Trước thực trạng này, ngành giáo dục và lực lượng công an đã đồng loạt triển khai các biện pháp khẩn cấp, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường-gia đình-người học nhằm ngăn chặn loại tội phạm nguy hiểm trên không gian mạng.
Các vụ “bắt cóc online” với thủ đoạn tinh vi
Giữa tháng 10/2025, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh phát đi thông báo khẩn, yêu cầu các cơ sở giáo dục trên toàn thành phố phối hợp triển khai chiến dịch chống “bắt cóc trực tuyến” khi loại tội phạm này đang gia tăng nhanh chóng nhắm trực tiếp vào học sinh, sinh viên.
Theo ghi nhận của Phòng Cảnh sát hình sự Công an Thành phố Hồ Chí Minh, đến cuối năm 2025, cơ quan chức năng ghi nhận 77 vụ “bắt cóc online”. Trong đó, các lực lượng đã giải cứu thành công 52 vụ, 13 vụ nạn nhân tự thoát sau 24 giờ.
Các đối tượng không còn sử dụng những chiêu trò cũ như giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát một cách đơn giản, mà chuyển sang khai thác sâu tâm lý, đặc biệt là ước mơ du học và tâm lý hiếu học của giới trẻ.
Một trong những vụ việc điển hình xảy ra ngày 28/10. Ông H.N.L. trình báo việc con gái là H.K.L. (sinh năm 2006, sinh viên) bị lừa đảo và mất liên lạc. Trước đó, nữ sinh này yêu cầu gia đình chuyển 1 tỷ đồng để “đóng lệ phí và chứng minh tài chính” cho chương trình “học bổng du học Canada”.
Tin tưởng con, gia đình đã chuyển tiền. Sau đó, H.K.L. tiếp tục chuyển toàn bộ số tiền này vào tài khoản khác theo hướng dẫn của các đối tượng. Khi được giải cứu tại một phòng trọ ở phường Tăng Nhơn Phú, nữ sinh cho biết mình bị thao túng tâm lý, tin rằng đang thực hiện thủ tục du học hợp pháp.
Tương tự, nữ sinh N.C.M.T. (sinh năm 2007) bị các đối tượng dụ dỗ tham gia “học bổng du học Trung Quốc”. Gia đình đã chuyển tổng cộng 3,45 tỷ đồng cho con để làm thủ tục. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền này tiếp tục bị chuyển vào tài khoản của đối tượng lừa đảo.
Không dừng lại ở đó, các đối tượng còn sử dụng hình ảnh nhạy cảm để đe dọa gia đình, yêu cầu thêm 200 triệu đồng nếu không muốn phát tán.
Trong một vụ việc khác, gia đình một nam sinh 20 tuổi tại Lâm Đồng nhận được cuộc gọi yêu cầu chuyển 600 triệu đồng tiền chuộc. Trước đó, nam sinh bị một người xưng là “cán bộ viện kiểm sát” gọi điện, thông báo liên quan đến đường dây rửa tiền và buộc phải “hợp tác điều tra”.
Nam sinh bị yêu cầu di chuyển liên tục, thuê phòng khách sạn, cắt đứt liên lạc với gia đình và chuyển tổng cộng 129 triệu đồng vào “tài khoản bảo mật”. Khi được giải cứu, nạn nhân vẫn trong trạng thái hoảng loạn, tin rằng mình đang tham gia một cuộc điều tra thật.
Nâng cao “đề kháng” trước các nguy cơ
Qua các vụ việc, cơ quan điều tra nhận định tội phạm “bắt cóc online” thường sử dụng một kịch bản chung gồm nhiều bước. Đầu tiên là thao túng tâm lý. Đối tượng giả danh cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin cá nhân chính xác để tạo niềm tin, sau đó đe dọa hoặc dụ dỗ nạn nhân.
Tiếp theo là cô lập. Nạn nhân bị yêu cầu rời khỏi nơi ở, thuê phòng trọ hoặc khách sạn, không được liên lạc với gia đình, bạn bè. Sau đó là dàn dựng hiện trường. Nạn nhân bị ép quay video, chụp hình trong trạng thái bị trói, bị hành hạ, hoặc gửi tin nhắn theo kịch bản nhằm khiến gia đình tin rằng con mình bị bắt cóc thật. Cuối cùng, các đối tượng tống tiền gia đình với số tiền lên đến hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng.
Để nâng cao ý thức cảnh giác đến phụ huynh, học sinh, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu các trường đẩy mạnh tuyên truyền về nguy cơ, thủ đoạn của tội phạm mạng; hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa, xử lý tình huống. Đồng thời, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động mô phỏng thực tế để nâng cao khả năng ứng phó.
Đại tá Trần Hồng Minh, Phó Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Lực lượng công an cũng thành lập tổ điều tra đặc biệt về “bắt cóc online” từ ngày 1/8, với nhiệm vụ tiếp nhận tin báo và xử lý nhanh các vụ việc. Người dân được khuyến cáo liên hệ ngay khi có dấu hiệu nghi vấn để được hỗ trợ kịp thời.
Từ thực tiễn các vụ việc, Công an thành phố nêu ra các giải pháp nhằm phòng ngừa hiệu quả loại tội phạm này. Trước hết, đối với học sinh, sinh viên, cần nâng cao nhận thức về an toàn mạng. Trong đó, cần hiểu Cơ quan công an không làm việc qua điện thoại hay mạng xã hội, không yêu cầu chuyển tiền hoặc gặp mặt tại nơi vắng vẻ.
Tiếp đó, các học sinh, sinh viên cần kiểm chứng thông tin. Mọi chương trình học bổng, du học phải được xác minh qua website chính thức của trường, đại sứ quán hoặc Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tuyệt đối không tin vào lời mời gọi trên mạng xã hội.
Các em cũng không tự ý tách khỏi gia đình. Khi nhận được yêu cầu bất thường, cần thông báo ngay cho cha mẹ, nhà trường hoặc cơ quan chức năng.
Đối với phụ huynh, cần giữ liên lạc thường xuyên với con em, đặc biệt khi có dấu hiệu bất thường. Không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại hoặc tin nhắn nếu chưa xác minh.
Theo các chuyên gia, việc đưa nội dung giáo dục kỹ năng phòng chống tội phạm mạng vào chương trình chính khóa và ngoại khóa cũng được xem là giải pháp lâu dài, giúp học sinh, sinh viên có “miễn dịch” trước các chiêu trò lừa đảo.
Trước thực tế hiện nay, tình trạng “Bắt cóc online” không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã trở thành một dạng tội phạm có tổ chức, sử dụng công nghệ cao và đánh vào tâm lý con người. Những vụ việc đã diễn ra là hồi chuông cảnh báo rõ ràng.
Để ngăn chặn hiệu quả, không thể chỉ dựa vào lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc đồng bộ của toàn xã hội. Khi mỗi học sinh biết cảnh giác, mỗi phụ huynh biết kiểm chứng và mỗi nhà trường chủ động giáo dục kỹ năng, “chiếc bẫy online” sẽ không còn đất sống.
