Hướng tới tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững

Lấy tri thức làm yếu tố sản xuất chính

Năm 2018 sẽ tiếp tục đà phát triển với sự bứt phá của nhiều chủ thể kinh tế vừa và nhỏ cũng như nỗ lực vươn ra sân chơi quốc tế của các tập đoàn lớn. Tuy nhiên, thế giới đang thay đổi không ngừng, cùng các rủi ro tiềm tàng của thương mại điện tử, thị trường tài chính quốc tế hay những thách thức huy động vốn đầu tư trong nước, có thể gây khó khăn cho hoạt động kinh tế.

Hai kỳ vọng lớn cho năm 2018 là việc đưa các tập đoàn nhà nước vào quỹ đạo cạnh tranh của kinh tế thị trường và việc phát triển thị trường nhân tố sản xuất; chú trọng tìm giải pháp đột phá cho áp dụng công nghệ kỹ thuật trong nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu lao động sang các ngành nghề hiệu suất cao. Đây là những yếu tố sẽ đem lại sự chuyển hóa cơ cấu cơ bản của nền kinh tế, đòi hỏi sự đồng thuận, đồng hành từ cả bốn chủ thể kinh tế là Nhà nước, doanh nghiệp (DN), người dân và giới chuyên gia - khoa học trong nước và ngoài nước. Tập trung vào con người, tri thức và đổi mới sáng tạo công nghệ là điều kiện tiên quyết giúp tăng năng suất lao động vượt trội. Tri thức là nguồn vốn vô hạn, được coi như một yếu tố sản xuất chính, quan trọng hơn những yếu tố truyền thống là vốn và lao động. Nguồn tri thức sẽ đến từ việc huy động và sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực có sẵn và qua quá trình đào tạo liên tục.

GS Nguyễn Đức Khương
Chủ tịch Hội Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global)

Tiếp nối các nguyên tắc “kiến tạo, liêm chính, hành động và phục vụ”

Những thành tựu nổi bật của kinh tế năm 2017 ghi nhận sự quyết tâm của Chính phủ, các ban, ngành, địa phương và cả sự nỗ lực của cộng đồng DN; trong đó, yếu tố tiên quyết được bắt đầu từ quan điểm của Chính phủ với quyết tâm thực hiện nguyên tắc chỉ đạo, điều hành “kiến tạo, liêm chính, hành động và phục vụ”. Bước sang năm 2018, cộng đồng DN kỳ vọng và mong muốn Chính phủ tiếp tục thực hiện các “nguyên tắc vàng” của năm 2017, đồng thời tiếp nối 10 chữ năm 2018 là “kỷ cương, liêm chính, hành động, sáng tạo, hiệu quả”. Với tinh thần đó, ngoài việc môi trường kinh doanh được cải thiện, DN về mặt tư tưởng cũng cảm thấy tự do, thoải mái, khi được cơ quan quản lý nhà nước coi trọng hơn theo nghĩa được “phục vụ”. Điều cộng đồng DN cũng như cả xã hội và Chính phủ đều mong mỏi là có thêm nhiều cán bộ công chức có tâm huyết, nhiệt tình và tinh thần phục vụ. Riêng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) rất mong muốn Luật Hỗ trợ DNNVV được triển khai một cách thực chất, trở thành công cụ quan trọng giúp DN tăng cường năng lực cạnh tranh và có thêm nhiều yếu tố bền vững. Cần cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng, mặt bằng sản xuất, kinh doanh cho DN; giảm giấy phép con liên quan đến các điều kiện kinh doanh và đăng ký quyền tài sản; bớt các đoàn thanh tra kiểm tra theo định kỳ; được tiếp cận nhiều hơn với thị trường mua sắm công trên nguyên tắc công khai, bình đẳng và minh bạch...

