Khu Di tích Lịch sử căn cứ Kháng chiến Khu VI: địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng

Sự ra đời của lịch sử khu VI

Ngày 20-7-1954, Hiệp định Genève được ký kết, Việt Nam sẽ tạm thời bị chia cắt hai miền bằng ranh giới là vĩ tuyến 17 để quân đội các bên tập kết, quân Pháp rút khỏi Việt Nam và trao quyền quyết định vận mệnh dân tộc Việt Nam cho người Việt Nam. Quân Pháp rút khỏi Đông Dương, dưới sự hậu thuẫn của Đế quốc Mỹ và để đàn áp phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân miền Nam chế độ độc tài tay sai Ngô Đình Diệm đã được dựng lên và đã ra Đạo luật 10-59, đạo luật này là tiếp nối chính sách “tố Cộng, diệt Cộng” của Ngô Đình Diệm. Theo đạo luật này, Tòa án quân sự đặc biệt dưới chế độ Ngô Đình Diệm chỉ xử 2 mức: Tử hình và khổ sai chung thân. Tuy nhiên, chỉ cần có ý nghĩ chống chính quyền Diệm là bị ghép tội chứ không đợi đến ra tòa. Với đạo luật 10/59, Mỹ-Diệm đã tiến hành đàn áp khủng bố nhân dân tham gia cách mạng, giết hại những người yêu nước, đánh phá ác liệt các chi bộ đảng và cơ sở cách mạng nhằm đàn áp phong trào đấu tranh vũ trang tự phát của quần chúng nhân dân.

Để lãnh đạo và chỉ đạo các phong trào đấu tranh của quần chúng nhân dân, tháng 5 năm 1961, Bộ Chính trị quyết định thành lập Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu VI trực thuộc Trung ương Cục miền Nam để lãnh đạo, chỉ huy phong trào đấu tranh cách mạng, lực lượng vũ trang địa phương và làm nhiệm vụ xây dựng căn cứ, mở đường hành lang chiến lược nam Tây Nguyên tiếp nhận sự chi viện của Trung ương cho chiến trường Nam Khu VI được thành lập gồm các tỉnh: Đắc Lắc, Tuyên Đức, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận. Đây là khu vực quan trọng nằm giữa hai chiến trường lớn là Khu V và Nam bộ, là vùng tiếp giáp giữa cao nguyên và đồng bằng duyên hải, có nhiều cảng biển quan trọng và là vùng có đường biên giới với nước bạn Campuchia. Để đảm bảo an toàn bí mật cho Cơ quan Khu ủy và yêu cầu của chiến trường, Khu ủy khu VI thường xuyên có sự thay đổi địa bàn để đảm bảo an toàn, bí mật và kịp thời trong chỉ đạo các chiến dịch. Từ năm 1963 đến 1966 huyện Cát Tiên (cũ), tỉnh Lâm Đồng ngày nay là một trong những căn cứ quan trọng của Khu ủy khu VI trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tuy thời gian không dài nhưng đã tạo đà quan trọng cho chiến lược kháng chiến của Đảng và Nhà nước ta trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Quá trình hình thành và phát triển Khu VI đã nhịp nhàng phối hợp với toàn miền Nam chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tấn công địch, như phá ấp chiến lược, mở rộng vùng làm chủ, vùng giải phóng. Đông-Xuân năm 1964-1965, phong trào cách mạng ở Khu VI đã có bước phát triển nhảy vọt cả chiều rộng lẫn chiều sâu; quân và dân Khu VI đã chủ động tích cực phối hợp với toàn miền Nam tiến công địch điển hình như chiến dịch Đồng Xoài mùa Hè năm 1965, góp phần làm phá sản chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ. Chiến dịch Mùa khô năm 1965-1966, quân và dân Khu VI đã đánh thắng cuộc phản công lần thứ nhất của địch ở chiến trường Khu VI. Từ đây, quân và dân Khu VI liên tục làm thất bại kế hoạch bình định, tìm diệt của địch trong cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ hai (1966-1967), đến mùa khô 1967-1968, quân và dân Khu VI đã đẩy mạnh các cuộc tiến công và giành được những thắng lợi to lớn. Từ giữa năm 1965 đến cuối năm 1968, Đảng bộ, quân và dân Khu VI đã phối hợp với toàn miền đánh thắng chiến lược “chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mỹ.

Chiến công của quân và dân Khu VI thể hiện sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng. Trong đó, cộng đồng các dân tộc Khu VI đã đoàn kết keo sơn, anh dũng, bất khuất, làm nên những chiến công vang dội, thể hiện sự chói sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, không có địa bàn nào không lập được chiến công, không có cộng đồng dân tộc nào không có người tham gia cuộc kháng chiến. Niềm tin vào Đảng và Bác Hồ hòa nguyện với lòng yêu nước nồng nàn đã giúp quân và dân Khu VI vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Với những dấu ấn đặc biệt đó,ngày 11/5/2010, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 1532/QĐ-BVHTTDL công nhận Khu di tích lịch sử căn cứ kháng chiến Khu VI Cát Tiên từ là Di tích cấp quốc gia. Năm 2013, UBND tỉnh Lâm Đồng đã đầu tư hơn 80 tỷ đồng để xây dựng, tôn tạo khu di tích lịch sử căn cứ kháng chiến Khu VI Cát Tiên, có tổng diện tích gần 50 hecta, ở địa bàn thôn 5, xã Cát Tiên 2, tỉnh Lâm Đồng.

Địa chỉ đỏ giáo dục thế hệ trẻ

Khu di tích lịch sử căn cứ kháng chiến Khu VI phục dựng tôn tạo bao gồm các hạng mục: 10 di tích nhà tranh (thuộc 2 cụm Khu ủy và Quân khu với các hạng mục hầm trú ẩn, vật dụng sinh hoạt bàn, ghế…); khu Tượng đài Khu VI anh hùng; Khu Nhà trung bày truyền thống với hơn 200 hiện vật gốc trung bày giới thiệu cho du khách đến tham quan tìm hiểu và hơn 400m đường giao thông nội bô được bê tông hóa chạy qoanh di tích. Từ khi được bàn giao đi vào hoạt động năm 2019 đến nay, hàng năm di tích lịch sử căn cứ kháng chiến Khu VI Cát Tiên tiếp đón hơn 2000 du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, tìm hiểu và nghiên cứu. Riêng năm học 2023-2024, khu di tích đã đón hơn một ngàn học sinh tiêu biểu trong và ngoài tỉnh đến tham quan và tìm hiểu đồng thời tổ chức sinh hoạt nghi thức đội. Đặc biệt, tại Khu di tích Tượng đài Khu VI anh hùng, Trường THCS-THPT Đăng Hà, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước đã tiến hành kết nạp 60 đoàn viên cho các học sinh tiêu biểu Khối 9 và Khôi 10.

Khu di tích lịch sử căn cứ kháng chiến Khu VI trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc kháng chiến, phản ánh sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng mà trực tiếp là Trung ương Cục Miền Nam đối với các lực lượng vũ trang và nhân dân ta. Qua đó, nhắc nhở cho thế hệ trẻ biết được sự hy sinh và mất mát của biết bao thế hệ cha anh đi trước. Di tích Lịch sử Khu VI sẽ mãi là chứng tích lịch sử ghi đậm những chiến công hiển hách của quân và dân ta. Những giá trị thiêng liêng về một thời oanh liệt trở thành niềm kiêu hãnh, biểu tượng vững bền cho lòng yêu nước, ý chí chiến đấu quật cường cho độc lập tự do của dân tộc Việt Nam.