Khởi nghiệp sáng tạo bắt đầu từ những thay đổi nhỏ

Nghị quyết số 86/NQ-CP ngày 5/4/2026 về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã đưa ra một cách tiếp cận rộng hơn. Chiến lược xác định quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là nơi mọi công dân đều có cơ hội khởi nghiệp bằng sáng tạo trong nhiều lĩnh vực, dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Điều đáng chú ý ở Chiến lược không nằm ở mục tiêu phát triển startup, mà ở việc khơi dậy tinh thần dám thử nghiệm, chấp nhận rủi ro và nuôi dưỡng văn hóa đổi mới trong xã hội.

Những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có những dấu ấn tích cực, đóng góp vào sự phát triển của kinh tế-xã hội, với khoảng 4.000 startup, hơn 200 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 200 tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và khoảng 100 trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo.

Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới. Một số doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đã vươn ra thị trường khu vực, trong khi nhiều địa phương bắt đầu quan tâm hơn tới xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp.

Tuy vậy, phía sau sự sôi động ấy vẫn còn một điều đáng suy ngẫm: Đổi mới sáng tạo liệu đã thật sự lan tỏa trong đời sống hay mới chủ yếu hiện diện ở một bộ phận doanh nghiệp công nghệ và các đô thị lớn? Bởi một hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững được đo bằng cả những thương vụ gọi vốn lẫn việc doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, trường học hay từng cộng đồng dân cư có dám thử cách làm mới và có cơ hội biến ý tưởng thành giá trị hay không.

Định vị vai trò vườn ươm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

01/09/2025 06:47

Một quốc gia khởi nghiệp vì thế cần nhiều hơn vài doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh - đó phải là một xã hội trong đó nhiều người dám đổi mới cách làm, dám ứng dụng công nghệ và dám biến sáng kiến của mình thành sản phẩm hữu ích cho đời sống.

Chính vì vậy mà Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã mở rộng phạm vi từ startup công nghệ sang mô hình “doanh nghiệp một người”, giáo dục khởi nghiệp trong nhà trường hay các chương trình hỗ trợ phụ nữ, thanh niên, học sinh, sinh viên khởi nghiệp. Đây không đơn thuần là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, mà là cách nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo trong xã hội.

Tuy nhiên, để tinh thần ấy trở thành động lực phát triển, điều cần thiết phải vượt khỏi những lời kêu gọi “dám nghĩ, dám làm”. Người dân và doanh nghiệp chỉ dám thử nghiệm khi nhìn thấy một môi trường đủ minh bạch, có cơ chế nâng đỡ và chấp nhận rủi ro đổi mới.

Thực tế hiện nay, nhiều ý tưởng tốt vẫn thiếu môi trường để trưởng thành. Ở không ít địa phương, hoạt động khởi nghiệp còn mang tính phong trào, thiếu kết nối với thị trường, thiếu cố vấn và nguồn vốn phù hợp. Trong khi đó, các startup công nghệ sâu lại cần nhiều thời gian và sự kiên nhẫn hơn để phát triển.

Bởi vậy, vai trò của các trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu hay quỹ đầu tư ngày càng quan trọng, trở thành cầu nối giữa ý tưởng, tri thức, vốn và thị trường.

Nhiều sáng kiến có giá trị đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một giải pháp giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, một ứng dụng hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận dịch vụ hay một công cụ số hóa cho hộ kinh doanh nhỏ… Nếu được hỗ trợ đúng cách, những ý tưởng ấy đều có thể trở thành hạt giống của đổi mới sáng tạo.

Một hệ sinh thái khỏe mạnh vì thế cần đồng thời các startup tăng trưởng nhanh, những doanh nghiệp nhỏ liên tục đổi mới, những trường đại học biết đưa tri thức ra thị trường và những địa phương biết đặt ra các bài toán từ thực tiễn.

Khởi nghiệp sáng tạo không chỉ là câu chuyện của người trẻ hay giới công nghệ. Đó là khả năng khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo, dám thay đổi và dám biến ý tưởng thành hành động trong mỗi con người, mỗi tổ chức và mỗi cộng đồng. Một quốc gia khởi nghiệp có lẽ cũng bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như vậy, khi các ý tưởng mới được lắng nghe, thử nghiệm và có cơ hội đi tiếp trong đời sống.