TS Tô Hoài Nam Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DNNVV Việt Nam

Xây dựng chiến lược phát triển công nghệ

Mặc dù nền kinh tế năm 2017 có khởi sắc, nhưng thực tế hầu hết các DN Việt Nam vẫn ngày càng hụt hơi trong cuộc cạnh tranh với DN nước ngoài. Nguyên nhân chủ yếu là do năng suất lao động của DN Việt Nam còn quá thấp, khả năng cạnh tranh không cao. Nhất là trong bối cảnh làn sóng công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang thay đổi, lan tỏa ngày một mạnh mẽ, nhưng chúng ta lại chưa đánh giá hết các tác động của nó trong cạnh tranh với DN nước ngoài. Muốn Việt Nam “thành rồng, thành hổ” thì phải có nền công nghiệp phát triển. Để làm được, chúng ta cần tự chủ trong công nghệ, trong sản xuất các thiết bị hiện đại. Muốn tăng năng suất lao động thì điều cốt yếu là phải áp dụng công nghệ và thiết bị hiện đại. Như vậy, mấu chốt vấn đề hiện nay là phải có chiến lược phát triển về công nghệ cũng như ngành chế tạo thiết bị, nhất là các thiết bị 4.0 trước khi quá muộn. Chúng ta đã chiến thắng trong các cuộc chiến tranh là nhờ chiến tranh toàn dân. Chúng ta làm cách mạng là vì nhân dân, cuộc cách mạng của chúng ta cũng là cuộc cách mạng toàn dân. Vì thế, để vượt qua các khó khăn hiện hữu, tại sao không phát động phong trào toàn dân chế tạo thiết bị công nghệ cao, thiết bị 4.0. Trong đó, các hiệp hội cần đóng vai trò tiên quyết, tập hợp đội ngũ DN, chuyên gia cũng như hàng triệu người dân cùng tham gia vào “sân chơi” đổi mới sáng tạo, hoạt động theo khuôn khổ một chiến lược phát triển toàn diện về công nghệ của Chính phủ.

Nguyễn Quý Tươi Giám đốc Công ty TNHH Thủy lực Sao Đỏ

Tập trung thúc đẩy phát triển kinh tế số

Ngoài những kết quả vượt bậc trong năm 2017, nền kinh tế Việt Nam cũng đang phải đối mặt với không ít thách thức. Đó là sự chuyển biến trong nhận thức chung về cải cách hành chính còn nhiều hạn chế, nhiều rào cản chính sách thúc đẩy các thành phần kinh tế; nhất là, khả năng chủ động trong ứng dụng công nghệ vào tái cấu trúc DN rất chậm. Bên cạnh đó, bẫy thu nhập trung bình và giá nhân công ngày càng cao, ưu đãi dần ít hơn cũng sẽ tác động không nhỏ đến khả năng thu hút đầu tư nước ngoài.

Theo tôi, nền kinh tế năm 2018 hứa hẹn nhiều cơ hội bùng nổ và khả năng duy trì mức độ tăng trưởng cao nếu cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh, cùng các lĩnh vực khác được quan tâm một cách thiết thực hơn. Cụ thể, đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa các DN nhà nước sẽ thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế, giúp thu hút nhiều hơn dòng tiền đầu tư, nhất là cho các dự án trung và dài hạn. Tiếp tục ưu tiên phát triển mạnh mẽ khối DN tư nhân để tạo nhiều đóng góp hơn cho nền kinh tế, bằng việc mở rộng lĩnh vực sản xuất, kinh doanh cho khu vực này, giảm bớt các rào cản, cắt giảm chi phí, chủ động ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực quản trị hiệu quả DN. Tập trung thúc đẩy phát triển kinh tế số, khởi nghiệp sáng tạo sẽ giúp tạo ra hàng triệu việc làm mới. Điều cần quan tâm là nền kinh tế nếu vẫn còn phụ thuộc nhiều vào các DN FDI thì sẽ không phải là hướng phát triển bền vững.

TS Nguyễn Đức Tùng Giám đốc điều hành

Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (thuộc Hội đồng tư vấn cải cách TTHC của Thủ tướng Chính phủ)