Ở đơn vị bắn rơi máy bay B-52 giữa lòng Hà Nội

Ðây chính là biểu tượng Chiến thắng “Hà Nội - Ðiện Biên Phủ trên không” - niềm tự hào của người dân Hà Nội nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Chiến công này thuộc về Tiểu đoàn 72, Trung đoàn tên lửa 285 Anh hùng.

Chúng tôi có mặt tại Trung đoàn 285, Sư đoàn 363 - Quân chủng Phòng không - Không quân (PK-KQ) giữa lúc đơn vị đang sôi nổi thi đua lập thành tích chào mừng kỷ niệm 45 năm Chiến thắng “Hà Nội - Ðiện Biên Phủ trên không” (18-12-1972 - 18-12-2017). Thượng tá Ngô Quốc Việt, Chính ủy Trung đoàn 285, chia sẻ: Tự hào với truyền thống chiến đấu mưu trí, dũng cảm của các thế hệ đi trước, đặc biệt là những chiến công oanh liệt trong Chiến dịch 12 ngày đêm bảo vệ Hà Nội, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn đã và đang ra sức thi đua phát huy truyền thống, phấn đấu xây dựng đơn vị ngày càng vững mạnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Tại Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285 tổ chức buổi nói chuyện truyền thống, thành phần là đông đảo cán bộ, chiến sĩ trong toàn đơn vị. Nội dung xoay quanh tầm vóc, ý nghĩa lịch sử của Chiến thắng “Hà Nội - Ðiện Biên Phủ trên không”; nhất là chiến công xuất sắc của Tiểu đoàn 72 khi hạ gục chiếc B-52 đầu tiên rơi giữa lòng Hà Nội. Bằng chất giọng trầm ấm, lôi cuốn, Thượng tá Ngô Quốc Việt đã làm sống lại trận đánh của 45 năm về trước: Tháng 12-1972, với Chiến dịch Linebacker II, đế quốc Mỹ chủ trương đưa miền bắc Việt Nam trở về “thời kỳ đồ đá”.

Tại chiến dịch này, Mỹ đã sử dụng máy bay chiến lược B-52 ném bom rải thảm xuống Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên và các mục tiêu khác ở miền bắc. Nằm trong đội hình chiến đấu của Sư đoàn 363, Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285 được giao nhiệm vụ đánh địch bảo vệ TP Hải Phòng. Nhằm tăng cường lực lượng bảo vệ Thủ đô Hà Nội, Bộ Quốc phòng đã điều hai Tiểu đoàn tên lửa 71 và 72 (Trung đoàn 285) từ Hải Phòng nhanh chóng cơ động lên Hà Bắc, phối hợp chiến đấu với Sư đoàn 361, tăng cường đánh địch bảo vệ Hà Nội. Nhận rõ vinh dự, trách nhiệm bảo vệ Thủ đô, dưới sự chỉ huy của Trung đoàn phó Nguyễn Ðình Lâm và Phó Chính ủy Lê Phương Châm, cả hai tiểu đoàn vượt qua mọi khó khăn, khẩn trương hành quân chiếm lĩnh các trận địa Hà Liễu, Ðại Chu (Hà Bắc) đúng kế hoạch, bảo đảm an toàn.

Đêm 27-12, địch sử dụng 105 lần máy bay B-52 và 90 lần máy bay chiến thuật vào đánh ba khu vực: Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên. Thực hiện mệnh lệnh của Sư đoàn 361, Trung đoàn phó Nguyễn Ðình Lâm giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn 71 đánh tốp B-52 từ phía bắc Tam Ðảo xuống, Tiểu đoàn 72 đánh từ hướng đông nam vào khu vực Văn Ðiển, Giáp Bát. Kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 72 gồm: Tiểu đoàn trưởng Phạm Văn Chắt, Sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng và các trắc thủ: Trần Ðăng Khoa, Nguyễn Ðức Chiêu, Nguyễn Văn Tuyên. Cả ba trắc thủ đều là sinh viên đại học.

