Phát triển đa dạng các sản phẩm nông nghiệp ở Sa Pa

Đến xã Tả Phìn, một điểm du lịch hấp dẫn của huyện Sa Pa với phong cảnh đẹp, có nhiều nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc Dao đỏ và Mông, chúng tôi được Phó Chủ tịch UBND xã Lý Láo Lở cho biết, nơi đây chính là "thủ phủ" hoa địa lan của huyện Sa Pa, một ngành sản xuất đang mang lại thu nhập cao cho nông dân. Xã có sáu thôn, thì hầu hết người dân đều trồng lan, với hơn 500 hộ tham gia. Chính vì có hiệu quả kinh tế nên mặc dù mỗi năm chỉ trồng được một vụ, cần vốn lớn, công sức bỏ ra nhiều, song người dân nơi đây vẫn đầu tư để trồng loại cây này. Hiện nay, trong xã đã có nhiều hộ gia đình có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ nghề trồng lan. Khi thời tiết thuận lợi, có những hộ như gia đình các ông Lý Phù Nhàng, Vương Xuân Phương… thu nhập lên tới hàng tỷ đồng mỗi năm. Hiện nay, chính quyền xã Tả Phìn có chủ trương quy hoạch, hỗ trợ cho người dân phát triển mạnh nghề trồng lan. Xã hiện có Hợp tác xã Bắc Nga bao tiêu mỗi năm từ 2.000 đến 3.000 chậu lan cho các hộ dân. Nhờ đó, người trồng hoa lan càng yên tâm, đầu tư phát triển sản xuất theo hướng bền vững. Theo Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sa Pa Nguyễn Tiến Thành, toàn huyện hiện nay, sản xuất bình quân mỗi năm khoảng 85.000 chậu, giò hoa lan các loại, trong đó có 65.000 chậu hoa địa lan kiếm hồng hoàng. Hoa địa lan kiếm hồng hoàng phát triển mạnh tại thị trấn Sa Pa, các xã Tả Phìn, Sa Pả và một số xã khác đã góp phần làm tăng thu nhập cho các hộ sản xuất là đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2015, toàn huyện đã bán ra thị trường hơn 10.000 chậu hoa lan loại này, thu nhập đạt khoảng 30 tỷ đồng. Huyện đang tiến hành xây dựng thương hiệu hoa Sa Pa.

Cùng với việc phát triển tốt cây lan phục vụ thị trường trong và ngoài tỉnh, huyện Sa Pa đang thực hiện chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn. Bước đầu huyện đã thành lập vùng trồng rau, quả an toàn tập trung ở các xã Trung Chải, Tả Phìn và thị trấn Sa Pa. Hiện nay, toàn huyện có khoảng 200 ha trồng rau, sản xuất hơn 23 nghìn tấn rau/năm và là một trong những huyện có diện tích, sản lượng trồng rau an toàn lớn nhất tỉnh Lào Cai. Bên cạnh đó, với diện tích 2.000 m2 trồng theo mô hình sản xuất rau, hoa nhà kính, nhà lưới đã cho doanh thu từ 300 đến 400 triệu đồng/ha. Sắp tới, mô hình này sẽ được huyện nhân rộng lên khoảng hơn 6.800 m2. Do điều kiện khí hậu thuận lợi, trong những năm qua, rau Sa Pa đã được người tiêu dùng ưa chuộng, đặc biệt huyện có lợi thế sản xuất được các loại rau trái vụ như bắp cải, su hào, súp lơ... có thể trồng vào vụ hè thu (trong khi các vùng khác chỉ trồng được vụ đông), do vậy rau trái vụ tại Sa Pa có giá trị kinh tế rất cao. Hiện nay huyện đã xây dựng nhãn hiệu tập thể "Su su Sa Pa" và đang xây dựng nhãn hiệu "Rau an toàn Sa Pa".

Phát triển cây dược liệu cũng đang là thế mạnh của địa phương. Sa Pa phát triển cây dược liệu tốt, đa dạng về loài và chủng loại nhờ điều kiện đất đai, khí hậu, nhiệt độ thuận lợi. Diện tích dược liệu trồng trên địa bàn huyện có 75 ha, trong đó cây Atisô là 65 ha, cây dược liệu khác 10 ha như đương quy, xuyên khung, bạch chỉ, bạch truật, vân mộc hương... Công ty TNHH MTV Traphaco Sa Pa đã đầu tư một nhà máy chế biến, sản xuất Atisô và một số sản phẩm dược liệu khác như chè dây, giảo cổ lam... tại thị trấn Sa Pa. Thu nhập từ trồng cây Atisô đạt từ 100 triệu đến 150 triệu đồng/ha/năm.

Một thế mạnh nữa của Sa Pa hiện nay là phát triển cây ăn quả ở những khu vực có địa hình, thời tiết thuận lợi. Hiện nay, trên địa bàn huyện Sa Pa đã có 490 ha cây ăn quả (320 ha cây ăn quả truyền thống của địa phương, 170 ha cây ăn quả giống mới), trong đó có 350 ha cây ăn quả cho thu hoạch sản lượng 800 tấn/năm. Trong giai đoạn 2010 - 2015, huyện đã hỗ trợ trồng mới 156 ha cây ăn quả tại các xã Sa Pả, Tả Phìn, Hầu Thào, San Sả Hồ, Lao Chải, Tả Van, thị trấn Sa Pa. Tại các xã Nậm Sài, Nậm Cang hiện cũng đã hình thành vùng sản xuất các giống cây ăn quả có múi như cam sành, cam V2, chanh đào và cây dưa hấu, kết quả bước đầu cho thấy một số giống cây này đã phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng các xã trên địa bàn huyện Sa Pa và cho kết quả tốt.

Cùng với việc phát triển hiệu quả, bền vững các loại cây trồng, huyện đã xây dựng nhiều mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm, nuôi trồng thủy sản cho năng suất, chất lượng tốt, góp phần phát triển đa dạng các sản phẩm nông nghiệp. Phó Chủ tịch UBND huyện Sa Pa Lê Tân Phong cho biết, thực hiện đề án tái cơ cấu kinh tế nông, lâm nghiệp giai đoạn 2016 - 2020, huyện tập trung vào năm lĩnh vực trồng trọt; chăn nuôi; thủy sản; lâm nghiệp; thủy lợi. Bên cạnh đó, huyện cũng chỉ đạo sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khai thác các tiềm năng khí hậu, thổ nhưỡng, đẩy mạnh phát triển sản xuất những sản phẩm chủ lực có tỷ trọng lớn và lợi thế của huyện, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân...

Huyện Sa Pa phấn đấu đến năm 2020 đưa tổng sản lượng cây lương thực có hạt đạt 19.500 tấn; sản xuất 300 ha lúa chất lượng cao; hình thành vùng sản xuất cây trồng ứng dụng công nghệ cao đạt 600 ha. Ðưa 170 ha cây dược liệu vào sản xuất quy mô lớn, cải tạo và trồng bổ sung 80 ha, trồng mới 110 ha cây ăn quả, nâng tổng diện tích cây ăn quả toàn huyện lên 680 ha. Phấn đấu đạt mục tiêu hơn 10% số hộ nông dân chăn nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa...