Người Mỹ lên tiếng khi báo cáo về chất độc da cam gây ung thư bị quân đội "ỉm" đi

Nghiên cứu tiêu tốn 140 triệu đô-la này nhằm vào những quân nhân của không lực Hoa Kỳ tham gia rải chất diệt cỏ trong hàng loạt các phi vụ được gọi là "Operation Ranch Hand" đã được dùng làm cơ sở để bồi thường cho hàng ngàn cựu chiến binh Mỹ và sẽ kết thúc vào 30-9 tới.

Theo thông tin đệ trình lên Ủy ban tư vấn, bảng phân tích cho thấy gia tăng gấp đôi tỷ lệ ung thư trong những cựu chiến binh nhiễm chất da cam cao. Không quân Mỹ không có kế hoạch công bố những tìm kiếm về ung thư mới trong các báo cáo của mình hoặc trên bất cứ tạp chí khoa học nào. Trong một hội nghị ở Maryland, Thiếu tá Karen Fox đã phải nói về điều này với Ủy ban tư vấn dân sự trước những chất vấn mạnh mẽ và liên tục trong suốt buổi họp cuối cùng của Ủy ban này hôm 7-9-2006.

Michael Stoto, Chủ tịch Ủy ban, Giáo sư đại học Tổng hợp Georgetown nói, những phân tích mới này bao gồm "những phát hiện quan trọng tiềm tàng "về sức khỏe các nhân viên không lực đã rải chất diệt cỏ trong Chiến tranh Việt Nam. Theo Stoto, phiên điều trần rất "thẳng thắn". Ông nói: "Khi nó cho thấy sự phát hiện quan trọng, song dường như lại bị che đậy, thì điều đó không đem lại uy tín cho công trình nghiên cứu". Tuy nhiên Stoto sau đó nói trong cuộc điều trần rằng, lẽ ra ông ta không nên dùng từ "bị che đậy".

Phỏng vấn trong giờ nghỉ, Stoto nói rằng, thảo luận đã được hâm nóng bởi những câu hỏi. Một tuần trước cuộc gặp, tờ Greenville News chất vấn ông về tình trạng của các dữ liệu chưa công bố. Theo tài liệu này (có sự khác biệt với những số liệu do Việt Nam công bố chính thức - BT), "quân đội Mỹ đã rải 18 triệu gallons chất diệt cỏ xuống 3,6 triệu ha lãnh thổ miền Nam Việt Nam từ 1962 đến 1971 để phá hủy mùa màng và nơi trú ẩn của Việt Cộng và phát quang những nơi sẽ là căn cứ của Mỹ. Phần lớn số hóa chất này là chất da cam có chứa dioxin gây ung thư. Chất da cam và các chất diệt cỏ khác một số trong đó chứa dioxin được đặt tên theo mầu sắc của các thùng kẻ vạch có sức chứa khoảng 55 gallons".

Các cựu binh đang kiện về các vấn đề sức khỏe mà họ nói là do chất da cam đã bắt đầu đòi bồi thường vào cuối những năm 70 thế kỷ trước và Quốc hội Mỹ đã tài trợ cho đề tài nghiên cứu Ranch Hand để điều tra các tác động của chất diệt cỏ tới sức khỏe. Nghiên cứu này cũng được biết đến dưới cái tên Nghiên cứu sức khỏe Không quân bắt đầu vào năm 1982. Mặc dù nghiên cứu này kết thúc nhằm phục vụ không quân, song Viện nghiên cứu Thuốc muốn Chính phủ phải giữ những bộ hồ sơ dữ liệu và bảo quản lạnh những mẫu sinh học của khoảng 1.000 cựu binh Ranch Hand đã tham gia rải chất độc và khoảng 2.000 nhân viên hàng không đối chứng không tham gia rải chất diệt cỏ.

Một báo cáo của IOM (Viện thuốc trực thuộc Viện Hàn lâm quốc gia Hoa Kỳ) mới đây nói rằng, các tài liệu là rất có giá trị và phải được nghiên cứu thêm. Các nhà khoa học của không quân chưa bao giờ công bố bằng chứng khoa học nào về bệnh ung thư trong bất cứ báo cáo dự báo nghiên cứu nào rút ra từ những người tham gia thử nghiệm cứ ba đến năm năm một lần. Ðề tài nghiên cứu Ranch Hand cũng không chịu công bố bất cứ dữ liệu nào về việc phát hiện sự gia tăng ung thư do chất dioxin   cho đến khi có phân tích mới, và đó là chủ đề của cuộc thảo luận cuối tuần qua trong cuộc họp của Ủy ban tư vấn.

Phân tích đó cho thấy sự tăng gấp đôi ca ung thư trong số những cựu binh tham gia dự án nghiên cứu Ranch Hand là những người có nồng độ dioxin in cao nhất trong huyết thanh. Các thành viên của ủy ban đã biết về phát hiện này nhờ công trình do Joel Michalek, một nhà khoa học dân sự của đề tài nghiên cứu Ranch Hand nghiên cứu từ thời kỳ đầu, và điều tra cơ bản của nó đã tiến hành được 14 năm.

