Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới

Thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế; là đầu tàu tăng trưởng và cực phát triển quan trọng của đất nước. Tuy nhiên, phát triển của Thành phố chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu đặt ra.

Các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và quản trị đô thị chậm được tháo gỡ; chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế; một số vấn đề về xã hội và môi trường chưa được giải quyết hiệu quả.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh cần phát huy vai trò là một đô thị đặc biệt; tiên phong mở đường về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị hiện đại; tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Quan điểm cốt lõi định hình tương lai

Nghị quyết nêu rõ quan điểm đầu tiên là xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị, nhất là Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố với phương châm: "Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì Thành phố Hồ Chí Minh".

Thứ hai, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách đồng bộ, đột phá, vượt trội, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để, tạo điều kiện thúc đẩy đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh trở thành biểu tượng phát triển năng động của Việt Nam trong thế kỷ XXI; nơi hội tụ khát vọng phát triển, năng lực cạnh tranh toàn cầu và tinh thần đổi mới sáng tạo của đất nước; khẳng định vai trò đi trước, làm mẫu; dẫn đầu về kiến tạo thể chế và chất lượng phát triển, chuẩn mực quản trị; là đầu tàu dẫn dắt tăng trưởng, cực đổi mới sáng tạo và hội nhập quan trọng của cả nước.

Thứ ba, xác lập mô hình phát triển mới; huy động sức mạnh tổng hợp, khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, vị trí chiến lược, sớm khẳng định là trung tâm kinh tế-tài chính mạnh, văn hóa giàu bản sắc và nhân văn, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển của khu vực Đông Nam Á và châu Á, có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế-xã hội với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Thứ tư, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thành phố đoàn kết, gương mẫu, trong sạch, vững mạnh toàn diện, tiêu biểu về năng lực lãnh đạo, đổi mới sáng tạo, kỷ luật công vụ và sức chiến đấu để thực hiện sứ mệnh phát triển Thành phố. Xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới, có tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, trình độ cao, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Thứ năm, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn Thành phố, vai trò chủ thể của nhân dân trong mọi quyết sách phát triển Thành phố. Nhân dân là người đầu tiên thụ hưởng thành quả của sự phát triển bền vững của Thành phố; lấy sự hài lòng, cuộc sống ấm no và hạnh phúc của nhân dân là thước đo hiệu quả lãnh đạo.

Xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ

Trong đó, Nghị quyết chỉ rõ, Thành phố phát triển kinh tế, xã hội, môi trường, văn hóa, liên kết vùng và quản trị đô thị hiện đại dựa trên nền tảng kinh tế tri thức, chuyển đổi số, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp. Phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất.

Đồng thời, Thành phố phải tiên phong về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thành phố, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển, kinh tế tầm thấp, kinh tế bạc.

Quản trị Thành phố thông minh trên cơ sở dữ liệu; xây dựng, tăng cường năng lực làm chủ hệ thống cơ sở nghiên cứu khoa học, công nghệ mạnh, tập trung cho công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng sạch, công nghệ vật liệu mới, công nghệ cho kinh tế biển, kinh tế xanh.

Phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo mang tầm quốc gia, thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động nghiên cứu, phát triển, ưu tiên thu hút các dự án đầu tư có công nghệ mới, hiện đại, thân thiện với môi trường….

Cùng với đó, Thành phố sẽ phát triển mạnh kinh tế biển theo hướng đa ngành, hiện đại và bền vững, tập trung vào cảng biển, logistics và dịch vụ hàng hải quốc tế, dầu khí, năng lượng, du lịch biển, đảo chất lượng cao và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao.

Hình thành trung tâm kinh tế biển quốc gia với kinh tế hàng hải và logistics, dầu khí-năng lượng-năng lượng tái tạo, du lịch và đô thị biển phát triển theo hướng bền vững, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, hướng tới vai trò đầu tàu kinh tế biển của cả nước.

