Những vấn đề đặt ra trong lập lại trật tự đô thị tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh (Kỳ 1)

Bài 1: Kiên trì vận động, quyết liệt xử lý

Đánh giá về công tác lập lại TTĐT tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh thời gian qua, nhiều ý kiến cho rằng, kết quả lớn nhất là tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động của các cấp, các ngành và người dân về việc xây dựng đô thị văn minh. Có được kết quả này là do sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, lấy vận động, tuyên truyền là chính, kiểm tra, xử lý quyết liệt, nhưng phù hợp với tình hình thực tế.

Duy trì tiêu chí “bốn không”

Một năm qua, Ban Chỉ đạo 197 (có nhiệm vụ thực hiện chỉ đạo của các cơ quan T.Ư và thành phố về công tác bảo đảm trật tự, trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị, văn minh đô thị) các cấp cùng hệ thống chính trị của TP Hà Nội đã nỗ lực vào cuộc, thực hiện lập lại TTĐT theo ba bước, với phương châm kiên trì, bài bản, không rầm rộ, làm đến đâu chắc đến đó.

Trước khi chính thức triển khai, Chủ tịch UBND các quận, huyện gửi thư ngỏ tới các hộ dân, tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn, kêu gọi mọi người chung tay giữ gìn TTĐT, vệ sinh môi trường, góp phần xây dựng Thủ đô văn minh. Chính quyền các cấp sau khi rà soát địa bàn, đề nghị các hộ dân ký cam kết tự giác chấp hành, những hộ vi phạm phải khắc phục hậu quả, trả lại nguyên trạng hè phố. Nếu hộ nào không tự giác, lực lượng cảnh sát khu vực thông báo hình thức xử lý vi phạm và tiến hành xử lý. Nhờ sự vào cuộc của các cấp chính quyền, sự đồng thuận của người dân, bộ mặt Thủ đô có chuyển biến tích cực.

Các trục đường xuyên tâm thành phố gồm: Hàng Bài - Phố Huế - Bạch Mai, Chu Văn An - Tôn Đức Thắng - Nguyễn Lương Bằng - Sơn Tây, Nguyễn Trãi - Trần Phú - Quang Trung, Tràng Thi - Điện Biên Phủ - Trần Phú - Kim Mã - Cầu Giấy - Xuân Thủy, Văn Cao - Liễu Giai - Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng, Hàng Đào - Hàng Ngang - Đồng Xuân - Hàng Giấy… duy trì tiêu chí “bốn không” gồm: Không có rác thải; không mái che, mái vẩy, bục bệ, quảng cáo rao vặt; không lấn chiếm, sử dụng vỉa hè sai quy định; không để xe sai quy định.

Anh Nguyễn Vũ, chủ cửa hàng kinh doanh số 90 phố Đồng Xuân cho biết: Các lực lượng chức năng của phường thường xuyên nhắc nhở nên gia đình tự giác chấp hành, không bày hàng hóa ra hè phố, khách đến mua hàng đều được chỉ dẫn gửi phương tiện tại các điểm trông giữ của quận, bảo đảm an toàn, chấp hành đúng quy định. Nhiều tuyến phố như: Tràng Tiền, Hàng Khay, Tràng Thi, Lê Thái Tổ, Kim Mã, Việt Hưng, Nguyễn Sơn… không chỉ ngăn nắp, sạch sẽ, phong quang, mà còn được các hộ dân, cơ quan, đơn vị treo các giỏ hoa tươi hoặc làm các bồn hoa trước cửa nhà, tạo nét đẹp văn minh, thanh lịch cho không gian đô thị.