Trong xe chờ đánh địch, cả kíp chiến đấu đã lặng người đi khi nghe Tiểu đoàn trưởng Phạm Văn Chắt thông báo địch dùng máy bay B-52 hủy diệt cả dãy phố Khâm Thiên, đánh sập Bệnh viện Bạch Mai, làm hàng trăm người chết và bị thương. Tiểu đoàn trưởng còn nhắc nhở, anh em phải bình tĩnh chiến đấu, xác định đúng mục tiêu, phải quyết tâm lập công bắn rơi máy bay Mỹ để trả thù cho đồng đội và những người dân vô tội.

23 giờ 3 phút, ra-đa phát hiện có một tốp B-52 tiến về hướng Hà Nội. Tiểu đoàn 72 nhận lệnh vào cấp 1. Tiểu đoàn trưởng ra lệnh cho kíp chiến đấu phát sóng sục sạo phát hiện mục tiêu. Sau ba lần phát sóng kiểm tra, giải nhiễu vẫn cơ động ổn định. Bằng kinh nghiệm, Tiểu đoàn trưởng Phạm Văn Chắt xác định, đây chính là B-52. Ông ra lệnh phóng đạn theo phương pháp vượt trước nửa góc, với hai quả đạn cách nhau sáu giây. Sau mấy giây, trên bầu trời Hà Nội bùng lên một vầng sáng chói lòa. Chiếc máy bay B-52 bị tên lửa của Tiểu đoàn 72 bắn cháy rơi xuống Thủ đô như một bó đuốc khổng lồ. Phần thân của nó rơi xuống hồ Hữu Tiệp làng Ngọc Hà, còn đuôi và cánh thì rơi xuống đường Hoàng Hoa Thám gần đó.

Khi nghe thông báo: Mục tiêu đã bị tiêu diệt, cả trận địa lặng đi trong khoảnh khắc rồi vỡ òa niềm vui chiến thắng. Cả kíp chiến đấu ôm nhau reo hò, rồi lại cùng nhau hướng mắt về phía bầu trời Hà Nội. Ðây là chiếc B-52 duy nhất còn nguyên bom, đạn; chúng chưa kịp gây tội ác thì đã bị bắn hạ. Vì thế, Tiểu đoàn 72 còn được mệnh danh là “Ðơn vị bắt sống chiếc B-52”. Ngay sáng 28-12-1972, Ðại tướng Võ Nguyên Giáp đã có mặt tại hiện trường, ông khen ngợi Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285: Ðây là trận đánh thắng B-52 đặc biệt xuất sắc…”.

Thượng tá Ngô Quốc Việt dừng lời giây lát, cả đơn vị vừa tự hào, vừa thán phục thế hệ cha anh đã mưu trí, dũng cảm, kiên cường dám đánh, quyết đánh và quyết thắng. Ðối với Tiểu đoàn 72 hôm nay, tự hào với truyền thống của đơn vị, với tinh thần đoàn kết quyết tâm cao, trong nhiều năm qua, Tiểu đoàn luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhất là nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời, bảo vệ vững chắc mục tiêu được giao, nhiều năm liền đơn vị đạt vững mạnh toàn diện và quyết thắng. Hằng năm, kíp chiến đấu của Tiểu đoàn tham gia diễn tập, hội thao bắn đạn thật tại Trường bắn TB-1 đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, diệt mục tiêu, giành cờ “Ðơn vị bắn giỏi”. Ðó là một trong những thành tích cụ thể, thiết thực chào mừng kỷ niệm 45 năm Chiến thắng “Hà Nội - Ðiện Biên Phủ trên không”, cũng là viết tiếp chiến công trong thời bình của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn tên lửa 72 Anh hùng.

Tròn 45 năm đã trôi qua, nơi xác chiếc B-52 nằm lại đã được ghi nhận và trở thành di tích quốc gia. Những người lính trực tiếp chiến đấu năm xưa người còn, người mất, nhưng trận đánh đêm 27-12-1972 sẽ mãi đi vào lịch sử. Chiến công này không chỉ góp phần làm nên Chiến thắng “Hà Nội - Ðiên Biên Phủ trên không”, mà còn tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của Ðoàn Nam Triệu Anh hùng.