Thành phố cũng hình thành các trung tâm tài chính, logistics tầm khu vực và quốc tế. Xây dựng Thành phố trở thành trung tâm dịch vụ lớn của cả nước và khu vực với các ngành dịch vụ cao cấp, hiện đại. Song song đó, sẽ nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp theo hướng nông nghiệp công nghệ cao.

Phát triển nông nghiệp đô thị, sinh thái. Hoàn thiện các chuỗi giá trị ngành hàng nông nghiệp chủ lực. Xây dựng nông thôn phát triển toàn diện, bền vững gắn với đô thị hóa.

Xây dựng thể chế đột phá, vượt trội

Để hiện thực hóa các quan điểm, mục tiêu đề ra, một trong những nhóm nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu đó là xây dựng thể chế đột phá, vượt trội phát triển Thành phố trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng và ban hành Luật Đô thị đặc biệt nhằm tạo thể chế đặc biệt vượt trội, khung pháp lý đồng bộ, phù hợp, trở thành "đột phá của đột phá", tạo điều kiện thuận lợi nhất cho Thành phố Hồ Chí Minh khai thác tối đa hiệu quả tiềm năng, thế mạnh, huy động mọi nguồn lực tăng tốc, phát triển nhanh và bền vững.

Đồng thời, phân cấp, phân quyền triệt để cho Hội đồng nhân dân Thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố trong các lĩnh vực (trừ các nội dung về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo), tăng cường thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu các cấp gắn liền với cơ chế kiểm soát quyền lực.

Thành phố chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, bộ, ngành trong một số lĩnh vực theo phân quyền hoặc khi chưa có quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn của Thành phố. Thành phố được ưu tiên lựa chọn áp dụng các quy định pháp luật thuận lợi hơn đối với các lĩnh vực theo đặc thù của địa phương.

Bên cạnh đó, Thành phố tiếp tục thực hiện các cơ chế, chính sách mang tính đột phá và ưu tiên bố trí nguồn ngân sách nhà nước trung hạn và hằng năm (dự toán và tăng thu thực hiện) để Thành phố chủ động có đủ nguồn lực tài chính đầu tư cho phát triển các dự án hạ tầng trọng điểm và nâng cao phúc lợi của người dân.

Đặc biệt, Thành phố được chủ động thí điểm cơ chế, chính sách mới, thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) hoặc khác với quy định của pháp luật; xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng chung, khuyến khích những tiêu chuẩn, quy chuẩn tiến bộ, vượt trội hơn quy chuẩn quốc gia và các địa phương khác.

Thành phố quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự cho phép thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh và mô hình phát triển mới; xây dựng cơ chế bảo vệ người tham gia thử nghiệm; chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ.

Triển khai xã hội hóa có kiểm soát một số khâu chuyên môn trong giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, cho phép huy động các tổ chức tư vấn, dịch vụ công đủ điều kiện tham gia thực hiện, bảo đảm rút ngắn thời gian, hiệu quả, không tăng biên chế với chi phí dịch vụ theo quy định của cơ quan có thẩm quyền, công khai, minh bạch và bảo đảm quyền lựa chọn của người dân, doanh nghiệp.

Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu

Nghị quyết đã xác định rõ 8 nhiệm vụ giải pháp chủ yếu bao gồm:

1. Xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.

2. Xây dựng thể chế đột phá, vượt trội phát triển Thành phố trong kỷ nguyên mới

3. Quy hoạch phát triển Thành phố với tầm nhìn dài hạn, ổn định, thích ứng với biến đổi khí hậu

4. Huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển Thành phố nhanh và bền vững

5. Xây dựng đô thị đặc biệt phát triển văn minh hiện đại, chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân

6. Phát triển toàn diện văn hóa, con người Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, xứng đáng với Thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu.

7. Bảo đảm quốc phòng, an ninh; nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế

8. Xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thành phố trong sạch, vững mạnh