.
Mặc dù viên chỉ huy này không tham gia các khóa huấn luyện nhưng một số lính dưới quyền ông ta đã tham gia và ông cũng đã được yêu cầu cung cấp danh sách các chiến binh để tiến hành đào tạo tiếp trong tương lai. Ông cho biết việc huấn luyện diễn ra tại một cơ sở quân sự ở bên ngoài thủ đô Jordan. Thông tin này cũng được chứng nhận bởi các nguồn tin khác từ FSA cho biết các chiến binh được huấn luyện theo các nhóm tương đối nhỏ, theo các khóa học kéo dài hai tuần.
Chính quyền Joran đã bác bỏ thông tin nói rằng các chiến binh FSA đang được huấn luyện trên lãnh thổ nước này. Còn Washington mặc dù không chính thức bình luận gì về việc này nhưng nhấn mạnh rằng sự trợ giúp của họ đối với FSA chỉ được hạn chế trong các viện trợ “không sát thương”.
Tuy nhiên, các quan chức tại thủ đô của cả hai nước nói trên đều được dẫn lời xác nhận về sự tồn tại của các trại huấn luyện cũng như sự có mặt của các huấn luyện viên Mỹ.
Hồi đầu tháng 4, tờ Thời báo Washington đã tiết lộ những kế hoạch đẩy nhanh tốc độ huấn luyện trong bối cảnh lực lượng nổi dậy đang giành được những thắng lợi ở miền nam Syria.
Còn các nguồn tin tình báo phương Tây đã tiết lộ rằng việc huấn luyện có thể được thực hiện bởi các nhà thầu an ninh tư nhân của Mỹ. Khi được hỏi liệu quân nổi dậy Syria có biết được quốc tịch các huấn luyện viên của họ hay không, viên chỉ huy FSA nói: “Phần lớn các chiến binh đều là người có học vấn; không có gì khó để họ phát hiện được giọng nói Mỹ của huấn luyện viên. Ông ta giảng dạy thông qua một người phiên dịch. Nhưng cách mà ông ta nói cho thấy ông ta là một người Mỹ”.
Nhưng ông này cho biết lính của ông không hài lòng với cấp độ và chất lượng của việc huấn luyện. Ông nói: “Hầu hết các binh lính đều không hài lòng bởi việc huấn luyện chỉ ở mức độ rất đơn giản. Khi họ tham gia lực lượng nổi dậy, họ đã sử dụng rất thành thạo các loại vũ khí nhẹ và trung bình. Họ nói rằng việc huấn luyện không thể giúp khả năng của lực lượng FSA trên chiến trường”.
Tuy nhiên, có những nhóm vũ trang khác ngoài FSA cũng đang sử dụng Jordan như một cơ sở để hướng mục tiêu của họ vào bên trong Syria. Và những mục tiêu này cũng không nhất thiết là trùng hợp với mục tiêu của những người Mỹ.
Thị trấn Ma’an nằm cách thủ đô Amman của Jordan hai giờ lái xe về phía nam, xuyên qua sa mạc. Trong một khu nhà ở ngoại ô thị trấn, các phóng viên BBC đã gặp một trong những lãnh đạo của phong trào hồi giáo cực đoan Salafist, một người đàn ông có tên là Abu Sayyaf.
Tên đầy đủ của gã là Mohammed al-Chalabi. Năm 2004, tên này bị kết tội đã tham gia vào một âm mưu của một nhóm khủng bố có liên hệ với al Qaeda tìm cách tấn công một doanh trại quân đội Jorrdan, nơi có các binh lính Mỹ đóng quân. Sau đó, Chalabi đã bị kết án tử hình. Tuy nhiên, sau đó tên này đã được giảm án và giờ đây gã đã thoát khỏi nhà tù và đang tuyển mộ các thanh niên Jordan để đưa sang Syria chiến đấu cùng với nhóm nổi dậy Hồi giáo có tên là Mặt trận al-Nusra.
Tên này tuyên bố: “Chúng tôi có khoảng 500 chiến binh đang chiến đấu ở Syria”, và nói cho biết thêm rằng đã có khoảng 30 tên đã bị chết. Chalabi tiết lộ: “Tôi nói với các thanh niên rằng việc trợ giúp những người dân Syria là nhiệm vụ của những người Hồi giáo trên khắp thế giới”.
Hồi đầu tháng 4, các chỉ huy từ nhóm al-Nusra đã tuyên bố cam kết trung thành với al-Qaeda. Chalabi nói rằng phong trào Salafist của hắn cũng có cùng mục tiêu với al-Nusra. Gã nói: “Mục tiêu của chúng tôi là một chính phủ Hồi giáo cai trị bằng luật sharia của Chúa. Bất kỳ chế độ nào không thực hiện việc này đều là một sự báng bổ và cần phải bị loại bỏ.
Cho tới nay, FSA và nhóm vũ trang Hồi giáo Mặt trận al-Nusra cùng chia sẻ một mục tiêu chung: loại bỏ Tổng thống Bashar al-Assad. Nhưng một vực thẳm ý thức hệ đã ngăn cách hai nhóm này. Nhiều người còn lo ngại rằng điều này sẽ khiến cuộc xung đột kéo dài thêm.
Chalabi nói: “Chúng tôi hy vọng rằng sự sụp đổ của chế độ ở Damascus sẽ giúp chấm dứt cuộc xung đột ở Syria. Tuy nhiên, tôi có đức tin riêng rằng sau khi chế độ hiện nay ở Syria sụp đổ, sẽ có những trận chiến khác. Xung đột sẽ tiếp tục tồn tại cho tới khi luật của Chúa được thiết lập trên Trái đất”.
“Trên Trái đất ư?”, phóng viên đặt câu hỏi.
“Ở Syria”, Abu Sayyaf sửa lại.
Chính quyền Jordan đang rất chật vật trong việc đối phó với gần nửa triệu người tị nạn đã chạy trốn qua biên giới phía nam của Syria kể từ đầu cuộc nội chiến. Tuy nhiên, nguy cơ các nhóm Hồi giáo chiếm quyền kiểm soát các đường biên giới với Syria, với sự trợ giúp của các chiến binh Salafist ở Jordan, mới là điều mà chính quyền Amman thực sự lo ngại.
Ông Mahmoud Irdaisat, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược tại Học viện Nghiên cứu Quốc phòng Vua Abdullah II ở Amman nói: “Đây là điều cuối cùng mà chúng tôi muốn thấy. Việc xuất hiện những nhóm cực đoan ở Syria sẽ mang lại rất nhiều vấn đề cho chúng tôi trong tương lai gần”.
Nhưng những nỗ lực hiện nay nhằm ngăn chặn sự trỗi dậy của nhóm al-Nusra là quá ít, quá muộn. Viên chỉ huy FSA mà các phóng viên BBC đã gặp nói cho họ biết rằng các nhóm vũ trang thế tục đang bị mất dần các chiến binh vào tay các nhóm Hồi giáo có nhiều tiền hơn, được vũ trang tốt hơn. Viên chỉ huy nói: “Sự thiếu hụt tài chính của chúng tôi đã khiến nhiều người bỏ sang tham gia nhóm al-Nusra. Trước đây, chỉ có khoảng từ 10 đến 15 chiến binh al-Nusra ở trong khu vực của chúng tôi. Giờ đây, con số này phải lên tới hàng nghìn”.
