Không gian công cộng cũng là không gian văn hóa

Nguyên nhân bởi các bức tượng tương ứng với mỗi con giáp đều mang hình dạng con người khỏa thân. Vì vậy, bên cạnh một số ý kiến cho rằng khu tượng thể hiện văn hóa phồn thực, phù hợp với tín ngưỡng thờ sinh thực khí thì cũng có nhiều ý kiến phản bác cho rằng bộ tượng trên là dung tục, phản cảm, chưa đạt yêu cầu của tác phẩm nghệ thuật, cần phải dẹp bỏ.

Trong giới nghệ sĩ, cũng đã xuất hiện ý kiến phản đối gay gắt. Theo họa sĩ Vi Kiến Thành, Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thì bộ tượng trên “ngay tư duy về mặt ý tưởng đã thể hiện sự tùy tiện, chẳng theo quan điểm triết học, mỹ học nào cả”. Trước sự phản ứng của dư luận, và trong khi chờ ý kiến kết luận của cơ quan chức năng, đến sáng ngày 27-3, các bức tượng nêu trên đã được khoác thêm trang phục (quần, váy) để che đi bộ phận nhạy cảm.

Nhìn trên diện rộng có thể thấy hiện nay tại một số địa điểm tham quan, nghỉ dưỡng,… các đơn vị kinh doanh đã tìm nhiều cách để tạo ra sự khác biệt nhằm thu hút khách du lịch như dựng tiểu cảnh mô phỏng các điểm du lịch nổi tiếng trong nước và trên thế giới; dựng các bức tượng nghệ thuật; du nhập giống cây, hoa lạ về trồng… Không phủ nhận nhiều điểm du lịch đã thành công với cách làm hiệu quả này. Tuy nhiên, sáng tạo không phải là sự chắp vá lai căng, khiên cưỡng, và tuyệt đối không thể sáng tạo theo kiểu làm cho “khác người” để tạo sự chú ý. Ðồng thời, bối cảnh trưng bày tác phẩm nghệ thuật cũng có vai trò quan trọng. Một tác phẩm có thể rất đẹp nếu trưng bày trong không gian riêng, nhưng nếu đặt tùy tiện sẽ làm giảm hoặc đánh mất giá trị, ý nghĩa của tác phẩm. Bởi vậy, việc đưa một tác phẩm nghệ thuật nói chung, tác phẩm điêu khắc nói riêng vào không gian công cộng cần được cân nhắc, tính toán cụ thể.

Ở một số địa phương, nhằm tránh tình trạng lộn xộn làm mất mỹ quan đô thị, việc đưa tác phẩm điêu khắc ra địa điểm công cộng phải được sự đồng ý và phê duyệt của cơ quan chức năng. Tuy nhiên việc tuân thủ quy định vẫn còn nhiều bất cập. Tại không ít điểm du lịch, tình trạng sáng tạo tùy tiện đến mức phản cảm vẫn diễn ra. Năm 2015, bức tượng Quốc Tổ ở Công viên Ðồng Xanh (xã An Phú, TP Plây Cu, Gia Lai) với hình dạng Vua Hùng có nước da trắng bóc, môi đỏ, móng tay sơn đỏ, râu và tóc đen nhánh cũng đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối của người dân.

Lại có điểm du lịch, du khách bị “bội thơ” vì phải tiếp xúc với quá nhiều “tác phẩm” của ông chủ khu du lịch được trưng bày mọi nơi: như khắc trên đá, in lên cột nhà, thậm chí in cả vào chén đĩa! Hoặc ở một số nơi, xuất hiện tình trạng xây dựng chùa mới, cùng hệ thống tượng thờ lai căng, phản cảm khiến dư luận bức xúc.

Thực trạng nêu trên đòi hỏi các cơ quan chức năng ở địa phương cần tăng cường hơn nữa công tác quản lý, giám sát việc trưng bày các tác phẩm nghệ thuật ở nơi công cộng, nhất là tại các điểm tham quan, du lịch. Bởi xét từ bất cứ góc độ nào thì không gian công cộng cũng chính là không gian văn hóa. Chúng ta đang cần có thêm nhiều tác phẩm nghệ thuật đích thực, góp phần làm sống động không gian công cộng, bồi đắp và nâng cao nhận thức thẩm mỹ của công chúng, nhưng việc làm này cần được kết hợp với hành động kiên quyết loại bỏ những tác phẩm phản cảm, dung tục.