Phần lớn các cơ sở này sản xuất giống cá nước ngọt với chủng loại đa dạng, phong phú. Tuy nhiên, việc bảo đảm chất lượng con giống ổn định, bền vững đang là bài toán đặt ra đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản trong vùng.
Với mục tiêu sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt khoảng 850.000 tấn/năm, hiện nhu cầu về giống cá nước ngọt tại vùng Đồng bằng sông Hồng là rất lớn và có xu hướng tăng dần. Trong nuôi trồng thủy sản, chất lượng con giống là yếu tố quyết định thành công. Khi không thể chủ động được nguồn giống sẽ dẫn đến những khó khăn trong kiểm soát chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh xuất khẩu, định vị thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và xây dựng chỉ dẫn địa lý cho vùng nuôi.
Theo nhu cầu của thị trường, thời gian qua, các hộ nuôi thủy sản tại Đồng bằng sông Hồng có xu hướng chuyển từ các giống cá truyền thống sang nuôi các loài đặc sản, có giá trị thương phẩm cao như cá lăng, cá trắm, chép giòn. Tuy nhiên, việc mua con giống đối với những loại cá đặc sản đang gặp nhiều khó khăn do khan hiếm và không bảo đảm chất lượng, nguồn gốc. Anh Trần Hoàng Nam ở xã Tân Kỳ, thành phố Hải Phòng cho biết, gia đình anh có 6 mẫu ao dùng để nuôi cá hàng hóa theo hướng thâm canh, trong đó chủ yếu là các loài cá đặc sản. Tuy nhiên, việc mua con giống gặp rất nhiều khó khăn, dẫn đến lỡ thời vụ hoặc mua phải con giống không đạt chất lượng.
Giống như anh Nam, nhiều hộ nuôi cá đặc sản lồng bè tận dụng mặt nước của các lòng hồ thủy điện, trên các sông suối của tỉnh Phú Thọ cũng đang “loay hoay” với bài toán con giống. Ông Đoàn Văn Minh, một trong những hộ nuôi cá khu vực lòng hồ thủy điện Hòa Bình cho biết, việc thiếu nguồn cung giống cá rô phi, cá nheo ổn định cùng môi trường nước không bảo đảm chất lượng là những thách thức lớn đối với người nuôi cá. Do vậy, các ngành chức năng cần có chính sách cụ thể để phát triển các trung tâm cung cấp con giống thủy sản bảo đảm về số lượng và chất lượng, nhằm đáp ứng nhu cầu của các hộ nuôi trồng.
Các chuyên gia về thủy sản cho biết, những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng, số lượng và hiệu quả sản xuất giống thủy sản là nguồn gen, công nghệ và kỹ thuật sản xuất giống. Trong khi đó, hiện nay, nhiều cơ sở ương, bán con giống không đăng ký với cơ quan chức năng cho nên cơ quan quản lý nhà nước không có cơ sở để xác định chất lượng, nguồn gen đối với con giống của các cơ sở sản xuất này, gây ảnh hưởng nhiều đến quyền lợi của người nuôi khi đưa vào sản xuất những giống thủy sản kém chất lượng.
Trên thực tế, thời gian qua, nhiều giống thủy sản được nghiên cứu, kết quả cho thấy phù hợp điều kiện thời tiết, tập quán nuôi trồng cũng như đáp ứng nhu cầu của thị trường với giá trị kinh tế cao. Vừa qua, sau quá trình nghiên cứu của Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, cá rô phi chính là đối tượng nuôi rất phù hợp và cần được khuyến khích phát triển tại khu vực Đồng bằng sông Hồng trong thời gian tới.
Hiện nay, Viện đã nghiên cứu đánh giá hai loại giống cá rô 78 và cá rô phi đỏ có nhiều ưu thế vượt trội như thời gian sinh trưởng ngắn, tỷ lệ sống cao. Tuy nhiên, cần các chính sách hỗ trợ, đầu tư từ Nhà nước, các doanh nghiệp để sản xuất những giống cá này ở quy mô lớn. Vì trên thực tế, phần lớn con giống cá rô phi đơn vị phải nhập từ nước ngoài do trong nước không đủ nguồn cung cấp có uy tín, bảo đảm chất lượng.
Lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ước tính diện tích tiềm năng có thể phát triển nuôi trồng thủy sản tại Đồng bằng sông Hồng rất lớn, với hơn 160.000 ha, trong đó hơn 82% là diện tích nuôi nước ngọt. Ngoài ra, toàn vùng còn có hàng trăm nghìn ha diện tích mặt nước hồ chứa, hồ thủy điện, thủy lợi có thể phát triển nuôi cá lồng bè, cá hồ chứa và lồng bè trên sông. Do vậy, nhu cầu về con giống phục vụ nuôi trồng thủy sản trong vùng còn rất lớn và luôn có xu hướng tăng cao.
Để đáp ứng nhu cầu nói trên, góp phần thúc đẩy hoạt động nuôi trồng thủy sản khu vực Đồng bằng sông Hồng phát triển bền vững, Nhà nước cần có chính sách đầu tư mạnh mẽ nguồn lực để phát triển khoa học-công nghệ trong chọn tạo giống; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong việc chuyển giao công nghệ hiện đại từ nước ngoài để bảo đảm có ngay nguồn giống thủy sản tốt phục vụ sản xuất tại Việt Nam. Về lâu dài, cần đầu tư phát triển những trung tâm nghiên cứu, ương dưỡng giống thủy sản có quy mô lớn, bảo đảm chất lượng, đáp ứng nhu cầu của thị trường.