Những ngày này, đi qua các tuyến phố Nguyễn Hữu Huân, Triệu Việt Vương, Nguyễn Đình Thi tập trung nhiều hàng cà-phê, giải khát, người tham gia giao thông không còn bức xúc với cảnh hàng quán bày bàn, ghế cho khách ngồi uống cà-phê trên vỉa hè, ô-tô, xe máy để ngổn ngang cả trên hè và dưới lòng đường như trước. Tại các phường có các khu tập thể cũ như Thành Công, Quỳnh Mai, Kim Liên, Trung Tự… lâu nay vẫn là những điểm "nóng" về TTĐT vì có nhiều chợ cóc, chợ tạm lấn chiếm các lối đi, các lực lượng chức năng đã nhắc nhở, giải tỏa các điểm lấn chiếm, tình trạng vi phạm đã giảm đáng kể.

Các quận Long Biên, Ba Đình nhờ có hạ tầng đô thị tốt và công tác quản lý nền nếp, luôn duy trì vị trí tốp đầu về công tác này, nhưng có địa bàn xa trung tâm, hạ tầng còn nhiều khó khăn, vệ sinh môi trường nhiều hạn chế như quận Bắc Từ Liêm, huyện Thanh Trì cũng nỗ lực chấn chỉnh vi phạm, tạo chuyển biến đáng ghi nhận. Bí thư Huyện ủy Thanh Trì Trần Văn Khương cho biết, huyện đã tuyên truyền vận động các hộ dân sinh sống dọc hai bên bờ sông Tô Lịch, sông Nhuệ tự giác tháo dỡ gần 480 công trình, khơi thông dòng chảy, đào đắp ta-luy bờ sông, làm đường giao thông ven sông, kết hợp trồng hoa, cây xanh tạo cảnh quan môi trường sạch đẹp.

Tại TP Hồ Chí Minh, tuyến đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa chạy dọc quận 1, quận 3 với nhiều nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, cửa tiệm, quán xá… giờ đây đã khang trang sạch đẹp, xe cộ để ngăn nắp, lối đi cho người đi bộ rộng rãi. Bà Hương, chủ quán phở Hương Xưa, đường Võ Thị Sáu (quận 3) cho biết: Gia đình đã bố trí người trông giữ xe, hôm nào khách đông, bảo vệ sẽ đưa xe đi gửi, bảo đảm an toàn và giữ được mỹ quan đô thị. Ông Thắng, chủ cửa hàng buôn bán đồ chơi cho trẻ em (đường Hai Bà Trưng, quận 3) cũng cho biết: Những ngày qua, các quận, huyện đồng loạt ra quân lập lại trật tự lòng lề đường, vỉa hè; cho nên khi được cán bộ phường đến tuyên truyền, vận động là gia đình chấp hành ngay.

Tại các quận ven đô như Bình Tân, Tân Phú, quận 7, quận Thủ Đức… công tác lập lại TTĐT cũng có chuyển biến rõ nét. Phó Chủ tịch UBND quận Bình Tân Nguyễn Gia Bình cho biết: Hằng tuần, ông cùng tổ công tác của quận, phường kiểm tra các tuyến đường để xử lý, nhắc nhở người dân về hành vi lấn chiếm vỉa hè. Tại khu vực đường Tên Lửa và Vành Đai Trong, phường Bình Trị Đông B, nơi có hàng loạt các hộ kinh doanh quán nhậu, cà-phê lấn chiếm vỉa hè, lực lượng chức năng tháo dỡ, yêu cầu các chủ cơ sở không được tái phạm.

Tại các tuyến đường chính ở quận 7 như: Lê Văn Lương, Nguyễn Thị Thập, Phạm Hữu Lầu… hiện không còn tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Phó Chủ tịch UBND quận 7 Phạm Gia Vượng cho biết: Quận kết hợp vừa tuyên truyền, vận động, xử phạt và tìm các chỗ đậu xe cho người dân. Cho đến nay, hầu hết người dân đều có ý thức giữ gìn văn minh, TTĐT, số trường hợp vi phạm ngày càng ít đi.

Rõ người, rõ việc, rõ địa bàn, rõ trách nhiệm

Qua triển khai việc lập lại TTĐT, một số địa phương đã sáng tạo cách làm hiệu quả, phù hợp với đặc điểm tình hình dân cư trên địa bàn, nâng cao hiệu quả công tác quản lý TTĐT.

