Không chỉ xác lập danh tính pháp lý, đây còn là cơ sở để người yếu thế từng bước tiếp cận đầy đủ quyền công dân và chính sách an sinh xã hội.
Niềm vui từ những tờ giấy khai sinh đầu tiên
Trong hội trường nhỏ của Trung tâm Bảo trợ xã hội thành phố Huế, niềm vui hiện rõ trên gương mặt những người lần đầu tiên được cầm trên tay giấy khai sinh của mình.
Sau nhiều tháng phối hợp rà soát, xác minh giữa các cơ quan chức năng, Sở Tư pháp thành phố Huế phối hợp Trung tâm Bảo trợ xã hội (Trung tâm), Ủy ban nhân dân phường Kim Long và các đơn vị liên quan tổ chức trao giấy khai sinh cho 15 người đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại Trung tâm. Đây là những trường hợp đầu tiên được xác lập giấy tờ hộ tịch gốc sau nhiều năm không có thông tin pháp lý đầy đủ về nhân thân.
Trong số những người được nhận giấy khai sinh, anh Hồ Văn Phơi (sinh năm 1991) là một trong những người đặc biệt nhất. Vào Trung tâm từ năm 2011 do mắc bệnh tâm thần, anh từng trải qua quãng thời gian dài với nhiều biến cố. Khi sức khỏe dần ổn định, việc không có giấy khai sinh vẫn là rào cản khiến anh gặp nhiều trở ngại trong cuộc sống. Cầm tờ giấy khai sinh trên tay, anh Phơi nghẹn ngào chia sẻ: “Hôm nay được cầm giấy khai sinh trên tay, tôi rất vui và xúc động, nó giúp tôi thấy mình được công nhận, có thêm niềm tin và hy vọng để ổn định cuộc sống”.
Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Huế Nguyễn Văn Hưng cho biết, đăng ký khai sinh không chỉ là thủ tục hành chính mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. “Giấy khai sinh là nền tảng xác lập nhân thân và thực hiện các quyền công dân. Khi có giấy khai sinh, các trường hợp tại Trung tâm sẽ thuận lợi hơn trong việc cấp mã định danh cá nhân, căn cước công dân, bảo hiểm y tế và tiếp cận các chính sách an sinh xã hội”, ông Hưng nhấn mạnh.
Theo ông Ngô Duy Bình, Giám đốc Trung tâm Bảo trợ xã hội thành phố Huế, đây là lần đầu tiên những người đang được chăm sóc tại Trung tâm được trao giấy khai sinh thông qua sự phối hợp đồng bộ của các cơ quan chức năng. “Trước đây, do không có giấy tờ hộ tịch, nhiều người gặp khó khăn trong khám, chữa bệnh và hưởng các quyền lợi liên quan. Những giấy khai sinh hôm nay mở ra cơ hội để họ từng bước tiếp cận các quyền lợi chính đáng của mình”, ông Bình chia sẻ.
Gian nan hành trình xác minh nhân thân
Đằng sau 15 tờ giấy khai sinh đầu tiên là hành trình bền bỉ kéo dài nhiều tháng của các cơ quan chức năng nhằm tìm lại danh tính cho những con người tưởng như đã bị đứt đoạn thông tin nhân thân. Theo Sở Tư pháp, cuối năm 2025, đơn vị nhận được đề nghị phối hợp từ Công an thành phố về việc đăng ký khai sinh cho các trường hợp đang được chăm sóc tại Trung tâm Bảo trợ xã hội. Khó khăn lớn nhất là phần lớn các trường hợp đều không có giấy tờ tùy thân, không có hồ sơ hộ tịch hoặc thông tin nhân thân quá ít ỏi. Nhiều trường hợp chỉ nhớ mang máng tên tuổi, quê quán hoặc người thân, khiến việc xác minh phải thực hiện qua nhiều cơ quan, địa phương trong và ngoài thành phố Huế. Ngày 20/1/2026, Sở Tư pháp chủ trì cuộc họp với các đơn vị liên quan để thống nhất phương án thực hiện. Sau đó, Ủy ban nhân dân thành phố Huế ban hành Công văn số 2464 ngày 13/2/2026, thống nhất chủ trương đăng ký khai sinh cho những người đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại Trung tâm.
Ông Nguyễn Ngọc Phước, Trưởng phòng Phổ biến giáo dục pháp luật và Hành chính tư pháp, Sở Tư pháp cho biết, việc xác minh nhân thân cho từng trường hợp là quá trình hết sức khó khăn. “Khi chưa có giấy khai sinh và giấy tờ hộ tịch, nhiều người gần như không thể tiếp cận đầy đủ chế độ an sinh xã hội, bảo hiểm y tế hay thực hiện các thủ tục hành chính liên quan”, ông Phước chia sẻ.
Hiện Ủy ban nhân dân phường Kim Long đang thực hiện đăng ký khai sinh cho 134 trường hợp tại Trung tâm Bảo trợ xã hội. Trong đó, 15 trường hợp đầu tiên đã hoàn thành thủ tục và được trao giấy khai sinh. Qua rà soát, vẫn còn 22 trường hợp đã được xác minh nhưng thông tin chưa đầy đủ và 29 trường hợp chưa có cơ sở xác minh rõ ràng. Dù vậy, các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục nỗ lực tìm kiếm manh mối để hoàn thiện hồ sơ cho những trường hợp còn lại.
Thời gian tới, Sở Tư pháp sẽ chủ trì xây dựng kế hoạch đăng ký khai sinh, cấp mã định danh cá nhân và căn cước công dân cho các đối tượng đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở trợ giúp xã hội trên địa bàn. Sở tiếp tục phối hợp Công an thành phố, ngành y tế, cơ quan bảo hiểm xã hội và chính quyền địa phương để tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện thủ tục hộ tịch cho các trường hợp còn lại.
Mỗi giấy khai sinh được trao là kết quả của quy trình pháp lý, sự khẳng định quyền công dân. Với những người yếu thế đang được chăm sóc tại các cơ sở bảo trợ xã hội, đó là “tấm giấy thông hành cuộc đời”, mở ra cơ hội hòa nhập cộng đồng và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.
