Nhiều bản án hành chính ở Bà Rịa - Vũng Tàu chậm được thi hành

Bản án có hiệu lực vẫn... kiến nghị

Theo báo cáo của UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, trong tổng số 38 bản án, quyết định của tòa án phải thi hành trong ba năm, từ 2015 đến 2017, tỉnh vẫn tồn tại 14 vụ việc chưa được thi hành, trong đó có những vụ việc kéo dài nhiều năm nay. Đơn cử như vụ kiện yêu cầu UBND tỉnh hủy Quyết định số 2581/QĐ-UBND ngày 21-5-2004 về giải quyết tranh chấp giữa bà Lê Thị Cường và bà Nguyễn Thị Vịnh. Ngày 17-12-2013, TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có Bản án hành chính sơ thẩm số 09/2013/HCST, trong đó chấp nhận yêu cầu khởi kiện và tuyên hủy Quyết định 2581/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. UBND tỉnh sau đó có đơn kháng nghị phúc thẩm gửi Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP Hồ Chí Minh. Ngày 6-5-2014, Tòa phúc thẩm đã ra Quyết định số 62/2014/HCPT-QĐ đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với vụ kiện này. Như vậy, Bản án hành chính sơ thẩm số 09/2013/HCST nêu trên đã có hiệu lực pháp luật. Thế nhưng, sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, trong các năm từ 2014 đến 2017, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có hàng loạt các văn bản gửi Viện KSND tối cao, TAND tối cao đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm. Tuy nhiên, cả hai cơ quan này đều cho rằng, không có cơ sở kháng nghị giám đốc thẩm. TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũng có văn bản yêu cầu UBND tỉnh phải thi hành án nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự. Tuy nhiên, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vẫn phớt lờ các yêu cầu này.

Không những thế, ngày 27-2-2018, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vẫn tiếp tục có văn bản kiến nghị gửi các cơ quan chức năng tiến hành xem xét lại vụ việc. Một luật gia nhiều năm kinh nghiệm cho biết, với những bản án có hiệu lực như đã nêu, thì trách nhiệm duy nhất của cơ quan hành chính nhà nước là sớm tự nguyện thi hành, bởi vụ việc đã hết thời hiệu kiến nghị từ rất lâu rồi.

Tương tự, trong vụ kiện hành chính của Hội đồng Thanh lý và giải thể pháp nhân Ngân hàng thương mại cổ phần Vũng Tàu - VCSB với UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, về việc công nhận quyền sử dụng đất cho VCSB đối với diện tích 4.613,2 m² ở số 141 Bình Giã (nay là số 198), phường 8, TP Vũng Tàu, ngày 9-3-2015, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP Hồ Chí Minh đã có Bản án hành chính phúc thẩm số 19/2015/HC-PT ra phán quyết hủy Quyết định hành chính số 522/QĐ-UBND ngày 2-2-2007 của Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu về việc "thu hồi 4.613,2 m² đất tại đường Bình Giã, phường 8, TP Vũng Tàu, do Công ty Du lịch dịch vụ dầu khí Việt Nam không có nhu cầu sử dụng đất và tự nguyện trả lại đất", buộc "UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thực hiện thủ tục công nhận quyền sử dụng đất cho VCSB đối với diện tích 4.613,2 m²" đất này. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, bản án đã có hiệu lực pháp luật, qua thời hiệu kháng nghị giám đốc thẩm, nhưng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vẫn "phớt lờ" việc thi hành án, cố tình kéo dài bằng việc... kiến nghị và chờ ý kiến chỉ đạo "của các cấp có thẩm quyền".

Sẽ gây thiệt hại cho Nhà nước

Trong báo cáo giải trình của UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với các đoàn giám sát của Quốc hội, cũng như với các cơ quan chức năng liên quan, tỉnh cho rằng, do "công tác thi hành án hành chính chủ yếu liên quan đến đất đai, lĩnh vực vốn phức tạp và nhiều bất cập về pháp lý, việc khắc phục hậu quả từ các quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai trước đây, đặc biệt là liên quan đến giao đất, đền bù, giải tỏa, trả lại đất... thường qua nhiều giai đoạn, mất rất nhiều thời gian, hiện trạng việc quản lý sử dụng đất đã thay đổi qua nhiều chủ sử dụng nên việc trả lại đất thực tế khó thi hành".

Tuy nhiên, qua theo dõi từng vụ việc chậm thi hành án cho thấy, nếu chính quyền địa phương tiếp tục trì hoãn việc thi hành án thì thiệt cho ngân sách nhà nước sẽ ngày càng lớn, bởi chi phí thi hành án ngày càng tăng và việc thi hành án sẽ ngày càng khó khăn, phức tạp. Đồng thời, trong các bản án đều ghi rõ, "kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án, nếu bên phải thi hành chậm thực hiện nghĩa vụ nêu trên, thì còn phải chịu lãi suất cơ bản tương ứng với thời gian và số tiền chậm trả". Thí dụ như vụ kiện hành chính của VCSB với UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, về việc công nhận quyền sử dụng đất cho VCSB đối với diện tích 4.613,2 m² (đã nêu ở trên). Ngay sau khi bản án được tuyên, UBND tỉnh đã có cuộc họp yêu cầu các sở, ngành, địa phương cho ý kiến tham mưu nên hay không nên kiến nghị, kháng nghị giám đốc thẩm. Ngày 29-9-2015, Sở Tư pháp tỉnh, cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh về việc thực thi pháp luật, có Văn bản số 2166/STP-QLXL VPHC nhận định: "Việc đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm theo tham mưu của cơ quan được cử tham gia tố tụng tại hai cấp tòa là chưa có căn cứ vững chắc". Nếu ngay sau khi nhận được văn bản tham mưu này, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tiến hành gặp gỡ, đối thoại và tìm giải pháp thi hành án thì vụ việc có lẽ đã sớm được giải quyết. Tiếc rằng, tỉnh vẫn tiếp tục kiến nghị khiến việc thi hành án không thể thực hiện được.

Trong buổi làm việc mới đây với Đoàn giám sát của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, các ý kiến đều cho rằng, khi bản án đã có hiệu lực pháp luật thì phải nghiêm túc thi hành. Việc kéo dài thời gian thi hành án không chỉ làm cho việc thi hành án thêm phức tạp, tăng chi phí thi hành, mà còn ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của các bên đương sự.

Trên thực tế, các bên đương sự đều hiểu rõ những khó khăn, phức tạp trong việc thi hành án và luôn có thiện chí đối thoại để tìm kiếm một giải pháp hài hòa, vừa bảo đảm lợi ích giữa các bên, vừa tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các cơ quan hành chính trong việc thi hành án.

Thực tế cho thấy, trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, việc phát sinh các vụ kiện hành chính là khó tránh khỏi. Việc giải quyết nhanh, hiệu quả các vụ kiện hành chính vừa thể hiện tính nghiêm minh, bình đẳng giữa người dân và các cơ quan hành chính, người đứng đầu cơ quan hành chính các cấp, trước pháp luật, vừa là cơ hội để nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức các cấp. Kéo dài hoặc chậm thi hành các vụ kiện hành chính không chỉ khiến cho vụ việc thêm phức tạp, khó khăn trong công tác thi hành, mà còn làm giảm lòng tin của người dân vào sự nghiêm minh, cầu thị của chính quyền các cấp.