Thượng tá Đỗ Hồng Minh - Phó Trưởng Công an quận Đống Đa (Hà Nội) cho biết, đơn vị đã phân công, phân cấp với phương châm “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn, rõ trách nhiệm”. Từ chỉ huy công an quận đến công an các phường đều được phân công rõ địa bàn phụ trách. Cảnh sát trật tự, cảnh sát khu vực, công an phường thực hiện việc khoán quản tuyến phố, số nhà theo chuyên đề. Sau khi lực lượng công an quận tiến hành các bước theo quy định sẽ giao trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan, đoàn thể, cá nhân… theo địa bàn, lĩnh vực được phân công. Đồng thời, công an phường phối hợp với lực lượng tự quản cắm chốt để chống tái vi phạm, tái lấn chiếm.

Thực tế cho thấy nếu chỉ “khoán trắng” việc lập lại TTĐT cho lực lượng công an thì kết quả khó bền vững, bởi lực lượng này không thể có mặt thường xuyên để kiểm tra, nhắc nhở vi phạm, mà phải có sự phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền cơ sở và các đoàn thể. Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch UBND phường Quang Trung (quận Đống Đa, Hà Nội) Nguyễn Anh Tuấn cho biết, sau khi khảo sát, lấy ý kiến ở cơ sở, phường đã thành lập mười tổ trật tự đô thị ở mười khu dân cư, do Bí thư chi bộ làm tổ trưởng, cảnh sát khu vực và các ngành, đoàn thể làm thành viên thường xuyên đi kiểm tra, nhắc nhở các trường hợp vi phạm. Nếu hộ nào cố tình vi phạm, tổ này sẽ lập biên bản, chuyển Công an phường, rồi gửi tiếp lên UBND phường để xử lý. Bám sát cơ sở, rõ quy trình, rõ trách nhiệm như vậy, cho nên tình hình đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Phó Chủ tịch UBND quận 7 (TP Hồ Chí Minh) Đào Gia Vượng cho biết, lãnh đạo quận đã giao các tuyến đường cho các đoàn thể chịu trách nhiệm giữ gìn. Ở mỗi khu phố đều ký cam kết không để người dân tái lấn chiếm vỉa hè. Việc làm này được thực hiện nghiêm túc từ các chủ hộ kinh doanh hoặc người cho thuê kinh doanh là đảng viên. Bản cam kết được chuyển về chi bộ khu phố để theo dõi, nhắc nhở. Các chủ hộ là đoàn viên, hội viên của các đoàn thể thì bản cam kết được chuyển về phường và các chi hội ở khu phố để đôn đốc, theo dõi, làm cơ sở để cuối năm đánh giá đảng viên, đoàn viên, hội viên có hoàn thành nhiệm vụ hay không.

Cũng như các lĩnh vực công tác khác, ở địa bàn nào người đứng đầu sốt sắng, sát sao thì công việc được thực hiện nghiêm túc. Quận Cầu Giấy (Hà Nội) là địa bàn hiện chịu nhiều áp lực về quản lý TTĐT bởi mật độ dân số đông, hạ tầng chưa hoàn chỉnh, chưa kể còn có công trường thi công tuyến đường sắt đô thị Nhổn - Ga Hà Nội chạy qua. Để bảo đảm trật tự, mỹ quan đô thị ở địa bàn phức tạp này, quận đã thành lập tổ kiểm tra do Phó Bí thư Quận ủy làm tổ trưởng, thường xuyên, đột xuất đi kiểm tra, rà soát. Sau khi kiểm tra, vào sáng thứ bảy hằng tuần, lãnh đạo quận giao ban với lãnh đạo phòng, ban chuyên môn, các phường, trực tiếp nhắc nhở các địa bàn còn vi phạm, quy trách nhiệm cho lãnh đạo phường, đồng thời yêu cầu các đơn vị chấn chỉnh, khắc phục ngay.