Stoto nói trong cuộc phỏng vấn một tuần trước cuộc họp rằng, các phân tích ung thư mà Michalek trình bày trước ủy ban vào tháng 6-2005 "thực sự cần phải được xuất bản". Các phân tích dữ liệu của Michalek cho thấy, ung thư tăng lên kèm theo sự có mặt của dioxin. Các phân tích độc lập khác cũng cho thấy bệnh tiểu đường trong số các cựu binh tham gia đề tài nghiên cứu Ranch Hand nặng hơn trước.

Michalek, người không dự cuộc họp này nói với báo chí là ông đã tiến hành những phân tích của mình trước khi rời bỏ không quân vào tháng 5-2005 để trở thành giáo sư tại Trung tâm khoa học sức khỏe tại San Antonio thuộc Ðại học Tổng hợp Texas. Ông nói, ông muốn sử dụng cách tiếp cận tương tự để khảo sát hàng loạt kết quả về sức khỏe khác trong đề tài nghiên cứu Ranch Hand. Fox, người kế tục Michalek với tư cách là điều tra chính lại nói với ủy ban tư vấn là bà đã nghi ngờ các phân tích của Michalek: "Tôi không nghĩ lại có giả thuyết đó trước khi ông ấy bắt đầu nghiền ngẫm dữ liệu này". Song Michalek không đồng ý khi phản bác lại: "Chúng tôi cố gắng lật lại mọi giả định và thông tin nội bộ có liên quan của chúng ta về cuộc chiến tranh này để một lần nữa kiểm tra lại những giả thuyết đang bị che giấu cho rằng sự hiện diện của chất da cam có thể liên quan tới hiểm họa ung thư. Tôi hy vọng rằng người nắm giữ thông tin mới sẽ tìm ra cách cung cấp cho các nhà nghiên cứu khác cách tiếp cận các công cụ nghiên cứu để những phương pháp và kết quả này có thể được xem xét kỹ càng".

Còn Michalek nói, ông ta đã thương thuyết với Maurice Owens một giám đốc dự án Khoa học quốc tế đang chịu trách nhiệm hoàn tất hợp đồng phân tích dữ liệu cho các báo cáo nghiên cứu của đề tài nghiên cứu Ranch Hand. Owens đã nói với tờ Greenville News rằng: "Người ta đã quyết định rằng, làm việc với Michalek sẽ là một cuộc xung đột về lợi ích bởi ông ta là một nhà khoa học phục vụ Không lực Hoa Kỳ. Michalek nói ông ta đã làm theo lệnh và đã xóa các dữ liệu của đề tài nghiên cứu Ranch Hand do ông nắm giữ".

Trewind, một cựu binh chiến tranh Việt Nam nói trong một cuộc phỏng vấn rằng, các phân tích về ung thư mới được xuất bản là rất quan trọng đối với các cựu chiến binh - những người đến giờ vẫn không được bồi thường vì bệnh ung thư và các bệnh tật khác liên quan đến thời kỳ phục vụ tại Việt Nam. Ở Mỹ, Ðạo luật chất Da cam năm 1991 đưa ra một danh mục bồi thường. Nhóm đầu tiên là bệnh ung thư gan, bướu thịt và bệnh về da. Ðạo luật này cũng cho phép Viện Hàn lâm Quốc gia đánh giá dữ liệu về mặt khoa học và mặt dược tính về các tác động của sự hiện diện dioxin tới những nghiên cứu, chủ yếu trong dân thường.

Dựa vào những nghiên cứu này, Bộ các cựu binh Mỹ đã bổ sung 9 loại bệnh, trong đó bệnh tiểu đường và ung thư đường hô hấp bao gồm cả ung thư thanh quản, ung thư tuyến tiền liệt và viêm cột sống. Trong số những bệnh NAS đang nghiên cứu vẫn chưa bao gồm trong danh sách là ung thư xương, u ác tính, ung thư tinh hoàn, ung thư bàng quang, ung thư vú và nguy hiểm nhất là bệnh máu trắng. Bộ các cựu binh không còn giữ các số liệu thống kê về khiếu kiện về chất da cam bởi vì hàng loạt vấn đề thí dụ như các cựu binh đang đề nghị phải có nhiều loại hình bồi thường cho mỗi yêu cầu:

Tờ Sandiego Union Tribune viết, từ năm 1988 rằng, có 92.276 đơn kiện chất da cam do các cựu binh đệ trình lên, trong đó 5.908 người trong số họ đã được đồng ý. Funderburk đã nhận được bôi thường theo hình thức hóa đơn thanh toán hằng tháng. Song ông nghĩ rằng đó là không công bằng khi hàng ngàn các cựu binh Việt nam khác đang đau đớn vì ung thư mà không được một sự giúp đỡ nào từ phía Mỹ.

Trewind Phó trưởng nhóm nghiên cứu và là Hiệu trưởng Trường đại học Tổng hợp Kansas State nói các nghiên cứu và kết luận về bệnh ung thư do sự hiện diện của chất da cam ở Việt Nam gây ra có thể được công bố ở mọi nơi.

SONG HÀ                          
(Tổng hợp từ báo chí Mỹ tháng 9-2006)