Tại TP Hồ Chí Minh, từ 5 giờ sáng hằng ngày, lãnh đạo quận Bình Tân xuống đường nhắc nhở người dân không lấn chiếm vỉa hè. Sở dĩ phải đi vận động, kiểm tra vào sáng sớm vì trên địa bàn quận có nhiều hộ kinh doanh ăn sáng và là thời điểm nhiều phương tiện lưu thông qua lại gây ùn tắc. Ngoài ra, vào buổi sáng nhiều chủ nhà chưa đi làm, cán bộ quận có thể gặp trực tiếp nhắc nhở.

Một cách làm khác khá hiệu quả đó là áp dụng công nghệ trong công tác quản lý TTĐT. Để công tác chỉ đạo được thường xuyên, kịp thời, các cán bộ của quận Cầu Giấy (Hà Nội) lập nhóm tin nhắn trên điện thoại. Cán bộ nào đi đường, bắt gặp những khu vực có rác thải đổ bừa bãi, kinh doanh bán rong… sẽ chụp ảnh, gửi tin nhắn trong nhóm và yêu cầu cán bộ tại địa bàn đó xử lý ngay. Thường chỉ sau 15 đến 30 phút là lực lượng chức năng có mặt, xử lý vi phạm và chụp ảnh, báo cáo việc khắc phục qua tin nhắn của nhóm.

Tại quận Bình Tân (TP Hồ Chí Minh), vào sáng sớm, Đội Quản lý trật tự đô thị quận nhắn tin các hộ dân, nhắc nhở việc bảo đảm mỹ quan đô thị, không lấn chiếm vỉa hè. Đa số người dân khi nhận tin nhắn đều tự tháo dỡ, thu dọn các vật dụng lấn chiếm vỉa hè. Một số quận, huyện khác ở TP Hồ Chí Minh thực hiện việc xử phạt lấn chiếm lòng đường vỉa hè qua ca-mê-ra giám sát. Tại phường 12 (quận 5), trước đây ca-mê-ra an ninh chỉ có đường truyền về Công an phường, Công an quận, nhưng nay để giám sát kỹ và xử lý nghiêm nạn lấn chiếm vỉa hè, phường đã lắp thêm 92 ca-mê-ra từ nguồn xã hội hóa, truyền về UBND phường.

Theo Chủ tịch UBND phường 12 Trần Phương Nam, từ ngày áp dụng hình thức này, tình trạng lấn chiếm vỉa hè giảm rõ rệt. Người dân ý thức hơn trong việc giữ gìn TTĐT. Quận Bình Thạnh xây dựng phần mềm “Bình Thạnh trực tuyến” ứng dụng vào việc quản lý, điều hành trong lĩnh vực đô thị thông qua thiết bị điện tử cầm tay. Ứng dụng này cho phép người dân phản ánh về lấn chiếm lòng lề đường, vệ sinh môi trường, xây dựng không phép... Người dân chỉ cần chụp ảnh, nhập địa chỉ vi phạm, chọn hành vi vi phạm rồi gửi tin. Lập tức, hình ảnh vi phạm sẽ tự động chuyển đến Chủ tịch UBND phường nơi vi phạm, lãnh đạo quận và các phòng ban để chỉ đạo xử lý, theo dõi kết quả xử lý. Cách làm này đơn giản nhưng hiệu quả, bởi không cần ra quân rầm rộ như trước mà lực lượng chức năng vẫn có thể giám sát toàn bộ địa bàn về trật tự đô thị, người dân cũng ý thức hơn, không lấn chiếm vỉa hè.

Nhờ các biện pháp nêu trên, đến nay, 788 tuyến đường chính tại TP Hồ Chí Minh (chiếm 55%) có chuyển biến tốt; 609 tuyến đường (chiếm 42%) có chuyển biến. Tại Hà Nội, tuy chưa có con số chính xác, nhưng theo đánh giá của người dân Thủ đô, tình hình đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tình trạng chiếm dụng lòng đường, hè phố giảm hẳn, nhất là tại các tuyến phố có nhiều hàng ăn, cà-phê, bia hơi...

(Còn nữa)